Η διαχείριση του θρησκευτικού πλουραλισμού στον ευρωπαϊκό χώρο γίνεται μια υπόθεση ολοένα και πιο δύσκολη. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, ακόμη και αυτές που ήταν θρησκευτικά ομοιογενείς, μετασχηματίζονται σε πολυθρησκευτικές και πολυπολιτισμικές κοινωνίες, εξαιτίας του φαινομένου της μαζικής μετανάστευσης, που τις αναγκάζει να βρεθούν αντιμέτωπες με θρησκευτικούς πολιτισμούς ουσιωδώς διαφορετικούς και αποκλίνοντες σε σχέση με τις θρησκευτικές και πολιτιστικές τους ευαισθησίες, αλλά και της μεγαλύτερης διάδοσης, σε σχέση με το παρελθόν, διαφόρων νέου τύπου «αιρέσεων» ή «δοξασιών» καθώς και απόψεων αρνητικών έναντι της θρησκείας εν γένει.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί εντάσεις και συγκρούσεις, οι οποίες συχνά φτάνουν στα δικαστήρια. Τελευταία, έχουν ενταθεί οι συγκρούσεις που αφορούν την παρουσία θρησκευτικών (χριστιανικών) συμβόλων στους δημόσιους χώρους και ιδίως στις σχολικές αίθουσες. Μια τέτοια υπόθεση ήλθε πρόσφατα ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Μια Ιταλίδα, φινλανδικής καταγωγής, προσέφυγε στα ιταλικά δικαστήρια, ζητώντας την απομάκρυνση του «Εσταυρωμένου» από τη σχολική αίθουσα στην οποία φοιτούσαν τα ανήλικα τέκνα της, επικαλούμενη το δικαίωμα σεβασμού των (μη θρησκευτικών) της πεποιθήσεων στην εκπαίδευση των τέκνων της καθώς και τον σεβασμό της ελευθερίας διαμόρφωσης της συνείδησής τους. Τα ιταλικά δικαστήρια απέρριψαν τις αιτιάσεις της, όχι όμως και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο, υιοθετώντας και τα δύο βασικά επιχειρήματά της, αποφάνθηκε ότι η ιταλική νομοθεσία που επιβάλλει την υποχρεωτική ανάρτηση του «Εσταυρωμένου» στα δημόσια σχολεία έρχεται σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η απόφαση αυτή αναπαράγει σχεδόν αυτούσιο το σκεπτικό μιας αντίστοιχης απόφασης του Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου που αφορούσε την παρουσία του «Εσταυρωμένου» στα δημόσια σχολεία της Βαυαρίας.
Και οι δύο αυτές αποφάσεις παραγνωρίζουν ότι ο «Εσταυρωμένος», τουλάχιστον στην Ιταλία και τη Βαυαρία, δεν αποτελεί μόνο ένα θρησκευτικό (χριστιανικό) σύμβολο, αλλά και ένα πολιτιστικό και ιστορικό σύμβολο, βαθιά ριζωμένο στην εθνικο-λαϊκή συνείδηση. Και καμία από τις δύο αυτές αποφάσεις δεν καταφέρνει να αποδείξει με πειστικό τρόπο τις υποτιθέμενες δυσμενείς «επιπτώσεις» του θρησκευτικού αυτού συμβόλου στην ελευθερία διαμόρφωσης της συνείδησης των μαθητών.
Χριστιανικά σύμβολα υπάρχουν και στις αίθουσες των ελληνικών δημοτικών σχολείων. Η παρουσία τους δεν επιβάλλεται από τον νόμο, αλλά είναι ευρέως διαδεδομένη. Τα σύμβολα αυτά είναι στοιχείο της εθνικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς και δεν βλάπτουν κανέναν. Και, πάντως, αν κάποιοι γονείς έχουν αντιρρήσεις, το ζήτημα μπορεί να διευθετηθεί μέσα στο σχολείο, ενδεχομένως ακόμη και με την απομάκρυνση των συμβόλων αυτών, αν δεν είναι δυνατή μια άλλη μορφή συμφιλίωσης και συμβιβασμού των αντιτιθέμενων απόψεων. Το θέμα αυτό δεν προσφέρεται όμως για πολιτική, κοινωνική ή δικαστική αντιπαράθεση.
Χαράλαμπος Ανθόπουλος