Στο CERN, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών, όλα είναι έτοιμα για τη μεγάλη στιγμή. Στις 10 Σεπτεμβρίου αρχίζει τη λειτουργία του ο Μεγάλος Επιταχυντής, ένα κορυφαίο δημιούργημα που αποτελούσε όνειρο δεκαετιών για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, καθώς μέσα από τα πειράματα θα δοθούν απαντήσεις σε ερωτήματα τα οποία αποτελούν επί αιώνες ένα «μέγα άλυτο μυστήριο».

Από την προσεχή Τετάρτη μέσα στη σήραγγα μήκους 27 χλμ., που κτίστηκε σε βάθος 100 μέτρων και διασχίζει τα σύνορα Γαλλίας - Ελβετίας, θα αρχίσει η σύγκρουση των πρωτονίων που ίσως αποκαλύψουν στον άνθρωπο τα μυστικά της Φύσης.

«Θα καταλάβουμε πολύ καλά την Αρχή του Σύμπαντος.

Δεν υπάρχει για τον ανθρώπινο νου πιο βαθιά ερώτηση και πιο μεγάλο πρόβλημα από τότε που εμφανίστηκε το ανθρώπινο είδος.

Το μέγιστο πρόβλημα της δημιουργίας του σύμπαντος κόσμου.

Θα έχουμε απαντήσεις για το πώς εξελίχθηκε και πού πηγαίνει.

Καινούργιος κόσμος
Δηλαδή οδεύουμε σε έναν καινούργιο θαυμαστό κόσμο», λέει στο «Εθνος της Κυριακής» ο καθηγητής και ακαδημαϊκός κ. Δημήτρης Νανόπουλος, ο οποίος μετέχει στην ομάδα που πριν από δεκαετίες ονειρεύτηκε τη δημιουργία του Μεγάλου Επιταχυντή και σήμερα βλέπει ένα επιστημονικό όραμα να τίθεται σε εφαρμογή.

«Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στη γνώση, βοηθάμε το ανθρώπινο μυαλό να καταλάβει καλύτερα τον κόσμο, να ελευθερωθεί από δεσμά του παρελθόντος και να τραβήξει τον δρόμο του».

Στην πράξη μέσα από τη σύγκρουση πρωτονίων θα υπάρξει μια μοναδική ενέργεια και το φαινόμενο θα αποτελεί μια αναπαράσταση της Μεγάλης Εκρηξης (Big Bang), και μια σειρά από πειράματα θα καταγράψουν και θα αναλύσουν όλα όσα συμβούν μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου.

Η προσδοκία χιλιάδων ερευνητών στρέφεται στην ανακάλυψη του σωματιδίου Χιγκς, στην εξερεύνηση της σκοτεινής ύλης του Σύμπαντος και στην πειραματική πιστοποίηση των θεωριών που διέπουν τη Φυσική.

Το εντυπωσιακό είναι ότι ένα μέρος των ιστορικών για την επιστήμη πειραμάτων εστιάζεται σε θεωρίες που έχει διατυπώσει χρόνια πριν ο κ. Δ. Νανόπουλος, ο οποίος μεταξύ άλλων πρότεινε και τη μεθοδολογία για τον εντοπισμό του περίφημου άγνωστου σωματιδίου Χιγκς...

Ακριβώς αυτήν τη μέθοδο που ακολουθούν σήμερα στο CERN.

ENA ΣΩΜΑΤΙΔΙΟ ΕΠΕΞΗΓΕΙ ΤΗΝ ΥΦΗ ΤΗΣ ΣΚΟΤΕΙΝΗΣ ΥΛΗΣ

• Οπως εξηγεί ο κ. Νανόπουλος, στο CERN θα «συναντηθούν» οι δυνάμεις των στοιχειωδών σωματιδίων: οι ισχυρές, οι ηλεκτρομαγνητικές, οι ασθενείς και οι βαρύτιμες δυνάμεις μέσα σε πολύ υψηλές ενέργειες.
• «Η Φύση μας μιλάει και μας λέει ότι πρέπει να ενοποιήσουμε τις δυνάμεις, μαζί με τη βαρύτιμη, και αυτό το ονομάζουμε η Θεωρία του Παντός και των Υπερχορδών, έτσι ώστε να φτιάξουμε μια συνεπή θεωρία που να διέπει όλα τα πράγματα», λέει ο κ. Νανόπουλος.
• «Παράλληλα ξέρουμε ότι η ενεργειακή πυκνότητα του Σύμπαντος μόνο κατά 4% αποτελείται από πρωτόνια και νετρόνια, από τα οποία προέρχονται η Γη και ο Ηλιος.
• Το 23% είναι αυτό που λέμε σκοτεινή ύλη, ενώ το 73% είναι η σκοτεινή ενέργεια του Σύμπαντος.Δηλαδή όχι μόνο η Γη δεν είναι το κέντρο του Σύμπαντος, αλλά ούτε καν είμαστε φτιαγμένοι από αυτό το υλικό, από το οποίο είναι φτιαγμένο το μεγαλύτερο μέρος του Σύμπαντος. Το 23% που αποτελεί τη σκοτεινή ύλη ήταν ένα μεγάλο πρόβλημα έως τη 10ετία του 80.
• Τότε με τη δική μου ομάδα στο CERN είδαμε ότι ένα από τα υπερσυμμετρικά σωματίδια (το νουτραλίνο) είχε όλες τις ιδιότητες για να αποτελεί αυτό που λέμε σκοτεινή ύλη.
• Και όλα αυτά τα χρόνια μέχρι σήμερα είναι ο επικρατέστερος υποψήφιος για την υφή της σκοτεινής ύλης. Αυτό είναι ένα από τα πρώτα πράγματα που θα δουν στον Επιταχυντή, να εντοπίσουν δηλαδή το σωματίδιο και να εξηγήσουν ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του Σύμπαντος, τι αποτελεί την υφή της σκοτεινής ύλης.

Ο ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ
Από τη δεκαετία του 70 μεγάλα επιστημονικά κέντρα αναζητούσαν τις αλληλεπιδράσεις των δυνάμεων με στόχο τη Μία Ενιαία Θεωρία. Το ακρωνύμιο GUP αποτελεί μια επιλογή της ομάδας του Ελληνα επιστήμονα.

Κομβικό σημείο στις ερευνητικές αναζητήσεις αποτελεί το σωματίδιο Χιγκς, η ύπαρξη του οποίου έχει διατυπωθεί θεωρητικά, χωρίς όμως να έχει επιβεβαιωθεί μέσα από πειράματα. Τώρα οι υψηλές ενέργειες του Επιταχυντή δίνουν τη δυνατότητα για τις κρίσιμες απαντήσεις.

Τη μεθοδολογία αυτή είχε προτείνει πριν από πολλά χρόνια ο κ. Δ. Νανόπουλος.

«Το μποζόνιο πήρε το όνομα του καθηγητή ο οποίος το ανακάλυψε. Ο τρόπος όμως για να το βρούμε προτάθηκε το 1978-79, όταν ήμουν στο Χάρβαρντ, από την ομάδα όπου μετείχε ο Γκλάσοου (Βραβείο Νόμπελ 1979), ο Τζορτζέ και εγώ. Ο τρόπος που προτείναμε τότε για τον εντοπισμό του σωματιδίου αποτελεί την κύρια μέθοδο με την οποία το αναζητούν σήμερα.

Στο περιβάλλον του αντιδραστήρα θα ισχύσουν οι συνθήκες που υπήρχαν στο Σύμπαν τη στιγμή που δημιουργήθηκε. Για την ακρίβεια 10 στη μείον 15η του δευτερολέπτου από τη στιγμή που ξεκίνησε η Δημιουργία».

«Τι εφαρμογές έχουν όλα αυτά στην καθημερινή μας ζωή;», θέτει το ερώτημα και απαντά ο καθηγητής κ. Δημήτρης Νανόπουλος.

Η έρευνα και το... μωρό
«Τέτοια πειράματα χρησιμοποιούν περίπλοκα τεχνολογικά μέσα.

Στο CERN γεννήθηκε το Διαδίκτυο, το Ιντερνετ και τα περίφημα WWW. Τώρα στο ίδιο κέντρο κυριαρχεί το Gread, ένα νέο επιστημονικό δίκτυο για τη διακίνηση των πληροφοριών.

Πάντα έτσι ξεκινούν όλα.

Θυμίζω τα λόγια του καθηγητή Φαριντέι όταν ρωτήθηκε για τη χρηστική αξιοποίηση των πειραμάτων του και των χρημάτων που ξόδευε στο εργαστήριο του: Πρώτον -είπε- πιστεύω ότι σε λίγα χρόνια θα βάζετε φόρους σε αυτό που κάνω τώρα.

Και όσο για τη χρήση της έρευνας, είναι ανάλογη της χρησιμότητας ενός νεογέννητου μωρού».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ
gapostolidis@pegasus.gr