Προς μεγάλη έκπληξη της επιστημονικής κοινότητας, η ανακάλυψη στη βόρεια Ισπανία του παλαιότερου, μέχρι σήμερα, ανθρώπινου απολιθώματος στην Ευρώπη -μία γυναικεία σιαγόνα, 1,2 εκατ. ετών!- αποτελεί αδιάσειστη απόδειξη ότι η Γηραιά Ηπειρος αποικήθηκε πολύ νωρίτερα απ ό,τι είχαν εκτιμήσει οι ειδικοί.
Οι απόψεις των αρχαιολόγων διίστανται για την περίοδο που οι πρώτοι άνθρωποι μετακινήθηκαν στην Ευρώπη από την Αφρική. Ορισμένοι, μάλιστα, αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι η διαδικασία ξεκινούσε και σταματούσε καθώς ομάδες ανθρωπιδών κινούνταν προς τη Γηραιά Ηπειρο, στην πορεία εξαφανίζονταν και άλλες ομάδες έπαιρναν τη θέση τους.
Στο σπήλαιο Σίμα ντελ Ελεφάντε στην Αταπουέρκα, Ισπανοί παλαιοντολόγοι ανακάλυψαν μία απολιθωμένη κάτω σιαγόνα, πάνω στην οποία συγκρατούνται χαλαρά τέσσερα δόντια, λίθινα εργαλεία και οστά ζώων. Η Αταπουέρκα είναι μία περιοχή πλούσια σε παλαιοντολογικά ευρήματα. Στην ίδια περιοχή είχαν βρεθεί το 1997 τα μέχρι σήμερα αρχαιότερα οστά του γένους «ΗΟΜΟ», ηλικίας 800 χιλιάδων ετών.
Μελετώντας τα τελευταία ευρήματα, οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι πρώτοι άνθρωποι που εγκαταστάθηκαν στην Ευρώπη ζούσαν σε μία κατάφυτη τοποθεσία, έτρωγαν κρέας -διαπίστωση στην οποία κατέληξαν λαμβάνοντας υπόψη τα οστά ζώων που βρέθηκαν στο σπήλαιο- και το ύψος τους δεν ξεπερνούσε το 1,7 μ.
Επιπλέον, ο εγκέφαλός τους υπολογίζεται ότι ήταν τα τρία τέταρτα του δικού μας. Και τα δύο ευρήματα της Αταπουέρκα, επισημαίνουν οι αρχαιολόγοι, κατατάσσονται στο είδος Homo antecessor (Πρωτοπόρος άνθρωπος), έναν πιθανό πρόγονο του σύγχρονου ανθρώπου και του ανθρώπου του Νεάντερταλ. Τα τελευταία ευρήματα της Αταπουέρκα είναι τα αρχαιότερα γνωστά οστά ανθρωπιδών (μελών της οικογένειας Homo) στη δυτική Ευρώπη, ωστόσο δεν αποτελούν τις αρχαιότερες ενδείξεις ανθρώπινης δραστηριότητας στη Γηραιά Ηπειρο. Ακόμα, αρχαιότερα λίθινα εργαλεία, ηλικίας έως και 1,5 εκατ. ετών, έχουν ανακαλυφθεί στην Ιταλία και τη Γαλλία.
Οπως επισημαίνει ο Γιούνταλντ Κάρμπουνμελ, επικεφαλής της αρχαιολογικής ομάδας, τα ανθρωπιδή που κινήθηκαν από την Αφρική και εγκαταστάθηκαν στον Καύκασο, εξελίχθηκαν τελικά στον Homo Antecessor που αργότερα εγκαταστάθηκε στην Ευρώπη, όχι 800 χιλιάδες χρόνια πριν, αλλά τουλάχιστον 1,2 εκατ. χρόνια. Το συμπέρασμα αυτό σημαίνει ταυτόχρονα ότι η διαδικασία εποικισμού της Ευρώπης συνέβη πολύ νωρίτερα και γρηγορότερα απ ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Το γεγονός αυτό σημαίνει πως στο μέλλον υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να εντοπιστούν ακόμα αρχαιότερα οστά ανθρωπιδών στην Ευρώπη, υπογράμμισε ο Κρις Στίνγκλερ, επικεφαλής ερευνητής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου, εκφράζοντας, παράλληλα, κάποιες επιφυλάξεις για τη νέα ανακάλυψη. Οι ενστάσεις του εστιάζονται στη σύνδεση του ευρήματος της Αταπουέρκα με τα ευρήματα στον Καύκασο, δεδομένης της χρονικής και γεωγραφικής απόστασης μεταξύ τους.
Συγκρίνοντας τα τελευταία ευρήματα στην Αταπουέρκα με τα αρχαιότερα γνωστά ευρήματα Homo εκτός της Αφρικής, τα οποία είχαν βρεθεί στη Γεωργία, οι παλαιοντολόγοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι σύγχρονοι Ευρωπαίοι δεν κατάγονται από τον ευρωπαϊκό πληθυσμό του Homo antecessor, αλλά είναι απόγονοι πληθυσμών του Homo sapiens που μετανάστευσαν από την Αφρική πριν από 500 χιλιάδες χρόνια.
ΜΙΝΑ ΑΓΓΕΛΙΝΗ
mina@pegasus.gr