Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ενεργοποιημένο σύστημα αναγγελίας και καταγραφής επαγγελματικών νόσων από τους υγειονομικούς φορείς, με αποτέλεσμα να μην είναι καν καταγραμμένοι πόσοι εργαζόμενοι νόσησαν από επαγγελματική ασθένεια και νοσηλεύτηκαν.
Αυτή η διαπίστωση συμπεριλαμβάνεται στη μελέτη που πραγματοποίησε το ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε., με επιστημονικό υπεύθυνο τον κ. Ιωάννη Στεφανίδη, αναπληρωτή καθηγητή Παθολογίας-Νεφρολογίας, στο τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν όλοι οι ασθενείς, ηλικίας 16 έως 65 ετών, στους οποίους έγινε εισαγωγή από τον Ιούνιο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2004 σε κλινικές του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας.
Επιπλέον στοιχεία
Στο πλαίσιο της μελέτης, εξετάστηκαν και στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, σύμφωνα με τα οποία υπολογίζεται ότι από τους 1.800.000 ασθενείς που νοσηλεύονται, ετησίως, στα νοσοκομεία της χώρας μας, πάνω από 65.000 εισάγονται εξαιτίας μιας σαφώς τεκμηριωμένης επαγγελματικής πάθησης. Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 1.006 άνδρες και 670 γυναίκες.
Από τους 1.676 ασθενείς που εξετάστηκαν, οι 264 (ποσοστό 15,8%) διαπιστώθηκε ότι έπασχαν από επαγγελματική νόσο και μάλιστα για τους 122 (7,3%), η εισαγωγή έγινε ειδικά για την αντιμετώπιση μιας βέβαιης ή πιθανολογούμενης επαγγελματικής ασθένειας.
Εργατικά ατυχήματα διαπιστώθηκαν σε 164 από τους ασθενείς που εξετάστηκαν (ποσοστό 10%). Οι πτώσεις (37,78 %) ήταν οι πιο συχνές αιτίες ατυχημάτων και ακολουθούσαν η έκθεση ή επαφή με επιβλαβείς ουσίες (10%) και οι προσκρούσεις (7,78 %).
Από το σύνολο των εργατικών ατυχημάτων που οδήγησαν στην εισαγωγή μαζί με αυτά που αναφέρθηκαν στο ιστορικό, μεγάλο ποσοστό αφορούσαν τα άνω και κάτω άκρα (35,56 %). Συχνοί ήταν οι τραυματισμοί του οφθαλμού με επιπτώσεις στην όραση (5,56 %), τα κατάγματα πλευρών (8,89 %) και οι δηλητηριάσεις (π.χ. δηλητηριάσεις από φυτοφάρμακα, δείγματα φιδιών 5,56 %).
Εννιακόσιοι είκοσι δύο ασθενείς, (ποσοστό 55%), δήλωσαν ότι ήταν εκτεθειμένοι σε έναν ή και περισσότερους βλαπτικούς παράγοντες κατά τη διάρκεια της εργασίας τους.
Συγκεκριμένα, 398 ανέφεραν έκθεση σε φυσικούς βλαπτικούς παράγοντες, 234 σε εισπνεόμενους, 586 σε χημικές ουσίες, διαλύτες ή βαρέα μέταλλα, 480 σε φυτοφάρμακα, ενώ το 5% των εξετασθέντων δήλωσε ότι ήταν εκτεθειμένοι σε λοιμογόνους παράγοντες.
Ελλιπή μέτρα
Από το σύνολο των ασθενών που ήταν επαγγελματικά εκτεθειμένοι σε βλαπτικούς παράγοντες μόνον 170 εφάρμοζαν τα ενδεδειγμένα μέτρα προστασίας και μάλιστα περίπου οι μισοί εξ αυτών μόνο εν μέρει ή σποραδικά.
Για την ακρίβεια, οι 98 εφάρμοζαν όλα ανεξαιρέτως τα απαραίτητα μέτρα προστασίας (57,6 %), ενώ οι 72 τα εφάρμοζαν μόνον εν μέρει ή σποραδικά (42,4 %). Αυτό σημαίνει τελικά ότι, από το σύνολο των ασθενών που ήταν ή υπήρξαν στο παρελθόν εκτεθειμένοι σε επικίνδυνους παράγοντες στον εργασιακό χώρο, μόνον ένα ποσοστό περί το 18 % εφάρμοζαν έστω και εν μέρει τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης.
Η συχνότητα της ορθής προφύλαξης από τους βλαπτικούς παράγοντες αύξανε παράλληλα με την εκπαιδευτική βαθμίδα που είχαν ολοκληρώσει οι ασθενείς.
Στους ασθενείς που είχαν ολοκληρώσει μόνο την Πρωτοβάθμια εκπαίδευση η συχνότητα εφαρμογής μέτρων προστασίας έναντι βλαπτικών παραγόντων στους εργασιακούς χώρους ανέρχονταν στο 16 % περίπου και σε αυτούς που δεν είχαν ολοκληρώσει καμία βαθμίδα εκπαίδευσης το ποσοστό δεν ξεπερνούσε το 7 % .
Ακόμη, όμως, και σε ασθενείς που είχαν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση η συχνότητα εφαρμογής μέτρων προφύλαξης, αν και ήταν πιο μεγάλη, (38,2 %) απείχε πολύ από το ιδανικό...
Πολλά κοινά με τις κοινές παθήσεις
Ακόμα και σήμερα υπάρχει μεγάλη δυσχέρεια στην αναγνώριση των επαγγελματικών ασθενειών. Τα επαγγελματικά νοσήματα προσομοιάζουν στις κοινές μη επαγγελματικές παθήσεις. Για παράδειγμα ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης από έκθεση σε αρωματικές αμίνες δεν διαφέρει παθολογοανατομικά από αυτόν που οφείλεται στο κάπνισμα.Ο χρόνος από την έκθεση έως την εκδήλωση της νόσου σε μερικές παθήσεις είναι πολύ μακρύς. Υπάρχει πολύ μεγάλη και συνεχώς αυξανόμενη ποικιλομορφία (χιλιάδες επαγγέλματα, βλαπτικοί παράγοντες και νοσήματα, νέα επαγγέλματα, νέες μορφές κινδύνου).
Υπάρχει έλλειμμα στην εκπαίδευση των γιατρών και των φοιτητών στις ιατρικές σχολές στα επαγγελματικά νοσήματα.
ΑΡΙΘΜΟΙ ΠΟΥ ΣΟΚΑΡΟΥΝ
Το 1/3 της ζωής του ανθρώπου είναι αφιερωμένο στην εργασία.
5.000 άνθρωποι στην Αυστραλία, προσβάλλονται ετησίως από καρκίνο, απόρροια της καθημερινής τους έκθεσης σε ουσίες όπως π.χ. ο αμίαντος, βαρέα μέταλλα και άλλα υψηλής τοξικότητας μέταλλα.
40 - 50% του πληθυσμού παγκοσμίως εκτίθεται σε επαγγελματικούς κινδύνους φυσικού, χημικού, βιολογικού, ψυχοκοινωνικού ή εργονομικού χαρακτήρα.
100.000 χημικές ουσίες, 50 φυσικοί παράγοντες, 200 βιολογικοί παράγοντες και 20 αντενδεικνυόμενες εργονομικές συνθήκες εργασίας, καθώς και σημαντικός αριθμός φυσικών επιβαρύνσεων συνδέονται με ψυχολογικά και κοινωνικά προβλήματα. Τα προβλήματα αυτά μπορούν να θεωρηθούν επαγγελματικοί κίνδυνοι, οι οποίοι ενδέχεται να προκαλέσουν ατυχήματα και επαγγελματικά νοσήματα.
ΜΑΡΙΝΑ ΖΙΩΖΙΟΥ
marina@pegasus.gr