Οι αίθουσες των δημαρχείων κερδίζουν συνεχώς έδαφος στις προτιμήσεις των ζευγαριών που παίρνουν την απόφαση να παντρευτούν, καθώς το ένα τρίτο των γάμων είναι πολιτικοί. Τα μεγάλα έξοδα ενός θρησκευτικού γάμου σε εποχές οικονομικής δυσπραγίας, η έλλειψη χρονοβόρων γραφειοκρατικών διαδικασιών, αλλά και η αύξηση του αριθμού των μεταναστών κάνουν εξαιρετικά δημοφιλή τη λύση του πολιτικού γάμου.
Τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν ότι το 2007 ήταν η πρώτη χρονιά που οι πολιτικοί γάμοι ξεπέρασαν έστω και οριακά το 1/3 του συνολικού αριθμού καθώς από τους 61.377 γάμους που έγιναν το 2007, πολιτικοί ήταν οι 20.643. Πρόκειται για ένα τεράστιο βήμα της ελληνικής κοινωνίας σε σχέση με τα προηγούμενα 20 χρόνια όταν οι πολιτικοί γάμοι θεωρούνταν εξεζητημένη επιλογή που αφορούσε μόνο τους πιο αντισυμβατικούς ανθρώπους.
«Οι οικονομικοί λόγοι είναι πολύ σημαντικοί για την αύξηση των πολιτικών γάμων», τονίζει η κοινωνιολόγος του ΕΚΚΕ Λάουρα Μαράτου
Το 1991 οι πολιτικοί γάμοι δεν ξεπερνούσαν το 9% του συνόλου αλλά το ποσοστό τους αυξανόταν σταθερά κάθε χρόνο. Αυτό που έχει ενδιαφέρον, ωστόσο, είναι ότι ο θεσμός είχε τις μεγαλύτερες ποσοστιαίες αυξήσεις στα δίσεκτα χρόνια όταν τα περισσότερα ζευγάρια πίστευαν τις δεισιδαιμονίες και απέφευγαν να ανέβουν τα σκαλιά της εκκλησίας. Το 1992, το 1996, το 2000 και το 2004 τα ποσοστά των πολιτικών γάμων αυξάνονταν κατά 4-5% σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές, ενώ αύξηση υπήρχε και σε απόλυτους αριθμούς σε αντίθεση με τους θρησκευτικούς γάμους.
Οι παράγοντες
Η κοινωνιολόγος του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Λάουρα Μαράτου αποδίδει το φαινόμενο σε μια σειρά παραγόντων. «Οι οικονομικοί λόγοι είναι πολύ σημαντικοί. Εκτός από το πολύ μικρότερο κόστος που έχει ένας πολιτικός γάμος, τα ζευγάρια επιλέγουν αυτή τη λύση για να μπορέσουν σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα να τακτοποιήσουν υποθέσεις όπως δάνεια, επιδόματα κλπ. Το σκεπτικό είναι ότι δεν χρειάζεται να ξοδέψουν χρήματα σε μια τελετή ενώ μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν κάπου αλλού, όπως στο γαμήλιο ταξίδι», επισημαίνει.
Η αύξηση των μεταναστών, εκτιμά η κ. Μαράτου, είναι ακόμα ένας λόγος για την αύξηση των πολιτικών γάμων. «Οσο αυξάνεται ο αριθμός των αλλοδαπών στην Ελλάδα τόσο περισσότερους πολιτικούς γάμους θα έχουμε. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν άλλη επιλογή στη χώρα μας».
Η κ. Μαράτου δεν αποκλείει, τέλος, να βρισκόμαστε σε μια εποχή στην οποία, πολύ απλά, ο θρησκευτικός γάμος δεν κάνει ιδιαίτερη αίσθηση στα νέα ζευγάρια. «Οι νέοι αρχίζουν να αλλάζουν τρόπο ζωής. Δεν υπάρχει αυτή η εμμονή με τον θρησκευτικό γάμο που υπήρχε στη γενιά των γονιών τους. Από τις έρευνες που έχουν γίνει προκύπτει, άλλωστε, ότι η θρησκευτική πρακτική μειώνεται στις νέες γενιές», καταλήγει.
Πιθανή κρίση
Μειώνεται ο δείκτης γαμηλιότητας
Η αύξηση των πολιτικών γάμων τα τελευταία χρόνια δεν είναι το μοναδικό στοιχείο που δείχνει τις σημαντικές αλλαγές, που έχουν συντελεσθεί, ίσως και την πιθανή κρίση που περνάει ο θεσμός του γάμου. Σταθερά μειούμενος είναι εδώ και τέσσερις δεκαετίες ο «δείκτης γαμηλιότητας» ο οποίος προσδιορίζει τον αριθμό των γάμων ανά 1.000 κατοίκους. Από τους 9 γάμους που γίνονταν στις αρχές της δεκαετίας του 1960 φτάσαμε στους 5,5 το 2007 με την τάση να φαίνεται πτωτική και για τα επόμενα χρόνια.
Τη δεκαετία που πέρασε έχει γίνει εμφανής, επίσης, η τάση των γυναικών να μην παντρεύονται πριν από τα 25 τους χρόνια, όπως συνέβαινε μερικές δεκαετίες πριν. Τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν ότι η ηλικία μεταξύ 25 - 34 παραμένει με διαφορά η ιδανική περίοδος για να παντρευτεί μια γυναίκα.
Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι οι γάμοι γυναικών που είναι μεταξύ 35 - 39 ετών είναι πλέον υπερτριπλάσιοι από τους αντίστοιχους στην ηλικιακή ομάδα μεταξύ 20 - 24, κάτι που δείχνει ότι η «δεσποινίς ετών 39» είναι πλέον πιο πολύφερνη νύφη από μια γυναίκα 15 χρόνια μικρότερή της. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2008 οι γάμοι στις ηλικίες 35 -39 ήταν 9.279, ενώ στις ηλικίες 20 -24 ήταν 2.923.
Στέλιος Βογιατζάκης
svogiatzakis@pegasus.gr