Πολιτική σύγκρουση μέχρις εσχάτων, αυτή τη φορά με θρησκευτικό μανδύα, διεξάγεται από προχθές στο Βελιγράδι, καθώς η Ιερά Σύνοδος συνήλθε για να εκλέξει νέο Πατριάρχη Σερβίας παρόλο που ο νυν Πατριάρχης Παύλος βρίσκεται εν ζωή, αλλά δεν μπόρεσε να συμφωνήσει στον διάδοχο και έτσι χθες αποφάσισε εξ ανάγκης να... κρατήσει τον Παύλο!
«Ο νέος Πατριάρχης πρέπει να αποφασίσει ποιον δρόμο της Σερβίας θα υποστηρίξει η Εκκλησία - προς την Ευρωπαϊκή Ενωση ή προς την... Ασιατική Ενωση», είχε δηλώσει στη γερμανική «Φράνκφουρτερ Αλγκεμάινε» ο Ζίβιτσα Τούσιτς, επικεφαλής του σερβικού πρακτορείου θρησκευτικών ειδήσεων Βία και πρόδηλα αμερικανόφιλος, δείχνοντας το πολιτικό διακύβευμα της σερβικής πατριαρχικής εκλογής.
Ο σερβικός Τύπος έκανε λόγο για «πραξικόπημα» ήδη από τον Μάιο, όταν η Ιερά Σύνοδος αφαίρεσε όλες τις εκκλησιαστικές εξουσίες από τον ασθενή 94χρονο Πατριάρχη Παύλο, κατά εμφανή παράβαση των θρησκευτικών κανόνων.
Τον περασμένο μήνα επίσκοπος δήλωνε ανώνυμα στην εφημερίδα «Πολίτικα» του Βελιγραδίου ότι αν εμφανιζόταν στο μέλλον κάποια δήλωση παραίτησης του Παύλου πολλοί επίσκοποι θα αμφισβητούσαν τη γνησιότητά της «επειδή στο παρελθόν υπήρξαν περιπτώσεις, κατά τις οποίες χρησιμοποιήθηκε η σφραγίδα του Πατριάρχη εν αγνοία του».
Πραγματικά, στις 24 Οκτωβρίου η Ιερά Σύνοδος της Σερβίας έκανε γνωστό ότι «η Αυτού Αγιότης» παρακάλεσε «να απαλλαγεί των καθηκόντων του για λόγους υγείας», παρόλο που ο σερβικός Τύπος υπενθύμισε ότι ο Πατριάρχης Παύλος είχε δηλώσει ότι «την παραίτησή μου θα την υποβάλω μόνο στον Θεό»! Αλλαι αι βουλαί των ανθρώπων και δη των μελών της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Σερβίας, αλλά τελικά ο Παύλος τη γλίτωσε προσωρινά!
Δεν δικαιούται άλλωστε ο Παύλος να έχει παράπονο. Ολοι οι μοχλοί της εξουσίας έχουν ήδη περάσει στα χέρια των φιλοδυτικών πολιτικών δυνάμεων, καιρός είναι να περάσει και η Εκκλησία. Ο Παύλος είναι άνθρωπος του παρελθόντος. Αναρριχήθηκε στον πατριαρχικό θρόνο όταν οι εθνικιστικές σερβικές δυνάμεις πήραν την πολιτική εξουσία με τον Μιλόσεβιτς - και μάλιστα με τρόπο που προκάλεσε σοβαρότατες υποψίες πολιτικής φύσης.
Κατά διαβολική σύμπτωση, ο επί 32 ολόκληρα χρόνια Πατριάρχης Γερμανός της εποχής του Τίτο και του «υπαρκτού σοσιαλισμού» βρήκε να «πέσει και να χτυπήσει σοβαρά», όπως ανακοινώθηκε, την παραμονή μιας άκρως συμβολικής ημέρας: όταν ο Μιλόσεβιτς μίλησε στο Κόσοβο μπροστά σε ένα εκατομμύριο Σέρβους, το 1989, σηματοδοτώντας την έφοδο του σερβικού εθνικισμού!
Παρά τη «σοβαρή πτώση» του ο Γερμανός άργησε δύο ολόκληρα χρόνια να πεθάνει (αποδήμησε εις Κύριον τον Αύγουστο του 1991), όμως από το 1990 η Ιερά Σύνοδος τον καθαίρεσε ουσιαστικά από Πατριάρχη και στη θέση του εξέλεξε τον Παύλο.
«Τα εδάφη στα οποία έχει ζήσει ο σερβικός λαός επί αιώνες και στα οποία αποτελούσε την εθνική πλειονότητα πριν από τον Απρίλιο του 1941, όταν Κροάτες προδότες διέπραξαν γενοκτονία, δεν μπορούν να αποτελέσουν τμήμα οποιασδήποτε ανεξάρτητης Κροατίας. Αντιθέτως, πρέπει να παραμείνουν κάτω από την ίδια στέγη με τη σημερινή Σερβία και τις σερβικές επαρχίες» ανέφερε το 1991 ο Παύλος σε μία ιστορική επιστολή του προς τον τότε μεσολαβητή για τη Γιουγκοσλαβία λόρδο Κάρινγκτον, εκφράζοντας το πνεύμα της νέας εποχής.
Τώρα αυτό το πνεύμα αποτελεί παρελθόν, γι αυτό και ο Παύλος τελεί υπό απομάκρυνση αν και ως γνήσιος καιροσκόπος δεν δίστασε το 2001 να υποστηρίξει την ανατροπή του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, μόλις είδε ότι τα πράγματα αλλάζουν. Μάλιστα, σε αντάλλαγμα αυτής της στάσης του Παύλου, ο απολύτως αφοσιωμένος στη Δύση πρωθυπουργός Ζόραν Τζίντζιτς επανέφερε ύστερα από εξήντα χρόνια το μάθημα των Θρησκευτικών στα σχολεία της Σερβίας για να ικανοποιήσει τον Πατριάρχη!
Ο κύκλος έκλεισε όμως τώρα. Παρά την αναβολή, το ερώτημα παραμένει: Θα νικήσουν οι φιλοδυτικοί; Η «Φράνκφουρτερ Αλγκεμάινε» πάντως προσωποποιεί και τον υπ αριθμόν ένα αντίπαλό τους: τον αρχιεπίσκοπο του Τσετίνγιε και μητροπολίτη Μαυροβουνίου Αμφιλόχιο Ράντοβιτς, τον οποίον χαρακτηρίζει «σούπερ εθνικιστή» και «εφιάλτη» για τους φιλοδυτικούς.
ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ
Συνεκτικός κρίκος του σερβικού έθνους
Πέρα από την εξαιρετικά μεγάλη επιρροή της Εκκλησίας της Σερβίας στην πολιτική ζωή της χώρας μέχρι τώρα, η σημασία του πολιτικού ελέγχου της οφείλεται και σε ένα άλλο, πολύ σοβαρότερο γεγονός: είναι ο μοναδικός θεσμός του σερβικού έθνους που έχει παραμείνει ενιαίος στο επίπεδο της πρώην Γιουγκοσλαβίας.
Σε αυτήν υπάγονται δηλαδή οι Σέρβοι όχι μόνο της Σερβίας, αλλά και της Βοσνίας, του Μαυροβουνίου, του Κοσόβου και της Κροατίας. Εχει επομένως τεράστια σημασία για τις ΗΠΑ και την ΕΕ η εκλογή φιλοδυτικού Πατριάρχη, ο οποίος θα διαρρήξει σταδιακά τους δεσμούς μεταξύ των Σέρβων που ζουν σε διαφορετικές τώρα χώρες.