Προς ένα νέο πολιτικό σύστημα
Κατά τη μεταπολιτευτική περίοδο το ελληνικό πολιτικό σύστημα λειτούργησε ως ένα αυστηρό δικομματικό σύστημα: δυο μόνο κόμματα και πάντοτε τα ίδια, δηλαδή η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, ήταν σε θέση να διεκδικήσουν την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών στη Βουλή, και ένα από αυτά πάντοτε την αποκτούσε, με εξαίρεση τις δύο εκλογές του 1989, και κυβερνούσε μόνο του. Θεωρητικά, τα δικομματικά συστήματα είναι τα λιγότερο κομματοκρατικά και τα περισσότερο αποτελεσματικά. Στην Ελλάδα συνέβη ακριβώς το αντίθετο: η «πλειοψηφική δημοκρατία» της μεταπολίτευσης ήταν στον μέγιστο βαθμό κομματοκρατική και αναποτελεσματική.
Καμία νοσταλγία, λοιπόν, για τον δικομματισμό, τους παντοδύναμους πρωθυπουργούς και τις μονοκομματικές κυβερνήσεις. Η αποτυχία του δικομματικού συστήματος είναι τόσο μεγάλη που φαίνεται να οδηγεί σε έναν ακραίο πολυκομματισμό με οκτώ ή και περισσότερα κόμματα στη νέα Βουλή. Η Ελλάδα εισέρχεται, λοιπόν, αργοπορημένη στην εμπειρία της πολυκομματικής πολιτικής, με γέφυρα την κυβέρνηση του Λουκά Παπαδήμου. Η πολυκομματική πολιτική έχει τους δικούς της «κανόνες του παιχνιδιού» που θα πρέπει ταχύρρυθμα να αφομοιώσουν οι πολιτικές δυνάμεις και να κατανοήσουν οι πολίτες. Σε ένα πολυκομματικό σύστημα οι εκλογές δεν βγάζουν κυβέρνηση. Ο σχηματισμός της κυβέρνησης είναι αποτέλεσμα μετεκλογικών πολιτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των κομμάτων και η μορφή της είναι κατά κανόνα μια κυβέρνηση συνασπισμού. Για τα κόμματα που συγκροτούν τον κυβερνητικό συνασπισμό δεν έχει πλέον τόση σημασία το εκλογικό τους πρόγραμμα, αφού αυτό αναγκαστικά τροποποιείται μέσα στο πλαίσιο της «συμφωνίας συνασπισμού». Τα τρία ή τέσσερα τριήμερα που προβλέπει το άρθρο 37 Συντ. δεν αρκούν για τη διατύπωση ολοκληρωμένων «συμφωνιών συνασπισμού».
Το ζήτημα αυτό θα πρέπει να αντιμετωπισθεί στην επόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος. Ουσιώδες στοιχείο της «συμφωνίας συνασπισμού» είναι η επιλογή του προσώπου του πρωθυπουργού. Το κόμμα που έχει τη μεγαλύτερη εκλογική δύναμη έχει κατ' αρχήν το προβάδισμα. Ωστόσο, αν η διαφορά του από το άλλο ή τα άλλα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού δεν είναι αρκετά μεγάλη, είναι εύλογες και άλλες λύσεις π.χ. η εναλλαγή στην πρωθυπουργία (rotation) ή η επιλογή τρίτου προσώπου. Πάντως, η ύπαρξη του bonus των 50 εδρών ενισχύει αντικειμενικά την αξίωση του πρώτου κόμματος για την πρωθυπουργία. Είναι ένα άλλο ζήτημα η συνταγματικότητα της πρόβλεψης αυτής σε ένα πολυκομματικό περιβάλλον. Διότι αν το κόμμα της σχετικής πλειοψηφίας στη Βουλή παραμένει τέτοιο ακόμη και μετά το bonus, τότε η ρύθμιση αυτή δεν έχει εύλογη συνταγματική αιτία. Η σταθερότητα των κυβερνήσεων συνασπισμού προϋποθέτει την πειθαρχία των κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού στη Βουλή. Η διαφοροποίηση των βουλευτών των κομμάτων αυτών σε κρίσιμα ζητήματα απειλεί την ίδια την ύπαρξη του κυβερνητικού συνασπισμού.
Τέλος, θα πρέπει να επισημανθεί ότι σε ένα πολυκομματικό σύστημα οι επαναλαμβανόμενες εκλογές με πρόωρη διάλυση της Βουλής σπανίως οδηγούν σε αυτοδυναμίες. Η λύση στο πολιτικό πρόβλημα της χώρας θα πρέπει να δοθεί από τη Βουλή που θα προκύψει από τις εκλογές της 6ης Μαΐου.
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
| Απόκτηση παλαιότερων τευχών, φύλλων & προσφορών chrisoulam@pegasus.gr | Πληροφορίες για διαφήμιση στην έντυπη έκδοση mdiamantaki@pegasus.gr |
| Αποστολή βιογραφικών emavroudi@pegasus.gr | Πληροφορίες για διαφήμιση στην ηλεκτρονική έκδοση advertising@pegasusinteractive.gr |
