ΕΘΝΟΣ  |  ΗΜΕΡΗΣΙΑ  |  E-GO  |  SENTRAGOAL  |  WOMENONLY  |  ELLE | ΣΙΝΕΜΑ  |  CARANDRIVER  |  SPORTY  |  HOMME  |  COOKBOOK
Σάββατο, 23/8/2014
ΕΘΝΟΣ
«E» 10/7/2009
Μεγαλύτερα ΓράμματαΜικρότερα Γράμματα Μέγεθος γραμμάτων
mail to Email Εκτυπώστε το Αρθρο Εκτύπωση
ΠΡΩΤΗ ΕΙΔΗΣΗ ΤΩΡΑ

    Τα παιδικά στρατόπεδα της Φρειδερίκης...

    Κατάδυση στη μνήμη, μέσα στους χώρους όπου κλείστηκαν τα «ανταρτόπληκτα» παιδιά για να «σωθούν», στον «Θολό Βυθό»

    Τα παιδικά στρατόπεδα της Φρειδερίκης...

    Η εγχώρια λογοτεχνία στράφηκε τα τελευταία χρόνια σε ένα θέμα ταμπού της μετεμφυλιακής Ελλάδας, τις παιδουπόλεις που έστησε η Φρειδερίκη για να «σώσει», χειραγωγώντας τα, τα «ανταρτόπληκτα», όπως ονομάζονται τα παιδιά των ανταρτών που μεγάλωσαν στα παιδικά στρατόπεδα στον «Θολό βυθό».

    Τα σχετικά μυθιστορήματα που προηγήθηκαν, «Βella Ciao» του Θανάση Σκρουμπέλου («Ελληνικά Γράμματα») και «Τα δάκρυα της βασίλισσας» του Βασίλη Μπούτου («Νεφέλη»), εστιάζουν στις κακοποιήσεις, σεξουαλικές και μη, των παιδιών. Κάτι τέτοιο μόνο ως φήμη αναφέρεται από τον Ατζακά. Ο φακός του στρέφεται στα «κλειδωμένα χρόνια» και στα ακρωτηριασμένα αισθήματα του παιδιού-τροφίμου, που ως ενήλικος πρέπει να ξεκλειδώσει, σχεδόν με τα μέσα της ψυχανάλυσης. Αλλά και στη χειραγώγηση που άσκησε ένας πολύπλοκος προπαγανδιστικός μηχανισμός σ' εκείνα τα «δημιουργήματα μιας ταραγμένης και σκληρής εποχής με τις πιο σκοτεινές σκοπιμότητες», τις παιδουπόλεις.

    Με το αυτοβιογραφικό «Θολό βυθό» ο φιλόλογος Γ. Ατζακάς συνεχίζει την κατάδυση στη μνήμη, την οποία άρχισε με τα «Διπλωμένα φτερά» («Αγρα»), για τα πρώτα οκτώ χρόνια του βίου του στον Θεολόγο της Θάσου. Τότε χάνει τη μητέρα του από ασθένεια, χάνει υπό μία έννοια και τον πατέρα του, εξαφανισμένο με τους αντάρτες στον Εμφύλιο.

    Ο παππούς λείπει στα κτήματα και μεγαλώνει με τη γιαγιά Βενετιά, η οποία, όταν ο εγγονός της Γιάννης Αρχοντής πατάει τα οκτώ, το 1949, αναγκάζεται λόγω ανέχειας να τον δώσει «στη βασίλισσα». «Την κάκιζα κρυφά μέσα μου, που από τη μια στην άλλη στιγμή είχα βρεθεί μακριά από το πατρικό σπίτι, με την αυλή και τον μεγάλο μπαξέ, μακριά από τους φίλους μου, απ όλα όσα γνώριζα και αγαπούσα», λέει το παιδί-αφηγητής μέσα από την πρώτη παιδόπολη «Απόστολος Παύλος» στο Καστρί.

    Θα το πει πολλές φορές, σε άλλες τρεις παιδουπόλεις, με τα καθαγιασμένα ονόματα «Αγιος Χαράλαμπος» («Ιωσηφόγλειο ορφανοτροφείο» Νέας Σμύρνης), «Καλή Παναγιά» (Δοβρά Βέροιας), «Αγιος Δημήτριος» (Θεσσαλονίκη), απ όπου βγήκε το 55 δεκατεσσάρων ετών.

    Μεγάλος, ύστερα από πενήντα χρόνια απώθησης, ο Γιάννης Αρχοντής θέλει να δώσει φωνή στα έξι εκείνα «καταχωνιασμένα» χρόνια, να φτάσει «στο πιο μυστικό κατώγι της μνήμης του», «να ξαναβρεί τα σβησμένα ίχνη του ξεριζωμένου παιδιού».

    Ο ενήλικος δίνει τον λόγο στο παιδί. Αυτό αφηγείται σε τρίτο πρόσωπο τη ζωή του στις παιδουπόλεις, ενώ ο άντρας-αφηγητής παρεμβαίνει, σε τρίτο πρόσωπο και με καλλιεργημένο λόγο, σχολιάζοντας, ερμηνεύοντας, δίνοντας ιδεολογική χροιά. Σαν ένας ψυχαναλυτικός διάλογος ανάμεσα στο τραυματικό παρελθόν και το ώριμο παρόν, την άγουρη μνήμη και την ύστερη κρίση.

    Ο άνδρας παλεύει με τα φαντάσματα και τοποθετεί τις παιδουπόλεις στις φοβερές συγκυρίες της εποχής. Το αγόρι σκαλίζει τη μνήμη και μας μιλά με έναν αυθεντικό και συγκινητικό παιδικό λόγο, που συγκροτεί με επιτυχία ο συγγραφέας, για τις σκληρές και τις καλές ομαδάρχισσες, για τις σύντομες επισκέψεις της Φρειδερίκης, για τη διαρκή νοσταλγία του τόπου και των παππούδων του, αλλά κάποια στιγμή ντρέπεται για τη γιαγιά του...

    Για τη στρατιωτική πειθαρχία που σβήνει την ατομικότητα, μα και την πλάγια και μεθοδική πλύση εγκεφάλου μέσα από τραγούδια, παραμύθια και ιστορίες για συμμορίτες που χωρίζουν τους Ελληνες σε καλούς και κακούς. «Κακοί Ελληνες ήταν εχθροί του Χριστού και της Παναγιάς κι είχαν προδώσει την πατρίδα τους...». Ο αγνοούμενος δικός του πατέρας τι ήταν, κακός ή καλός; Το παιδί απορεί, μπερδεύεται, ακρωτηριάζεται.

    ΔΗΜΗΤΡΑ ΡΟΥΜΠΟΥΛΑ
    dirouboula@pegasus.gr

    ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

    Απόκτηση παλαιότερων τευχών, φύλλων & προσφορών chrisoulam@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην έντυπη έκδοση mdiamantaki@pegasus.gr
    Αποστολή βιογραφικών emavroudi@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην ηλεκτρονική έκδοση advertising@pegasusinteractive.gr

    ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

    ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

    ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ

    ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - OIKONOMIA

    ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - ΔΙΕΘΝΗ

    ΣΙΝΕΜΑ

    Αναζήτηση ταινίας

  • ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ