ΨΑΡΕΜΑ
"Ερως της περί θάλατταν θήρας"
Το να ψαρεύεις για ψυχαγωγία, παρά τη διαφαινόμενη κοινωνική απαξίωση της επαγγελματικής αλιείας, ανιχνεύεται έμμεσα ήδη στον Πλάτωνα: ο "έρως της περί θάλατταν θήρας" αναφέρεται ως μία επιθυμία από την οποία θα πρέπει να αποτρέπονται οι νέοι. Στο χωρίο αυτό βρίσκεται ίσως η πρώτη μνεία για τη συγκίνηση που προκαλούσε καθαυτή η αλιευτική πρακτική, απεξαρτημένη από βιοποριστικές ανάγκες.
Αρκετοί θα αναγνωρίσουμε τους εαυτούς μας στα πρόσωπα των νεαρών πλούσιων Μηθυμναίων που "ετέρπονταν με ποικίλες απολαύσεις όπως το να ψαρεύουν πετρόψαρα με αγκίστρια στερεωμένα με λινές πετονιές πάνω σε καλάμια", ενώ κατά την ίδια περίοδο ο Αιλιανός θα γράψει ότι ο αλιεύς με το τσίμπημα του ψαριού "αναγαλλιάζει από ευχαρίστηση" και ότι "υπάρχουν πολλοί που, αν και δεν έχουν ιδέα από αλιευτική τέχνη, παρακολουθούν τα ψάρια να πιάνονται, κι είναι κάτι που τους ψυχαγωγεί κατά κάποιον τρόπο".
Το ψάρεμα ως αναψυχή, κυρίαρχη αναπαράσταση τουλάχιστον μέχρι τον ερχομό της τρόικας, ήταν, προπολεμικά, προνόμιο για ελάχιστους Ελληνες, συχνά εφοπλιστές. Ο Βατικιώτης Ι.Μ που εργαζόταν στα κότερα του εφοπλιστή Γουλανδρή αναφέρει ότι "ο Γουλανδρής χρησιμοποιούσε Λαχιώτες για το ψάρεμα που γινόταν, όπως λέει, για "γούστο" (για αναψυχή των εύπορων ενοικιαστών των σκαφών). Ο Γουλανδρής είχε στο Λάχι και συνεργείο από Λαχιώτες, 15 άτομα, που "αρμάτωναν" (ετοίμαζαν) τα δίχτυα και στο οποίο επέβλεπε ένας υπεύθυνος έμπειρος ψαράς από το Λάχι.
Ο υπερήλικας Χιώτης Γ.Χ. από οικογένεια εύπορων αστών εξομολογείται: "Οσο καιρό μέναμε στο εξοχικό το καλοκαίρι, ερχότανε και ο καπετάνιος του κότερού μας Γ.Α. και μένανε κάτω, στην πυργούσικια Αυλωνιά, στο καλύβι που είχαμε φτιάξει και ψαρεύανε. Ο καπετάνιος κάθε πρωί έφερνε τα ψάρια πάνω, ανεβαίνοντας από τον ποταμό, τα καθάριζε, τα άφηνε, έπαιρνε το φαγητό για εκείνον και τον ψαρά και ξανακατέβαινε κάτω. Αυτό κρατούσε 2 μήνες. Ψαρεύανε στο Βενέτικο, ψαρεύανε στα Βρουλίδια, ρίχνανε τα δίχτυα και τα παραγάδια αποβραδίς, τα σηκώνανε το πρωί και φέρνανε δέκα, είκοσι κιλά ψάρια πάνω. Και αστακούς που τους ψαρεύανε στα Βρουλίδια... Είχε μέρα που είχαμε πάνω στο τραπέζι και δέκα αστακούς...
Το κοτεράκι είχε δυο καμπίνες, κουζίνα, τουαλέτα, δωμάτιο των ναυτών και το παίρναμε και γυρίζαμε τους κόλπους όλους της Χίου. Μέναμε δύο μέρες στην Αυλωνιά, τρεις μέρες στον Εμπορειό, άλλες τόσες στα Μεστά και περνούσαμε έτσι δεκαπέντε-είκοσι μέρες. Ημασταν μόνο η οικογένεια.
Η μάνα μου, τα δυο παιδιά, ο πατέρας μου κι ο καπετάνιος με έναν ναύτη. Γυρίζαμε και ψαρεύαμε και τρώγαμε πάλι μόνο ψάρι. Γυρίζαμε όλη τη Χίο γύρω γύρω. Γι' αυτό την ξέρω πολύ καλά γύρω γύρω, γιατί από μικρός έκανα βόλτες όλους τους κόλπους. Το φαβορί βέβαια ήταν η Αυλωνιά. Και από ψάρια και από τοπίο καταπληκτικό...".
Οπως ο Οππιανός αιώνες πριν περιέγραψε σε αντιδιαστολή με τις ταπεινές βάρκες των ψαράδων (Αλιευτικά Α ' 9, Α' 41) τα πολυτελή σκάφη που προορίζονταν για την άγρα των βασιλέων, έτσι και μεις θα αντιπαραθέταμε τη "βαρετή" καθημερινή αστακουδιά του νεαρού τότε πληροφορητή μας με την πλημμελή διατροφή της εργατικής τάξης του νησιού. Λίγα χιλιόμετρα μακρύτερα η πλειονότητα των παιδιών στα κοντινά χωριά υπέφερε από τράχωμα, μια μολυσματική νόσο που μπορούσε να προξενήσει τύφλωση και μπορούσε να αποφευχθεί με καλύτερες συνθήκες υγιεινής.
Κώστας Προμπονάς - Νότια Χίος
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
| Απόκτηση παλαιότερων τευχών, φύλλων & προσφορών chrisoulam@pegasus.gr | Πληροφορίες για διαφήμιση στην έντυπη έκδοση mdiamantaki@pegasus.gr |
| Αποστολή βιογραφικών emavroudi@pegasus.gr | Πληροφορίες για διαφήμιση στην ηλεκτρονική έκδοση advertising@pegasusinteractive.gr |
