ΕΘΝΟΣ  |  ΗΜΕΡΗΣΙΑ  |  E-GO  |  SENTRAGOAL  |  WOMENONLY  |  ELLE | ΣΙΝΕΜΑ  |  CARANDRIVER  |  SPORTY  |  HOMME  |  COOKBOOK
Σάββατο, 30/8/2014

ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ ΕΔΩ: ΕΝΘΕΤΑ > ΚΥΝΗΓΙ > ΘΕΜΑΤΑ

ΚΥΝΗΓΙ
ΚΥΝΗΓΙ 28/5/2009
Μεγαλύτερα ΓράμματαΜικρότερα Γράμματα Μέγεθος γραμμάτων
mail to Email Εκτυπώστε το Αρθρο Εκτύπωση

«Προσκυνητέs» στο Κοτζά Ορμάν

Κατεπείγον σήμα κινδύνου εκπέμπει το υδροχαρές δάσος του Κοτζά Ορμάν. Κάποτε ήταν ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του είδους του στην Ευρώπη. Σήμερα, «παλεύει» για την επιβίωσή του...

- «Ζήσαμε για αρκετά χρόνια στην περιοχή και αισθανόμαστε τυχεροί». Ισχυρό πολιτιστικό σοκ συνιστούσε η επαφή με τους σχεδόν γεωμετρικούς μαιανδρισμούς του ποταμιού κοντά στους Τοξότες, τις υγρές, σκοτεινές συστάδες οξιάς της Ροδόπης, την παλιά πόλη Καβάλας και Ξάνθης... Το δέλτα του Νέστου και ό,τι είχε απομείνει από το υδροχαρές δάσος του Κοτζά Ορμάν είναι άλλο ένα κεφάλαιο της «αποκάλυψης».

«Προσκυνητέs» στο Κοτζά Ορμάν

Παρόμοια συναισθήματα για την περιοχή, έχουν φυσικά όλοι οι Ξανθιώτες και Καβαλιώτες που σέβονται τον τόπο τους. Ο Κώστας Καλαϊτζίδης είναι ένας από αυτούς. Ο νεότερος, πιθανόν, πρόεδρος κυνηγετικού συλλόγου της χώρας (αυτού της Καβάλας), έχει την καλοσύνη να μας συντροφέψει κατά την πρόσφατη επίσκεψή μας στο δάσος.

Το κουαρτέτο της συντροφιάς συμπληρώνεται από τον Κώστα Παπαθεοδώρου, πρόεδρο του κυνηγετικού συλλόγου Χρυσούπολης και τον επιστημονικό συνεργάτη των συλλόγων Καβάλας και Δράμας, Φάνη Καραμπατζάκη. Μοιράζονται όλοι τους την ίδια εγρήγορση, μια πανομοιότυπη ανησυχία για το μέλλον των τοπικών οικοσυστημάτων και τις αποσπασματικές δράσεις που ευαγγελίζονται οι εντεταλμένοι φορείς.

Τα λάθη...

«Προσκυνητέs» στο Κοτζά Ορμάν
«Το σύγχρονο πνεύμα απαιτεί την επαναφορά των οικοσυστημάτων στη μέγιστη δυνατή φυσική κατάσταση. Μόνο που από τα αρχικά 130.000 στρέμματα που ισοπέδωσαν οι μπουλντόζες τη δεκαετία του 50, απέμειναν μόλις 800. Είναι σαν να θέλεις να αλλάξεις την ίδια την ιστορία. Μοιάζει και είναι πέρα για πέρα δονκιχωτικό. Μένει να αποδειχθεί κατά πόσο είναι εφικτό», εξηγεί με σκεπτικισμό ο Φάνης. «Σήμερα αμφισβητείται το σύνολο των παλαιών επεμβάσεων, με πρώτη και καλύτερη την αποξήρανση των δελταϊκών εκτάσεων που απέδωσε μεγάλες εκτάσεις στη γεωργία.

Αλλο σημαντικό λάθος ήταν το γεγονός ότι οι παραποτάμιες εκτάσεις που παρέμειναν στο δημόσιο, δεν διαχειρίστηκαν ως φυσικό δάσος. Οι τότε κεφαλές της Δασικής Υπηρεσίας άρχισαν να φυτεύουν υβρίδια λεύκης με σκοπό την παραγωγή ξύλου. Από τότε «κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι». Πριν από πέντε μόλις χρόνια, ξεκίνησε η αναδάσωση με τα είδη που υπήρχαν στα διασωθέντα οχτακόσια στρ.», συνεχίζει ο δασολόγος και μηχανολόγος μηχανικός Φάνης Καραμπατζάκης.

«Προσκυνητέs» στο Κοτζά Ορμάν

Το όνομα Κοτζά Ορμάν σημαίνει «μεγάλο θρυλικό δάσος», παρότι σήμερα θα έπρεπε μάλλον να μιλάμε για «θρυλική» καταστροφή. Η επιστημονική αξία του θεωρείται μοναδική και, τηρουμένων των αναλογιών, είναι δυστυχώς αντιστρόφως ανάλογη του ενδιαφέροντος της πολιτείας. Το παραποτάμιο δάσος και οι παράκτιες περιοχές είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την αναπαραγωγή και τη μετανάστευση πολλών ειδών ορνιθοπανίδας.

Από τιμητικούς τίτλους, το Δέλτα δεν τα πάει και άσχημα. Εχει ανακηρυχθεί Υγρότοπος Διεθνούς Σημασίας και προστατεύεται από τη Συνθήκη Ramsar. Είναι, ωστόσο, απολύτως συζητήσιμο τι ακριβώς σημαίνει κάτι τέτοιο στο πλαίσιο της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας. «Ο ισχύων Δασικός Κώδικας χρονολογείται από το 1969. Δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός για να καταλάβεις ότι κάτι πάει στραβά. Οι συγκεκριμένες προτάσεις που έχουμε κατά καιρούς υποβάλει, ως κυνηγετική Ομοσπονδία, δεν ενσωματώθηκαν στις υπό διαμόρφωση πολιτικές, παρά τα προφανή τους πλεονεκτήματα. Εννοείται ότι, έτσι κι αλλιώς, για κανένα πρόβλημα δεν έχει θεσπιστεί κάποια δράση της προκοπής», λέει ο Κώστας Καλαϊτζίδης.

Χρονικό καταστροφής
«Σε τέτοιες περιοχές πρέπει να προσδιορίζονται επακριβώς τα προστατευόμενα είδη, οι οικότοποι κλπ. Στο Κοτζά Ορμάν έχουμε, για παράδειγμα, σύγκρουση δύο προστατευόμενων ειδών. Μιλάμε για τον φασιανό και το τσακάλι. Θα έπρεπε να υπάρχει

έλεγχος των πληθυσμών του τσακαλιού, προκειμένου να προστατευθεί ικανοποιητικά ο φασιανός», τονίζει ο Φάνης.

Τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, ο κολχικός φασιανός σύχναζε στα πεδινά Δράμας και Καβάλας καθώς και στα τενάγη (έλη) Φιλίππων και Δοϊράνης. Ο Κώστας Παπαθεοδώρου που γνωρίζει άριστα το ποτάμι και το δάσος μιλάει για ήττα. Ηττα για την, εδώ και δεκαετίες, αδυναμία αύξησης του λιλιπούτειου πληθυσμού του πουλιού. Σπεύδει να συμπληρώσει ότι η επιβίωση του είδους πρόκειται ταυτόχρονα για «θαύμα».

Η παλιά περιγραφή του καθηγητή δασολογίας Παπαϊωάννου τα λέει όλα. «Το δάσος αποτελούσε ένα γιγάντιο, αδιαπέραστο τείχος από πράσινο, με δένδρα ύψους σαράντα και πλάτους δύο μέτρων που σκεπάζονταν σχεδόν εξ ολοκλήρου από αναρριχώμενα φυτά, ενώ το έδαφος καλυπτόταν από πυκνότατους θάμνους και νεαρά δενδρύλλια».

Η καταστροφή ήταν η υλοποίηση της αντίληψης που είχαν για την ανάπτυξη οι τότε υπηρεσίες του Υπουργείου Γεωργίας. Η απόδοση μη αξιοποιημένων εκτάσεων στη γεωργία, φάνταζε τότε απολύτως θεμιτή. Τα πρώτα 40.000 στρέμματα εκχερσώθηκαν στην τριετία 1949-1952. Ακολούθησαν αναρίθμητες επεμβάσεις, με αποτέλεσμα την τελική συρρίκνωση του δάσους στη σημερινή θλιβερή έκταση που προαναφέραμε.

Παρόμοια υδροχαρή δάση υπήρχαν, μέχρι τη δεκαετία του 50, σε αρκετά μέρη της Ελλάδας. Στη Λυσιμαχία, στον Φράξο (στο Λεσίνι του Μεσολογγίου), στη Μανωλάδα, στην πεδιάδα των Γιαννιτσών κλπ. «Εξαφανίστηκαν» όλα χάρις σε αυτό που τότε φαινόταν λογικό, στην προώθηση της γεωργικής δραστηριότητας με κάθε κόστος. Σήμερα, 60 μόλις χρόνια αργότερα, η ελληνική γεωργία στριμώχνεται με σταθερούς ρυθμούς. Στο μεταξύ, τα δάση που θυσιάστηκαν για λογαριασμό της χάθηκαν για πάντα.

Οι φασιανοί...
Τι ακριβώς γίνεται όμως με τον κολχικό φασιανό; «Το εκτροφείο του δασαρχείου παράγει μόνο υβρίδια. Το αυθεντικό είδος αναπαράγεται από μόνο του και ο φυσικός πληθυσμός αποτελείται από περίπου διακόσια πουλιά. Το είδος είναι απειλούμενο και ουσιαστικά απροστάτευτο γιατί το ενδιαίτημά του δεν υφίσταται μια διαχείριση με τρόπο που να το προστατεύει», εξηγεί ο Φάνης, που αναλύει το σχετικό πρόγραμμα της ΚΟΜΑΘ. «Εκτιμήθηκε η κατάσταση του πληθυσμού με συνεχείς καταμετρήσεις, προέκυψαν ιδέες για τη βελτίωση του ενδιαιτήματος, έλεγχο των φυσικών εχθρών κλπ.

Οι προτάσεις υποβλήθηκαν στο Δασαρχείο Καβάλας και στο τμήμα περιβάλλοντος της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης. Ολα έμειναν στο συρτάρι», συμπληρώνει ο Κώστας Παπαθεοδώρου. «Η δασική υπηρεσία απλοποίησε χονδροειδώς τη διαδικασία αναδάσωσης, γιατί δεν κατανόησε τη σκοπιμότητα των θαμνωδών εκτάσεων μέσα στις αναδασώσεις. Στέρησε έτσι από τον κολχικό φασιανό πολύτιμο, ζωτικό χώρο για φωλεοποίηση και αναπαραγωγή. Το αποτέλεσμα ήταν η διαρκής απώθηση των πουλιών σε ολοένα μικρότερα ενδιαιτήματα, όπου η επιβίωσή τους καθίσταται απολύτως προβληματική.

Παράλληλα, αυξάνεται κατακόρυφα ο κίνδυνος να εξοντωθούν μεταξύ τους τα λίγα πουλιά που έχουν απομείνει, αφού το ενδιαίτημα του καθενός από αυτά (υπενθυμίζουμε ότι πρόκειται για πολυγαμικό είδος), απαιτεί περιοχή από πενήντα έως διακόσια στρέμματα», υπογραμμίζει κατά την τηλεφωνική μας επικοινωνία ο δασολόγος και επιστημονικός συνεργάτης της ΣΤ Ομοσπονδίας κ. Πέτρος Πλατής.

Επιχειρούμε και εμείς τον σύντομο διάπλου με τη βοήθεια του συρματόσχοινου, και της παλιάς βάρκας του Κώστα.

Επάνω στο ίδιο συρματόσχοινο γυμναζόταν ένας διάσημος Ελληνας ακροβάτης που διέσχισε κάποτε τον ισθμό της Κορίνθου. Αυτός έστησε άλλωστε τη γερή κατασκευή που αξιοποιούμε. Η συνάντηση κλείνει με την ευχή να υπάρξει επιτέλους μια, αληθινά συλλογική, «συνιστώσα» που θα εγγυηθεί την ουσιαστική, σε βάθος χρόνου, ανάληψη δράσης για τη μορφή που θα πάρει το Κοτζά Ορμάν τον 21ο αιώνα. Μέχρι τότε, το σημαντικότερο υδροχαρές δάσος της Ευρώπης θα συνεχίσει να απειλείται από την πλημμύρα της αδιαφορίας.

ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΑΤΕ;
Το Δέλτα του Νέστου βρίσκεται ως γνωστόν στα νότια σύνορα των νομών Ξάνθης και Καβάλας. Με συνολική έκταση περίπου 500.000 στρ., θεωρείται από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ευρώπης. Περιλαμβάνει λιμνοθάλασσες, καλαμιώνες, αμμοθίνες, μικρές λίμνες με γλυκό νερό, θαμνώνες με αρμυρίκια (κυρίως στις όχθες του ποταμού κοντά στις εκβολές), καλλιέργειες λεύκας κ.ά. Στις όχθες, από τους Τοξότες έως τη θάλασσα, ζούσε το ωραιότερο υδροχαρές δάσος της γηραιάς ηπείρου. Ναι, αυτό που εκχερσώθηκε.

ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΑΤΕ;
Η μεγάλη πλημμύρα του 57 οδήγησε στην εκκένωση και τη μερική εγκατάλειψη των χωριών Δρυμούσα, Περιστερώνα και Νέα Καρυά. Μέχρι τη δεκαετία του 60, υπήρχε τακτική συγκοινωνία ανάμεσα στις όχθες με μικρά σκάφη που εξυπηρετούσαν τις αγροτικές εργασίες, τα παζάρια κλπ. Μαθαίνουμε ότι κάθε ξύλινο σκάφος χωρούσε έως τρία κάρα μαζί με τα άλογά τους.

Το εισιτήριο ήταν αλμυρό, δεκαπέντε δραχμές το κάρο, με επιστροφή, κόστιζε το σύντομο ταξίδι. Δυόμισι δραχμές ήταν το αντίστοιχο αντίτιμο για τον μοναχικό ταξιδιώτη.

ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

  • «Προσκυνητέs» στο Κοτζά Ορμάν
  • «Προσκυνητέs» στο Κοτζά Ορμάν
  • «Προσκυνητέs» στο Κοτζά Ορμάν

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Απόκτηση παλαιότερων τευχών, φύλλων & προσφορών chrisoulam@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην έντυπη έκδοση mdiamantaki@pegasus.gr
Αποστολή βιογραφικών emavroudi@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην ηλεκτρονική έκδοση advertising@pegasusinteractive.gr

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - ΔΙΕΘΝΗ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - OIKONOMIA

  • ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ