ΕΘΝΟΣ  |  ΗΜΕΡΗΣΙΑ  |  E-GO  |  SENTRAGOAL  |  WOMENONLY  |  ELLE | ΣΙΝΕΜΑ  |  CAR&DRIVER  |  SPORTY  |  HOMME  |  COOKBOOK
Τετάρτη, 1/10/2014
ΕΘΝΟΣ
«E» 7/9/2010
Μεγαλύτερα ΓράμματαΜικρότερα Γράμματα Μέγεθος γραμμάτων
mail to Email Εκτυπώστε το Αρθρο Εκτύπωση

Ενα γνωστό - άγνωστο βουνό

Η δύναμη και η ποικιλο­μορφία της ελληνικής φύσης εκπλήσσουν τον πιο απαιτητικό περιηγητή ακόμα και σε περιοχές που έχουν υποστεί πολλές καταστροφές, όπως είναι το βουνό της Πεντέλης. Και ο καλύτερος τρόπος να ανακαλύψετε την κρυφή του ομορφιά είναι με τα πόδια.

Το Πεντελικό όρος στα βορειοανατολικά του Λεκανοπεδίου αποτελεί το πιο πολύπαθο βουνό της Ελλάδας. Από τη δεκαετία του 1970 και με αποκορύφωμα το 1998 και το 2009, το πευκοδάσος της Πεντέλης έχει απειληθεί και σε μεγάλο μέρος του έχει καταστραφεί από δεκάδες φωτιές. Παρ’ όλα αυτά οι βραχώδεις πλαγιές του βουνού κάθε άνοιξη κατακλύζονται από αγριολούλουδα, δημιουργώντας ένα αξιοθαύμαστο οικοσύστημα που μοιάζει σαν να έχει φτιαχτεί από εκατοντάδες μικρούς, πολύχρωμους ιαπωνικούς βραχόκηπους.

Το καθολικό της Μονής Πεντέλης. Το μοναστήρι είναι χτισμένο σε μια κατάφυτη πλαγιά του Πεντελικού όρους.
Το καθολικό της Μονής Πεντέλης. Το μοναστήρι είναι χτισμένο σε μια κατάφυτη πλαγιά του Πεντελικού όρους.

Ο αρχαίος Βριλησσός (έτσι λεγόταν κάποτε η Πεντέλη) είναι ένα όρος σε σχήμα πυραμίδας, με υψόμετρο 1.109 μέτρα. Χαρακτηρίζεται από έναν ιδιαίτερο γεωλογικό χαρακτήρα. Η Πεντέλη διαφέρει από τα υπόλοιπα βουνά της Αθήνας, που έχουν ασβεστολιθικές κορυφές, καθώς μεγάλα τμήματά της αποτελούνται από σχιστόλιθο, πέτρωμα που κρατά τα νερά της βροχής στην επιφάνεια.

Στα νεότερα χρόνια η περιοχή προσέλκυσε σαρακατσάνους κτηνοτρόφους και αγρότες από τον Μαραθώνα. Τα κοπάδια και τα μικρά μποστάνια διατηρούνται μέχρι και τις μέρες μας, την ίδια ώρα που οι πρόποδες του βουνού έχουν παραδοθεί στις... μεζονέτες και τις πισίνες. Ωστόσο, λίγο ψηλότερα ξεδιπλώνεται ένας ιστός από μικρά, βατά μονοπάτια που διατρέχουν τις ολάνθιστες πλαγιές και οδηγούν σε τοποθεσίες με αξιοθαύμαστο φυσικό κάλλος.

Στην Πεντέλη φυτρώνουν πάνω από 700 είδη φυτών. Η αρχική βλάστηση του βουνού περιελάμβανε πεύκα, πλατάνια, λεύκες, βαλανιδιές, αγριοκυπαρίσσια, μυρτιές, πικροδάφνες, κέδρους, σχίνα, ρείκια, τα οποία πλέον περιορίζονται στα χαμηλά του βουνού και δίπλα από τους δρόμους.

Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας, μετόχι της μονής Πεντέλης.
Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας, μετόχι της μονής Πεντέλης.

Η ιδιαίτερη ομορφιά του εντοπίζεται στη μεγάλη ποικιλία από αγριολούλουδα. Κάθε άνοιξη γεμίζει από ίριδες, καμπανούλες, ορχιδέες, κρόκους, φριτιλάριες και δεκάδες άλλα είδη που δημιουργούν ένα πολύχρωμο μοτίβο. Ανάμεσά τους πολλά σπάνια και ενδημικά φυτά, μεταξύ των οποίων ο μοβ κρόκος της Αττικής, η λεπτεπίλεπτη ιώδης σιληνή της Πεντέλης, η εντυπωσιακή ίριδα της Αττικής, η μεγαλόπρεπη μαύρη φριτιλάρια κ.ά.

Ακόμα και η ποικιλομορφία της πανίδας εκπλήσσει. Παλιότερα το βουνό είχε τσακάλια, λύκους και αγριογούρουνα, ενώ στις μέρες μας επιβιώνουν αλεπούδες, λαγοί, χελώνες, κιρκινέζια, πετρίτες, πέρδικες, μπεκάτσες, ορτύκια και κουκουβάγιες.

ΔΕΚΑΔΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΓΕΜΑΤΑ ΑΓΡΙΟΛΟΥΛΟΥΔΑ

O ενδημικός κρόκος της Αττικής που φυτρώνει στην Αττική και την Εύβοια.
O ενδημικός κρόκος της Αττικής που φυτρώνει στην Αττική και την Εύβοια.
Τα μονοπάτια του βουνού είναι δεκάδες. Ανεβαίνοντας προς την κορυφή από την πλατεία της Αγίας Τριάδας στην Πεντέλη, ακολουθείτε τον δρόμο που πάει προς τα βόρεια, συνδέοντας την Πεντέλη με την Κηφισιά. Υστερα από 2 χιλιόμετρα στρίβετε δεξιά προς το βουνό, ενώ ύστερα από περίπου 3 χιλιόμετρα ένας χωματόδρομος με μια πινακίδα στα δεξιά σας οδηγεί στην ξακουστή Σπηλιά του Νταβέλη. Εκτός από πρωταγωνίστρια σε μεταφυσικούς θρύλους, παραθρησκευτικές τελετές και θεωρίες για «κρυπτομαγνητικές αύρες», η σπηλιά του Νταβέλη έχει το προνόμιο να διατηρεί γύρω της τα λίγα εναπομείναντα δάση του βουνού.

Το περπάτημα στον χωματόδρομο ακολουθεί τις ισοϋψείς του βουνού και ύστερα από περίπου μιάμιση ώρα θα σας φέρει στη σπηλιά. Η διαδρομή είναι ιδιαίτερα όμορφη με θέα όλο το λεκανοπέδιο, ενώ διασχίζει περιοχές με φρύγανα, μικρά λιβάδια και απότομα ρυάκια, ενώ έξω από τη σπηλιά αναρριχητές σκαρφαλώνουν στα κάθετα βράχια της και ποδηλάτες απολαμβάνουν τη βόλτα τους στο ανοιξιάτικο τοπίο.

Η είσοδος της σπηλιάς του Νταβέλη.
Η είσοδος της σπηλιάς του Νταβέλη.


Επιστρέφοντας συναντάτε πάλι τον δρόμο προς την κορυφή και έπειτα από 3 χιλιόμετρα οδήγησης καταλήγετε σ’ ένα σημείο με μοναδική θέα στο λεκανοπέδιο, στη σκιά μεγάλων βράχων πάνω στους οποίους φωλιάζουν κιρκινέζια και πετρίτες, ενώ μόνιμη παρουσία έχουν δεκάδες σταχτοπετροκλήδες.

Μικρά βατά μονοπάτια ξεκινάνε από την Αγία Τριάδα στην πλατεία της Πεντέλης και οδηγούν μέσα από το ίδιο τοπίο σε εκκλησάκια με μοναδική θέα. Σήμανση στα περισσότερα μονοπάτια δεν υπάρχει, αλλά το σχεδόν γυμνό τοπίο τα κάνει ιδιαίτερα ευδιάκριτα. Μετά την πλατεία της Αγίας Τριάδας και στρίβοντας προς Μαραθώνα ο δρόμος πηγαίνει προς τα ανατολικά γύρω από το βουνό. Σε κάποια σημεία της διαδρομής ξεκινάνε επίσης πολλά μονοπάτια από τα αριστερά.

Ενα γνωστό - άγνωστο βουνό

Από την άλλη μεριά -προς τα νοτιοανατολικά κοντά στο Ντράφι-κρύβεται ένα μικρό κόσμημα, ο καταρράκτης της Πεντέλης. Βρίσκεται στα σύνορα με το Ντράφι και μπορεί να πάει κανείς ακόμα και με λεωφορείο (το νούμερο 451 από Χαλάνδρι προς Παλαιά Πεντέλη μέσω Καλλιθέας. Κατεβαίνετε στην 1η στάση επί της Λεωφόρου Αχαιών όπου συναντάτε έναν χωματόδρομο).

Με αυτοκίνητο από την Πεντέλη πηγαίνετε προς το Νταού Πεντέλης, συνεχίζετε στη λεωφόρο Αχαιών μετά τη διακλάδωση για Νταού Πεντέλης και αφού περάσετε κάθετα τη Θεμιστοκλέους, συναντάτε αριστερά τον ίδιο μικρό χωματόδρομο. Αφήνετε το όχημά σας εκεί και ύστερα από 3 λεπτά σχετικά απότομης κατηφόρας φτάνετε στον καταρράκτη και τη μικρή λιμνούλα που αυτός σχηματίζει.

Ωραία αγριολούλουδα σαν κι αυτό κατακλύζουν την άνοιξη τις πλαγιές της Πεντέλης.
Ωραία αγριολούλουδα σαν κι αυτό κατακλύζουν την άνοιξη τις πλαγιές της
Πεντέλης.

Η αστικοποίηση της περιοχής έρχεται σε αντιδιαστολή με τον ψηλό αυτό καταρράκτη και την πεντακάθαρη λιμνούλα. Στα νερά και τη βλάστηση της περιοχής βρίσκουν προστασία σουσουράδες, κοτσύφια, φίδια και βατράχια, ενώ ακόμα και στη μέση του καλοκαιριού τα καθαρά νερά της προσφέρονται για μια δροσιστική βουτιά. Η Πεντέλη διαθέτει πολλά ρέματα με σχεδόν μόνιμη ροή νερού, όπως η Βαθιά Χούνη, η Ραπεντώσα, η Βάγια, το Σφαλακτό, το Λυκόρεμα, ο Κοκκιναράς, το ρέμα της Ραφήνας κ.ά. Δεκάδες είναι και οι εποχικοί χείμαρροι του βουνού, όπως το ρέμα Χαλανδρίου και ο μικρός Βριλησσός που μπαίνουν μέσα στον αστικό ιστό των βορείων προαστίων.

Στο ρέμα Χαλανδρίου υπάρχουν αλεπούδες, φίδια και φρύνοι, ενώ στα στενά γύρω από το ρέμα Βριλησσού κατεβαίνουν κιρκινέζια για να κυνηγήσουν, ενώ μικροί σκαντζόχοιροι βγαίνουν τη νύχτα από το ρέμα, ψάχνοντας για σαλιγκάρια στους αστικούς κήπους.

Το Πεντελικό Ορος δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσει τα πυκνά δάση και τη βιοποικιλότητα του παρελθόντος. Ωστόσο, αποτελεί μια όαση για τους οικοπεριηγητές, ενώ η άμεση γειτνίαση με τον αστικό ιστό προσφέρει μία μοναδική ευκαιρία γνωριμίας με την άγρια φύση της Αττικής που σχεδόν δεν πιστεύεις πως διατηρείται ακόμη.

ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΠΕΝΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΝΤΑΒΕΛΗ
H μονή Πεντέλης είναι ένα από τα γνωστότερα μοναστήρια της Ελλάδας και αναμφίβολα από τα δημοφιλέστερα της Αθήνας. Εχει μακρόχρονη ιστορία στα γράμματα και στήριξε τη μόρφωση και την παιδεία στην Αθήνα για πολλά χρόνια.

Το μοναστήρι είναι χτισμένο σε μια κατάφυτη πλαγιά του Πεντελικού Ορους περίπου 20 χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας και σε υψόμετρο 430 μέτρων. Ο Αγιος Τιμόθεος ίδρυσε τη μονή μετά το 1570 και παρέμεινε ηγούμενος έως το 1580.

Η μονή της Πεντέλης λεηλατήθηκε άγρια την περίοδο 1688-1690 και το 1692 συγχωνεύτηκε με άλλα δύο σημαντικά μοναστήρια του βουνού: τη μονή Καλλισίων και τη μονή Ταώ (Νταού) Πεντέλης. Το 1778, κατά τη διάρκεια μιας πολύ σοβαρής επιδημίας πανώλης, Αθηναίοι μαζί με τον τότε μητροπολίτη Γαβριήλ κατέφυγαν για δύο χρόνια στη μονή Πεντέλης.

Η μονή προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στο έθνος και κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821 και καταστράφηκε από τους Τούρκους για τη βοήθεια που προσέφερε στους εξεγερμένους.

Εδώ υπήρχε κρυφό σχολειό στο οποίο δίδαξαν, μεταξύ άλλων, ο δάσκαλος Βησσαρίων Ρούφος και ο Νεόφυτος Μεταξάς, μετέπειτα μητροπολίτης Αθηνών. Το κρυφό σχολειό της μονής λειτουργούσε ως σχολείο μέχρι το 1920. Το 1969-71 και επί ηγουμενίας Θεόκλητου Φεφέ, η μονή Πεντέλης δημιούργησε το Διορθόδοξο Κέντρο με σκοπό την καλλιέργεια και την ενότητα των ορθόδοξων εκκλησιών.

Πολύ ενδιαφέρον είναι το καθολικό. Χτίστηκε το 1578, κάηκε και ξανακτίστηκε το 1768, ενώ επεκτάθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα. Τη σημερινή αρχιτεκτονική του μορφή απέκτησε μετά την τελευταία ανακαίνιση του 1953. Στα δυτικά του κυρίως ναού υπάρχουν δύο νάρθηκες: ο εσωνάρθηκας είναι το παλαιότερο τμήμα του καθολικού και έχει τοιχογραφίες που χρονολογούνται στα μέσα του 17ου αιώνα. Οι αγιογραφίες αυτές είναι αρκετά αξιόλογες και πιθανότατα έγιναν ανάμεσα στο 1600 και 1635 από το εργαστήριο του Πελοποννήσιου (Ναυπλιώτη) αγιογράφου Δημήτρη Κακαβά. Οι νεότερες τοιχογραφίες του Ιερού φιλοτεχνήθηκαν από τον γνωστό αγιογράφο, Φώτη Κόντογλου, το 1960.

Η σπηλιά του Νταβέλη ή Σπήλαιο των Αμώμων
Εχει μήκος 62 περίπου μέτρα, πλάτος 40, ενώ το ύψος ποικίλλει ανάλογα με το σημείο. Το ύψος της επιβλητικής εισόδου φτάνει τα 12 μέτρα. Το σπήλαιο ήταν γνωστό από την αρχαιότητα, καθώς ήταν αφιερωμένο στις Νύμφες, ενώ στην είσοδό του πιθανολογείται η ύπαρξη ενός ναΐσκου του Πανός. Πολύ κοντά βρίσκονται αρχαία λατομεία. Ηταν καταφύγιο ασκητών, των λεγόμενων «Αμώμων», για αιώνες, καθώς πάνω στον βράχο διασώζονται ακόμα και σήμερα ανάγλυφες μορφές και παραστάσεις που φτάνουν μέχρι και τον 6ο αιώνα.

Πάνω στον ναό του Πανός χτίστηκαν τον 11ο αιώνα δύο εκκλησάκια που σώζονται μέχρι σήμερα, ο Αγιος Σπυρίδωνας και ο Αγιος Νικόλαος. Αργότερα λέγεται ότι χρησιμοποιήθηκε ως ορμητήριο του λήσταρχου Νταβέλη.

Μετά τη μεταπολίτευση το ΓΕΣ ξεκίνησε κάποια έργα στο σπήλαιο για την εγκατάσταση στρατιωτικής βάσης, τα οποία όμως γρήγορα εγκαταλείφθηκαν. Η ιστορία τροφοδότησε διάφορα παραφυσικά σενάρια ενεργειακών πεδίων και παράδοξων ιστοριών γύρω από την περιοχή.

Σήμερα το σπήλαιο μοιάζει αφημένο στην τύχη του, καθώς δεν αξιοποιείται τουριστικά. Ενα μεγάλο τμήμα του είναι σφραγισμένο, ενώ μοτοσικλετιστές μπαίνουν συχνά μέσα, διαταράσσοντας τη γαλήνη του τόπου.

FAST INFO

Αναρρίχηση
Τα βράχια της Πεντέλης είναι ιδανικά για αναρρίχηση τόσο για αρχάριους όσο και για πιο έμπειρους. Η περιοχή γύρω από τη σπηλιά του Νταβέλη αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα πεδία της αθηναϊκής αναρριχητικής σκηνής κατά τη δεκαετία του 1980, καθώς διαθέτει μια σειρά ιδιαίτερα δύσκολων διαδρομών και προσελκύει τους πιο έμπειρους του σπορ. Αλλα αναρριχητικά πεδία στο βουνό είναι το Νταμάρι και οι Συμπληγάδες που βρίσκονται πολύ κοντά στο σπήλαιο. Πληροφορίες: http://www.routes.gr/?Lang=el&Page=Climbing/Information/Penteli-SpiliaNtaveli

Ποδηλασία
Τα μονοπάτια του βουνού είναι ιδανικά τόσο για απλή ποδηλασία όσο και για αθλητικό mountain bike. Οι περισσότεροι χωματόδρομοι δεν έχουν μεγάλη υψομετρική διαφορά, ενώ πολλές ομάδες και αθλητικοί οργανισμοί των βορείων προαστίων διοργανώνουν εξορμήσεις και αγώνες mountain bike για τους πιο μυημένους.

Εθελο­ντισμός
Η ιδιαίτερα καταστρεπτική μεταχείριση της Πεντέλης από τον άνθρωπο έχει γεννήσει ένα από τα μαζικότερα εθελοντικά κινήματα προστασίας στην Ελλάδα. Με προεξάρχοντα τον Σύλλογο Προστασίας και Ανάπλασης του Πεντελικού (ΣΠΑΠ), έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό δήμων και κοινοτήτων, με σκοπό την πρόληψη και αντιμετώπιση πυρκαγιών αλλά και την αναγέννηση των κατεστραμμένων τμημάτων του Πεντελικού Ορους, εκατοντάδες εθελοντές από τις γύρω περιοχές απολαμβάνουν τη φύση του βουνού συμβάλλοντας στην προστασία του. Πληροφορίες: http://www.spap.com.gr/.

Κείμενα: Δημήτρης - Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος
Φωτογραφίες: Δημήτρης - Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος, Κατερίνα Νομικού

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

  • Το καθολικό της Μονής Πεντέλης. Το μοναστήρι είναι χτισμένο σε μια κατάφυτη πλαγιά του Πεντελικού όρους.
  • Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας, μετόχι της μονής Πεντέλης.
  • O ενδημικός κρόκος της Αττικής που φυτρώνει στην Αττική και την Εύβοια.
  • Η είσοδος της σπηλιάς του Νταβέλη.
  • Ενα γνωστό - άγνωστο βουνό
  • Ωραία αγριολούλουδα σαν κι αυτό κατακλύζουν την άνοιξη τις πλαγιές της Πεντέλης.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Απόκτηση παλαιότερων τευχών, φύλλων & προσφορών chrisoulam@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην έντυπη έκδοση mdiamantaki@pegasus.gr
Αποστολή βιογραφικών emavroudi@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην ηλεκτρονική έκδοση advertising@pegasusinteractive.gr

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - OIKONOMIA

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ - ΔΙΕΘΝΗ

ΕΘΝΟΣΠΟΡ

ΣΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ

  • ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ