ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ
ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΤΡΙΤΗ
27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017

ΚΑΙΡΟΣ

ΑΘΗΝΑ 29°C

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

Η κομματοκρατία ακυρώνει το κίνημα της νεολαίας

Η τάση των κομμάτων να διεισδύουν σε όλους στους θεσμικούς χώρους της κοινωνίας εξηγεί γιατί δεν μπορούν να έχουν ουσιαστικά αποτελέσματα οι αγώνες των νέων

  • ΕΘΝΟΣ
  • 13:43, 12/12/2011

Η κυριαρχία μιας νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας και πολιτικής από τη δεκαετία του ‘80 μέχρι σήμερα δημιούργησε τεράστιες ανισότητες που έβαλαν στο περιθώριο μια σημαντική μερίδα του πληθυσμού. Αυτή η κατάσταση είχε ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στον χώρο της νεολαίας: υψηλή ανεργία από τη μία μεριά και μισθοί πείνας από την άλλη. Στον πολιτιστικό χώρο η υποχρηματοδότηση της παιδείας, η αποτυχία του

εκσυγχρονισμού των εκπαιδευτικών δομών και η παραπαιδεία δημιούργησαν ένα εκρηκτικό κλίμα απογοήτευσης και αγανάκτησης. Στα παραπάνω πρέπει να προστεθούν τα προβλήματα που δημιουργεί στους νέους μια μετανεωτερική κατάσταση όπου τα σταθερά παραδοσιακά πλαίσια και οι συλλογικές βεβαιότητες της πρώιμης νεωτερικότητας εξαφανίζονται, δημιουργώντας ένα κενό μέσα στο οποίο οι νέοι καλούνται να κατασκευάσουν μόνοι τους νέα πλαίσια, νέους τρόπους νοηματοδότησης του βίου.

Ολα τα παραπάνω εξηγούν τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 2008. Ο θάνατος του Αλέξη Γρηγορόπουλου λειτούργησε σαν καταλύτης. Οι διάφορες κινητοποιήσεις που ακολούθησαν είτε πήραν τη μορφή τυφλής βίας των κουκουλοφόρων είτε αυτή των σχετικών φιλειρηνικών αλλά αδιέξοδων νεανικών διαδηλώσεων. Στη συνέχεια το κίνημα των αγανακτισμένων ήταν πιο ειρηνικό και πιο ευρύ - αφού άτομα από όλα τα κοινωνικά στρώματα συμμετείχαν διαμαρτυρόμενα εναντίον των κομμάτων που οδήγησαν στην κρίση καθώς και εναντίον των βάρβαρων μέτρων της τρόικας. Και αυτό όμως το κίνημα γρήγορα «ξεθύμανε» ενώ, παρόλο το βάθεμα της κρίσης και την ένταση των αντιλαϊκών κυβερνητικών μέτρων, πέρα από τα συνδικάτα, δεν φαίνεται να αναδύεται κάποια άλλη οργανωμένη αντίδραση.

Πώς εξηγείται αυτό το αδιέξοδο; Νομίζω πως για μια πρώτη απάντηση η έννοια της κοινωνίας πολιτών είναι χρήσιμη. Πιο συγκεκριμένα, σε κοινωνίες με ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς παρατηρούμε την ύπαρξη σημαντικών αυτόνομων κοινωνικών στρωμάτων και οργανώσεων που λειτουργούν μεταξύ κομματικοκρατικού συστήματος και λαού. Παρατηρούμε δηλαδή μια ισχυρή κοινωνία πολιτών που δημιουργεί έναν εναλλακτικό, διαφορετικό από τα κόμματα, τρόπο διασύνδεσης του κοινωνικού με το πολιτικό γίγνεσθαι. Στη χώρα μας η κοινωνία πολιτών είναι εξαιρετικά καχεκτική. Ενας από τους λόγους αυτής της καχεκτικότητας έχει να κάνει με την κομματοκρατία. Δηλαδή με την τάση των κομμάτων να διεισδύουν σε όλους τους θεσμικούς χώρους της κοινωνίας υποσκάπτοντας έτσι τις αυτόνομες λογικές και αξίες τους. Από τα επαγγέλματα και τα σπορ ως την τέχνη και το πανεπιστήμιο, η άκρατη κομματικοποίηση διαβρώνει τον κοινωνικό ιστό και εξασθενεί τους μη κομματικούς, μη πελατειακούς ενδιάμεσους μηχανισμούς διαμεσολάβησης μεταξύ κράτους και πολίτη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η τυχόν καταπίεση ή κοινωνική αγανάκτηση οδηγεί σε αδιέξοδες κινητοποιήσεις, που δεν επιφέρουν θετικά αποτελέσματα σε ό,τι αφορά το κοινωνικό σύνολο.

Βλέποντας τα πράγματα από αυτή τη σκοπιά, νομίζω πως οι σχετικά αδιαμόρφωτες, πρωτόλειες ενέργειες και αντιδράσεις μιας αγανακτισμένης νεολαίας μάλλον δεν θα μπορέσουν να συγκεκριμενοποιηθούν και να οδηγήσουν στην κοινωνική αλλαγή, γιατί ούτε τα απαξιωμένα κόμματα, ούτε τα καχεκτικά μορφώματα της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να παίξουν αυτόν τον ρόλο. Με άλλα λόγια, όσο τα κόμματα δεν θέλουν να δουν πως η βασική πηγή της τωρινής κακοδαιμονίας δεν είναι ο κομματικός αντίπαλος αλλά η συνολική δομή του πελατειακού πολιτικού συστήματος, όσο εξακολουθούν να αποπροσανατολίζουν τους πολίτες με τις άκρως βαρετές κοκορομαχίες, όσο εξακολουθούν να υποσκάπτουν την κοινωνία των πολιτών μέσω της κομματικοποίησης των πάντων, οι μη βίαιοι και αξιοθαύμαστοι αγώνες των νέων δεν θα οδηγήσουν σε ουσιαστική αλλαγή.

Ο Νίκος Μουζέλης είναι Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνιολογίας του LSE (London School of Economics)

ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ