ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ
ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΤΡΙΤΗ
27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017

ΚΑΙΡΟΣ

ΑΘΗΝΑ 34°C

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

Ο ρατσισμός στα σχολεία

Αν. καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ
  • 7/4

Ολοένα και περισσότερο υποχωρεί η ομοιογένεια και στη δική μας κοινωνία όσο εντείνεται η μετανάστευση. Αυτό είναι καταρχάς θετικό, καθώς η πολύχρωμη ανθρωπογεωγραφία επιτρέπει στο πνεύμα να ανοίξει ερχόμενο σε επαφή με διαφορετικούς πολιτισμούς. Ταυτόχρονα όμως κάθε κοινωνία δικαιούται και υποχρεούται να έχει τα δικά της όρια, ούτε πολύ στενά, με αποτέλεσμα να καταπιέζει όσους δεν ανήκουν στην κυρίαρχη πολιτισμική νόρμα, πολίτες ή μετανάστες, ομογενείς ή αλλογενείς, ούτε όμως και ανύπαρκτα, με αποτέλεσμα να διαρρηγνύεται ριζικά και δομικά η ενότητά της. Η τελευταία δεν μπορεί βέβαια να ερείδεται παρά στα θεμελιώδη δικαιώματα των ανθρώπων και όχι στην πολιτισμική ομοιογένεια.

Η κρίσιμη αυτή ισορροπία δοκιμάζεται το πρώτον μέσα στο σχολείο, όπου συνυπάρχουν πλέον, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ανάλογα με την περιοχή, παιδιά με διαφορετική εθνική καταγωγή. Σε προηγούμενες εποχές, ιδίως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η εκπαίδευση αποτέλεσε τον μηχανισμό υποδοχής παιδιών διαφορετικής εθνοτικής προέλευσης. Και κατάφερε εν πολλοίς να βοηθήσει προς μια εξισωτική κατεύθυνση. Τώρα το στοίχημα είναι ακόμη πιο δύσκολο, καθώς η διαφορετική εθνική καταγωγή ενίοτε συντρέχει με διαφορετική θρησκεία και ριζικά διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο. Ολα όμως τα παιδιά έχουν δικαίωμα όχι μόνον στην εκπαίδευση αλλά και σε ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον, χωρίς ρατσιστικές ή άλλου είδους επιθέσεις.

Τη σχολική αυτή πραγματικότητα, ιδίως στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, φιλοδοξεί να αποτυπώσει καταρχάς, αλλά και να βοηθήσει στη βελτίωσή της, σε ένα δεύτερο στάδιο, το πρόγραμμα «Εχω δικαιώματα» (που οργανώνεται στο πλαίσιο του Erasmus+ ευρωπαϊκού πλαισίου) με συμμετοχή και του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. (1) Αν εξαιρέσουμε τα γραφειοκρατικά εμπόδια και την επιφυλακτικότητα πολλών εκπαιδευτικών, τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα δεν είναι και πολύ αισιόδοξα όσον αφορά την κατάσταση στα σχολεία. Οι ίδιοι οι μαθητές δεν τα θεωρούν και πολύ ασφαλείς χώρους και ελάχιστα εμπιστεύονται τους δασκάλους τους για να συζητήσουν περιστατικά βίας ή παρενοχλήσεων (bullying). Γι' αυτό και ο αγώνας των εκπαιδευτικών να αντιμετωπίσουν τον ρατσισμό και την ξενοφοβία από τη μια και να περιφρουρήσουν τα όρια που όλα τα παιδιά ανεξαιρέτως χρειάζονται από την άλλη είναι πράγματι σισύφειος. Και όσοι τον δίνουν γίνονται ανώνυμοι καθημερινοί ήρωες. 

(1) Οι ερευνητικά υπεύθυνες αν. καθηγήτριες Ελένη Χοντολίδου και η γράφουσα θα ήμασταν υπόχρεες προς εκπαιδευτικούς που θα ήθελαν και θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στο πρόγραμμα με τις εμπειρίες τους.