ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ
ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΤΕΤΑΡΤΗ
28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017

ΚΑΙΡΟΣ

ΑΘΗΝΑ 23°C

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

ΕΘΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Με αγκάθια ο δρόμος προς το Φάληρο

Στην πιο «αντιφατική στιγμή της ζωής της» βρίσκεται αυτή την περίοδο η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας.

  • ΕΘΝΟΣ
  • 10:00, 20/2/2014
«Η γλυκιά παρακμή της Εθνικής βιβλιοθήκης δεν πρέπει να μας εμποδίζει από το να την αγαπάμε», λέει ο πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου της, Σταύρος Ζουμπουλάκης

«Η γλυκιά παρακμή της Εθνικής βιβλιοθήκης δεν πρέπει να μας εμποδίζει από το να την αγαπάμε», λέει ο πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου της, Σταύρος Ζουμπουλάκης

Tην εξαιρετικά αισιόδοξη προοπτική που ανοίγεται με τη μεταφορά της στο «Πολιτιστικό Ιδρυμα Σταύρoς Νιάρχος», ένα έργο που θα έχει ολοκληρωθεί ως το 2017, υπονομεύει η σημερινή παρηκμασμένη κατάστασή της λόγω της χρόνιας αδιαφορίας με την οποία έχει αντιμετωπιστεί από την πολιτεία.

Μια κατάσταση η οποία, όπως μας λέει ο σημερινός πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου της (τα μέλη του οποίου εργάζονται αμισθί), Σταύρος Ζουμπουλάκης, «απειλεί ακόμη και τη λειτουργία της». Στον δρόμο για το Φάληρο η ΕΒΕ κουβαλά μαζί της το βαρίδι του κτιρίου του Βοτανικού, τις δυσκολίες της μετεγκατάστασής της λόγω της υποχρηματοδότησης από το κράτος, ενώ θολό παραμένει το τοπίο σχετικά με το μέλλον της μετά την παράδοση του έργου.

«Η γλυκιά παρακμή» της Εθνικής βιβλιοθήκης που, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, «δεν πρέπει να μας εμποδίζει από το να την αγαπάμε», αποτυπώνεται στην έλλειψη ζωτικού χώρου και επαρκούς προσωπικού ενώ η έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης έχει ως αποτέλεσμα η ΕΒΕ να μην έχει αγοράσει ούτε ένα βιβλίο από το 2002, εμπλουτίζοντας τις συλλογές της μόνο με τη λεγόμενη κατά νόμον προσφορά...

Την περασμένη Παρασκευή το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε τον διορισμό του πολύπειρου Φίλιππου Τσιμπόγλου στη θέση του διευθυντή της Εθνικής βιβλιοθήκης. Πρόκειται για μία θέση που παρέμενε άδεια εννέα ολόκληρα χρόνια, από το 2005, όταν και έληξε η θητεία του προηγούμενου διευθυντή της, Γεωργίου Ζάχου.

«Τόσα χρόνια δεν έχει γίνει καμία προκήρυξη για την κάλυψη της θέσης η οποία γινόταν με αναπληρωτή διευθυντή εκ του προσωπικού της ΕΒΕ. Είναι σημαντικό το γεγονός πως πρόκειται για έναν άνθρωπο με πείρα που μπορεί να ορίσει και να επιβάλει με κύρος ένα πλαίσιο λειτουργίας και ο οποίος επειδή δεν προέρχεται από το προσωπικό δεν έχει δεσμεύσεις, φιλίες, συμπαρατάξεις με κανέναν εκεί μέσα» συμπληρώνει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, που ανέλαβε την προεδρία του Συμβουλίου το 2013.

Εικόνα από το εσωτερικό της Εθνικής Βιβλιοθήκης
Εικόνα από το εσωτερικό της Εθνικής Βιβλιοθήκης

Ωστόσο η εύρεση του γενικού διευθυντή στο πρόσωπο του Φίλιππου Τσιμπόγλου, που διετέλεσε διευθυντής της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Κύπρου και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης, δεν λύνει τα μεγάλα προβλήματα της Εθνικής Βιβλιοθήκης, η οποία όχι μόνο δεν αναπτύσσεται, όπως όλες οι εθνικές βιβλιοθήκες στον κόσμο, αλλά κινδυνεύει να μείνει ακόμη και χωρίς ρεύμα.

Τα στοιχεία της κατάρρευσης είναι αποκαρδιωτικά:

«Ο προϋπολογισμός της ΕΒΕ για το 2014 είναι 292.000 ευρώ, ενώ για τα επόμενα χρόνια μας έχει ζητηθεί να υποβάλουμε σχέδιο προϋπολογισμού που θα έχει ως συνολικό ποσό το ποσό των 360.000. Οπως έχω ξαναπεί πολλές φορές, η ΕΒΕ έχει φορτωθεί από προηγούμενες διοικήσεις ένα δάνειο για το κτίριο του Βοτανικού, του οποίου το τοκοχρεολύσιο είναι 243.000 ευρώ τον χρόνο. Επίσης για να μετέχουμε σε διεθνείς οργανισμούς ώστε να υπάρξουμε, είμαστε υποχρεωμένοι να δίνουμε κάποιες εθνικές συνδρομές που ανέρχονται στις 17.000 ευρώ. Συνολικά λοιπόν τα έξοδα ανέρχονται στα 260.000 ευρώ, οπότε, αν κάνουμε την πράξη, μας μένουν 32.000 ευρώ», λέει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης. Στα 3.500 τ.μ. του περίφημου κτιρίου του Βοτανικού, που στεγάζει και άλλες εταιρείες-υπηρεσίες και υψώνεται στη συμβολή της Λεωφόρου Αθηνών 31-33 και Σπύρου Πάτση, λειτουργούν το τμήμα εισαγωγής βιβλίων, το Ελληνικό Κέντρο ISBN, ISSN, ISMN που υπάγεται στο Τμήμα Εισαγωγής της ΕΒΕ, το τμήμα καταλογογράφησης και κάποια βιβλιοστάσια περιοδικού Τύπου.

Οι αρχικές συζητήσεις για τη μετέπειτα συμφωνία αγοράς των 3.500 τ.μ. του ακίνητου που χρησιμοποιεί σήμερα η ΕΒΕ, έγιναν το 2006 όταν το φιλόδοξο σχέδιο του ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος βρισκόταν στα σκαριά.

Τότε υπουργός Παιδείας ήταν η Μαριέττα Γιαννάκου και πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου ο Αθανάσιος Φωκάς.

Tο κτίριο στον Βοτανικό, που φορτώνει με χρεολύσια 243.000 ευρώ ετησίως την Εθνική Βιβλιοθήκη.
Tο κτίριο στον Βοτανικό, που φορτώνει με χρεολύσια 243.000 ευρώ ετησίως την Εθνική Βιβλιοθήκη.

Για την αγορά του, που κόστισε 10 εκατ. ευρώ, τα 6 από αυτά αντλήθηκαν από κοινοτικά κονδύλια, ενώ τα 4 εκατ. εξασφαλίστηκαν με το συγκεκριμένο δάνειο από την Εθνική Τράπεζα, του οποίου η αποπληρωμή βαρύνει σήμερα την ΕΒΕ, έγινε το 2008, επί υπουργίας Ευριπίδη Στυλιανίδη όταν ήταν ήδη γνωστό πως η ΕΒΕ θα αποκτούσε καινούργιο και μάλιστα υπερπολυτελές σπίτι στον παλιό ιππόδρομο του Φαλήρου. «Εχουμε κάνει κάποιες προσπάθειες, αλλά για την ώρα δεν έχει καρποφορήσει καμία. Δεν γνωρίζω τι θα γίνει με αυτό το κτίριο», λέει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης αφήνοντας αιχμές για την απόκτηση του ακινήτου.

Εκτός από τα τρέχοντα έξοδα για τη λειτουργία της, η Εθνική Βιβλιοθήκη έχει να ξεπεράσει το «αγκάθι» του πολύ δαπανηρού έργου της μετεγκατάστασής της στο Φάληρο καθώς σύμφωνα με τη σύμβαση Δωρεάς του κοινωφελούς Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος με το Ελληνικό Δημόσιο το κόστος της μεταφοράς -που θα γίνει στο διάστημα των έξι μηνών από την ολοκλήρωση του έργου- ανήκει εξ ολοκλήρου στην ΕΒΕ.

«Πρόκειται για ένα κολοσσιαίο έργο και πολύ δαπανηρό. Για να είμαστε ειλικρινείς, η βιβλιοθήκη δεν μπορεί να το κάνει από μόνη της. Εχουμε λοιπόν ξεκινήσει μια συνεργασία με το 'Future Library', το οποίο χρηματοδοτείται από το ίδρυμα Σταυρός Νιάρχος και το οποίο θα χρηματοδοτήσει το έργο αυτό της μεταστέγασης που γίνεται φυσικά κομμάτι-κομμάτι. Ηδη έχουμε υπογράψει μια πρώτη σύμβαση που θα είναι και λίγο πιλοτική για την απογραφή του πολυτιμότερου υλικού μας, που είναι τα χειρόγραφα. Η σύμβαση είναι της τάξεως των 25.000 ευρώ. Μετά την ολοκλήρωση του ΚΠΙΣΝ, του μεγαλύτερου αναπτυξιακού έργου στον χώρο του πολιτισμού της χώρας και τη μετεγκατάσταση της ΕΒΕ, το Δημόσιο θα εξακολουθεί να έχει την ευθύνη για τη λειτουργία της, να φροντίζει για την επέκταση και τη συντήρησή της».

Σύμφωνα με πληροφορίες ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός για τη λειτουργία της θα αγγίξει τα 12,5 εκατ. ευρώ, ποσό πολύ μεγαλύτερο από τον τωρινό.

Eικόνα από τα έργα στο Φάληρο για τη δημιουργία του «Πολιτιστικού Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος»

Eικόνα από τα έργα στο Φάληρο για τη δημιουργία του «Πολιτιστικού Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος»

«Είναι νωρίς να μιλάμε για ποσά. Αυτά τα ποσά υπήρχαν πριν την κρίση. Υπάρχουν κάποιες υποχρεώσεις που έχει το κράτος απέναντι την ΕΒΕ, αλλά σήμερα δεν ξέρω αν το κράτος δεν έχει τη δυνατότητα να κρατήσει τις δεσμεύσεις του. Εγώ θέλω να πιστεύω ότι ένα ίδρυμα που δίνει 700 εκατ. για να φτιάξει τις εγκαταστάσεις δεν θα το αφήσει στη μοίρα του αν χρειαστεί κάποια βοήθεια τον πρώτο καιρό».

ΣΠΑΝΙΟ ΥΛΙΚΟ
Κρυμμένοι θησαυροί, κώδικες στα αρχεία και νέες δράσεις

Με την ψηφιοποίηση του σπάνιου υλικού της να προχωράει και με νέες δράσεις που σηματοδοτούν το άνοιγμά της στο ευρύ κοινό η ΕΒΕ προχωράει παρά τις δυσκολίες. Προχθές σε συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή, παρουσιάστηκε στον χώρο του Αναγνωστήριου η σύνθεση του σπουδαίου Ελληνα συνθέτη και μαέστρου Δημήτρη Μητρόπουλου «14 Invenzioni» πάνω σε ποίηση Κ. Π. Καβάφη για φωνή και πιάνο με τον βαθύφωνο της ΕΛΣ Τάσο Αποστόλου και την πιανίστα Βίκυ Στυλιανού, ενώ λίγες μέρες πριν είχε πραγματοποιηθεί η εκδήλωση για τον Μπόρχες. Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας κατέχει μια από τις μεγαλύτερες συλλογές Ελληνικών Χειρογράφων Κωδίκων διεθνώς.

4.500 κώδικες
Συγκεκριμένα, διαθέτει μια συλλογή από 4.500 περίπου χειρόγραφους κώδικες που χρονολογούνται από τον Θ΄έως τον ΙΘ΄αι., ιστορημένα ειλητάρια, παλίμψηστους κώδικες, χειρόγραφους κώδικες βυζαντινής μουσικής, καθώς και ξενόγλωσσους χειρόγραφους κώδικες.

Στις συλλογές της ΕΒΕ ανήκουν επίσης ποικίλες κατηγορίες ιστορικών εγγράφων όπως το Αρχείο των Αγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 αποτελούμενο από 25.000 φακέλους και 100.000 έγγραφα, διάφορα αρχεία προσωπικοτήτων (Διονυσίου Σολωμού, Ασωπίου, Σταύρου, Φιλήμονος, Ηπίτη, Διονυσίου Ρώμα, Δημητρίου Βικέλα, Αγγελου Σικελιανού κ.ά.). Στην ΕΒΕ ανήκει και το e-φημερίς, ένα μεγαλόπνοο project ψηφιοποίησης των συλλογών των εφημερίδων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Αυτήν τη στιγμή διατίθενται στο Internet μια τεράστια συλλογή αποτελούμενη από 220.006 σελίδες εφημερίδων όπου όλες είναι αναζητήσιμες με βάση τον τίτλο της εφημερίδας, το περιεχόμενο και την ημερομηνία έκδοσης.

Η Εθνική Βιβλιοθήκη μεταφέρθηκε από το Ορφανοτροφείο της Αίγινας στην Αθήνα το 1934 με πρώτο επιστάτη βιβλίων τον διδάσκαλο του Εθνους Γεώργιο Γεννάδιο. Το κτίριο της Βιβλιοθήκης που βλέπουμε σήμερα θεμελιώθηκε σε οικόπεδο που παραχώρησε το Πανεπιστήμιο και χτίστηκε το 1903 σε σχέδια του Θεόφιλου Χάνσεν και ολοκληρώθηκε με την επίβλεψη του Ερνέστου Τσίλερ με χρηματοδότηση των αδελφών Παναγή, Μαρίνου και Ανδρέα Βαλλιάνου.

«Ζήτημα πολιτισμού»

«Δεν υπάρχει πολιτισμός χωρίς εθνικές βιβλιοθήκες. Είναι ο χώρος που διεξάγεται η έρευνα ειδικά στις ανθρωπιστικές σπουδές. Εκεί γίνονται οι μελέτες, οι διατριβές, εκεί γράφονται τα βιβλία», λέει ο πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου της ΕΒΕ, Σταύρος Ζουμπουλάκης, συγγραφέας και διευθυντής του περιοδικού «Νέα Εστία».

Λύσεις και συντονισμός

Ο Φίλιππος Τσιμπόγλου είναι ο νέος διευθυντής της ΕΒΕ. Υπηρετεί τον χώρο των βιβλιοθηκών εδώ και τριάντα χρόνια. Θα επωμιστεί όχι μόνο τη λύση των προβλημάτων, αλλά και τον συντονισμό της μετάβασης όλου του πλούτου της ΕΒΕ στο κτίριο που χτίζει το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» στο Φαληρικό Δέλτα.

ΝΑΤΑΣΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ
natpapa@pegasus.gr

ΟΛΕΣ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ