ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ
ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΚΥΡΙΑΚΗ
23 ΙΟΥΛΙΟΥ 2017

ΚΑΙΡΟΣ

ΑΘΗΝΑ 25°C

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

Πάσχα στην Κέρκυρα: Ψαλμωδίες στα καντούνια

Μια μεγάλη γιορτή στην οποία συνυπάρχουν η ορθόδοξη χριστιανική πίστη, ειδωλολατρικά κατάλοιπα, η καθολική κοινότητα, η βενετσιάνικη επίδραση, το κερκυραϊκό χιούμορ, η μουσική των φιλαρμονικών και η ανοιξιάτικη ατμόσφαιρα

  • ΕΘΝΟΣ
  • 14:43, 23/4/2008
Χρώματα και αρχιτεκτονική.

Χρώματα και αρχιτεκτονική.

Για την Κέρκυρα, το μυθικό νησί των Φαιάκων με τις ατελείωτες φυσικές ομορφιές, το θρυλικό παρελθόν, τα αναγεννησιακά μνημεία, τις μουσικές μπάντες και τον κοσμοπολίτικο αέρα, ό,τι και να πούμε είναι λίγο. Παγκοσμίως γνωστός τουριστικός προορισμός, σαγηνεύει και σήμερα τον επισκέπτη, όπως μάγεψε τον Οδυσσέα πριν από την επιστροφή του στην Ιθάκη, χαρίζοντάς του φιλοξενία και γαλήνη.

Το καταπράσινο νησί της Κέρκυρας, με την απαράμιλλη ομορφιά, είναι το βορειότερο νησί του Ιονίου. Η παλιά πόλη εκτείνεται μεταξύ των δύο ενετικών φρουρίων.

Μεγαλοπρεπής και αρχοντική, η Κέρκυρα αντλεί την αίγλη της από τις ευρωπαϊκές επιρροές της, αφού υπήρξε σταυροδρόμι πολλών πολιτισμών και έμεινε μακριά από την τουρκική κατοχή. Η πολιτισμική της ταυτότητα είναι απόρροια μιας δημιουργικής σύνθεσης διαφορετικών χαρακτηριστικών και εξαιρετικής κουλτούρας, που με τη μοναδικότητά τους προσδίδουν μια άλλη, ευρωπαϊκή διάσταση.

Ο εορτασμός του Πάσχα στην Κέρκυρα είναι μια εμπειρία μοναδική, τελείως διαφορετική απ ό,τι στην υπόλοιπη Ελλάδα και πρωτόγνωρη για τους επισκέπτες του νησιού. Πρόκειται για μια μεγάλη γιορτή στην οποία συνυπάρχουν αρμονικά η ορθόδοξη χριστιανική πίστη, ειδωλολατρικά κατάλοιπα ο επιβλητικός Αγιος Σπυρίδωνας, η καθολική κοινότητα, η βενετσιάνικη επίδραση, το γνήσιο κερκυραϊκό χιούμορ, η μουσική των φιλαρμονικών και βέβαια η ανοιξιάτικη ατμόσφαιρα.

Η Κυριακή των Βαϊων είναι η μέρα της σωτηρίας της Κέρκυρας από την πανούκλα χάρη στην επέμβαση του Αγ. Σπυρίδωνος το 1630. Το σκήνωμα του Αγίου λιτανεύεται στους δρόμους με τη συνοδεία όλων των φιλαρμονικών.

Πάσχα στην Κέρκυρα. Στον δρόμο, που άνοιξε ο... πρώτος.

Πάσχα στην Κέρκυρα. Στον δρόμο, που άνοιξε ο... πρώτος.

Η λιτανεία ξεκινά από την ομώνυμη εκκλησία στις 11 το πρωί και ακολουθεί τη γραμμή όπου κάποτε υπήρχαν τα τείχη της πόλης, πάνω από τα οποία ο Αγιος έδιωξε το κακό. Κόσμος απ όλο το νησί κατεβαίνει στην πόλη δίνοντας πανηγυρικό χαρακτήρα στη μέρα. Το μεσημέρι στα σπίτια και στις ταβέρνες σερβίρεται το παραδοσιακό φαγητό της ημέρας, στακοφίσι ή μπακαλιάρος.

Η Μεγάλη Εβδομάδα εντός και εκτός πόλης

Η Μεγάλη Εβδομάδα σ' όλη την Ελλάδα κυριαρχείται από τις ακολουθίες, τη νηστεία και την αναμονή της Ανάστασης. Αν έχετε φθάσει στην αρχή της, θα έχετε χρόνο να αφήσετε την πόλη και να βγείτε έξω στα χωριά. Να κάνετε βόλτες στην ανοιξιάτικη φύση, να μυρίσετε τα αρώματα και να δείτε τα χρώματά της.

Μακριά από τη χειμωνιάτικη μουντάδα της βροχής και την πολιορκία της μεγαλούπολης, να απολαύσετε το φως του ήλιου να αναδεικνύει τα χρώματα της φύσης. Να επισκεφθείτε τα μοναστήρια της Κέρκυρας, χωριά με βενετσιάνικα σπίτια, με καθαρές αυλές και με ανθισμένα λουλούδια στα πιτέρια.

Να βρείτε τις ταβέρνες που έχουν βγάλει τραπεζάκια έξω και κάτω απ τον ήλιο να δοκιμάσετε τα πεντανόστιμα νηστίσιμα φαγητά και να πιείτε κερκυραϊκό κρασί στην καλύτερη περίοδό του. Και αν το κρύο επιμένει, να πάτε στα καφενεία και να πιείτε καφεδάκι και λικέρ παρέα με τους ντόπιους. Κι αν είναι Μεγάλη Τρίτη να ακούσετε το τροπάριο της Κασσιανής κι αν είναι Μεγάλη Πέμπτη τα Δώδεκα Ευαγγέλια στα μοναστήρια.

Επιτάφιος Μητρόπολης.
Επιτάφιος Μητρόπολης.

Στον Αϊ-Θανάση στον Αγρό, στην Κυρά Κοκκινάδα στη Λευκίμμη ή σε όποιο μοναστήρι λειτουργεί, γιατί η επαφή με την ατμόσφαιρα της Μεγάλης Εβδομάδας είναι άμεση.

Αν παρ' όλα αυτά μείνετε στην πόλη θα πρέπει να ξέρετε ότι στον Αϊ-Γιάννη στην Πλακάδα ψάλλουν βυζαντινά, ενώ καλύτερη παράδοση στις ακολουθίες έχουν το μοναστήρι της Αγίας Ευφημίας στο Mon Repos, η Πλατυτέρα στο Μαντούκι, οι Αγιοι Θεόδωροι στη Γαρίτσα, και βέβαια η Μητρόπολη.

Το χαρακτηριστικό του κερκυραϊκού Πάσχα είναι η συγκινητική, πολυφωνική εκκλησιαστική μουσική, που ξεχύνεται από τους ναούς στα καντούνια της πόλης, πάνω στις στέγες των χωριών, έξω από τα προαύλια των μοναστηριών. Η αρμονική αυτή ψαλμωδία, μια ιδιότυπη τετραφωνία, ήρθε από την Κρήτη τον 17ο αι. και είναι γνωστή ως «κρητική μουσική».

Τη Μεγάλη Τετάρτη στο Δημοτικό Θέατρο δίνεται συναυλία εκκλησιαστικής μουσικής από τη Δημοτική Χορωδία. Εχει καθιερωθεί από το 1989 κι έχει στόχο την προσέγγιση του Θείου Δράματος μέσα από την εκκλησιαστική μουσική, ανατολική και δυτική.

Το ναυτικό στον Επιτάφιο της Μητρόπολης.
Το ναυτικό στον Επιτάφιο της Μητρόπολης.

Τη Μεγάλη Πέμπτη αξίζει να παρακολουθήσετε τα Δώδεκα Ευαγγέλια στο Duomo, την Καθολική Μητρόπολη της Πλατείας Δημαρχείου, όπου ανάβουν 12 κεριά και σβήνουν από ένα κερί όταν τελειώνει η ανάγνωση κάθε ευαγγελίου. Ενα έθιμο που σήμερα έχει εκλείψει είναι το έθιμο της Μεγάλης Πέμπτης, που διατηρούνταν από τις γυναίκες της υπαίθρου μέχρι πρότινος.

Πήγαιναν στην εκκλησία να ακούσουν την ακολουθία και όση ώρα ο παπάς έλεγε τα Δώδεκα Ευαγγέλια, αυτές έπλεκαν με τα δάχτυλά τους ένα νήμα που είχαν πάρει μαζί τους.

Το γαϊτανάκι που έφτιαχναν το φορούσαν στο χέρι των μωρών για φυλαχτό, μια και στην πλέξη του υπήρχε η καλή ενέργεια του Θεού. Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η μέρα των Επιταφίων. Η περιφορά τους ξεκινά νωρίς, προκειμένου οι φιλαρμονικές να τους προλάβουν όλους. Το μεσημέρι, στις 2.30, ξεκινά ο Επιτάφιος της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου στο Φαληράκι. Στις τέσσερις ξεκινά η πομπή από τον ναό του Αγίου Γεωργίου στο Παλαιό Φρούριο της πόλης και περνά από τους κεντρικούς δρόμους της Κέρκυρας και το Λιστόν.

Καθώς κυλά η ώρα οι Επιτάφιοι πληθαίνουν και στο τέλος πολλοί συναντιούνται σε διάφορα σημεία της πόλης. Στην περιφορά προπορεύονται ο σταυρός του μαρτυρίου και τα εξαπτέρυγα. Ακολουθούν το κόρο - χορωδία, που ψάλλει το «Αι γενεαί πάσαι», οι σκόλες - μεγάλα τετράπλευρα λάβαρα, τα φλάμπουρα - κατάλοιπα βυζαντινών σημαιών και τα βενετσιάνικα φανάρια.

Ο Επιτάφιος των Καθολικών.

Ο Επιτάφιος των Καθολικών.

Λάβαρα και τάματα

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα λάβαρα τα κρατούν πολλές φορές οι «ταμένοι», δηλαδή εκείνοι που έχουν κάνει κάποιο τάμα. Οι πιστοί βαδίζουν αργά υπό τους ήχους πένθιμων εμβατηρίων που παίζει ένα τμήμα από τις τρεις κυριότερες φιλαρμονικές της Κέρκυρας: η κόκκινη ή παλαιά, που ιδρύθηκε το 1840, η μπλε - Μάντζαρος, που ιδρύθηκε το 1890, και η πορτοκαλί - Καποδίστριας, που ιδρύθηκε το 1980. Πρέπει εδώ να πούμε ότι οι δύο παλαιότερες έχουν αποκτήσει φανατικούς οπαδούς με το πέρασμα του χρόνου.

Οσο για τα ονόματά τους (κόκκινη, μπλε, πορτοκαλί), τα έχουν πάρει από τα αντίστοιχα χρώματα των στολών τους. Στις πομπές των Επιταφίων συμμετέχουν σχολεία, πρόσκοποι αλλά και μικρά κορίτσια που κρατούν στα χέρια τους καλαθάκια με λουλούδια.

Στις 9.30 αρχίζει η περιφορά του τελευταίου, αλλά πιο επιβλητικού Επιταφίου, αυτού της Μητρόπολης. Τον κρατούν στους ώμους τους ναύτες και ακολουθούν όλοι οι ιερείς της πόλης, καθώς και οι τρεις φιλαρμονικές. Η παλαιά παίζει το «Αdagio» του Albinoni, η μπλε τη «Μarcia Funebre» - πένθιμο εμβατήριο του Verdi, ενώ η πορτοκαλί την πένθιμη ελεγεία «Suentura» - απώλεια, συμφορά, του Μariani.

«Πόλεμος» με τους μπότηδες

Η πραγματοποίηση τεχνητού σεισμού αποτελεί παράδοση για τον Ιερό Ναό της Παναγίας των Ξένων. Γίνεται το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου στις 6, στο τέλος του Αποστόλου. Αποτελεί αναπαράσταση του σεισμού που περιγράφεται στο Ιερό Ευαγγέλιο, ως επακόλουθο - θριαμβικό γεγονός της Αναστάσεως του Κυρίου. Στις 9 γίνεται η λιτανεία του Αγ. Σπυρίδωνος, όπου μαζί με το σκήνωμά του περιφέρεται και ο Επιτάφιος της εκκλησίας του.

Επιτάφιος Αγίας Τριάδας. Στην παραλία της Γαρίτσας.
Επιτάφιος Αγίας Τριάδας. Στην παραλία της Γαρίτσας.

Το πρωί όταν τελειώνει η ακολουθία στη Μητρόπολη γύρω στις 11.00 και χτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών γίνεται η πρώτη Ανάσταση. Και τότε αρχίζει ο... πόλεμος. Από τα παράθυρα των σπιτιών ρίχνουν εκατοντάδες πήλινα δοχεία - μπότηδες στους δρόμους. Το έθιμο αυτό συμβολίζει το καλωσόρισμα της άνοιξης και της νέας σοδειάς που θα μαζευτεί σε νέα δοχεία, ή προέρχεται από τους Ενετούς, οι οποίοι πετούσαν κάθε Πρωτοχρονιά τα παλιά αντικείμενα για να τους φέρει το νέο έτος καινούργια. Μετά τους μπότηδες βγαίνουν οι φιλαρμονικές στους δρόμους και ο κόσμος μαζεύεται στην Πίνια - Πλατεία Βραχλιώτη, όπου γίνεται το έθιμο της «μαστέλας».

Εκεί έχει στηθεί ένα βαρέλι και ο καθένας ρίχνει το νόμισμά του. Το βράδυ γίνεται η διπλή Ανάσταση. Η πρώτη γίνεται στην καθολική Μητρόπολη και η δεύτερη στην εκκλησία της Αγ. Παρασκευής στο πάλκο της Πάνω Πλατείας.

Πρόκειται για ένα μοναδικό θέαμα. Ολα τα παράθυρα των γύρω σπιτιών είναι ανοιχτά, με κεράκια αναμμένα. Τα παράθυρα των μεγάλων εξαώροφων σπιτιών μαζί με τα χιλιάδες κεριά των πιστών που παρακολουθούν την τελετή της Αναστάσεως συνθέτουν μια μεγαλειώδη και μαζί μοναδική εικόνα.

Οι Κερκυραίοι τρώνε μετά την Ανάσταση τσιλίχουρδα - τοπική μαγειρίτσα, κόκκινα αβγά, φογάτσες, κολομπίνες - βενετσιάνικης προέλευσης χριστόψωμα σε σχήμα περιστεριού και πίνουν κρασί.

Λιτανεία Αγίου Σπυρίδωνος.
Λιτανεία Αγίου Σπυρίδωνος.

Την Κυριακή του Πάσχα, από τις 7 το πρωί, κάθε εκκλησία, όπως συμβαίνει και με τους Επιταφίους, «βγάζει περιφορά την Ανάσταση». Στην Κέρκυρα το σούβλισμα του αρνιού δεν αποτελεί μέρος της παράδοσης. Κάποιοι Κερκυραίοι το μεσημέρι της Λαμπρής τρώνε σούπα αβγολέμονο με 2-3 είδη κρέατος και αφήνουν τον οβελία για τη δεύτερη μέρα του Πάσχα.

Πώς θα πάτε

  • Αεροπορικώς με την Ολυμπιακή (210-9666666) και την Aegean Airlines (210-9988300) καθημερινά από το «Ελευθέριος Βενιζέλος» και τρεις φορές την εβδομάδα από τη Θεσσαλονίκη.
  • Ακτοπλοϊκώς από την Ηγουμενίτσα (Λιμεναρχείο Ηγουμενίτσας 26650-22235) με το φεριμπότ ανοιχτού τύπου.
  • Σε 1 ώρα και 10 θα φθάσετε με «κλειστό» φεριμπότ -είναι λίγο πιο ακριβό, αλλά σχεδόν παντός καιρού- είτε στο λιμάνι της Κέρκυρας είτε στη Λευκίμμη.
  • Τα ιπτάμενα δελφίνια εκτελούν το αντίστοιχο δρομολόγιο σε 40. Από την Πάτρα (Λιμεναρχείο Πάτρας 2610-341.002) τα μεγάλα πλοία αναχωρούν το καλοκαίρι καθημερινά μετά τις 23.00 για την Κέρκυρα, εκτός από τη Δευτέρα. Το ταξίδι διαρκεί περίπου 7 ώρες.
  • Τέλος, δρομολόγια για Κέρκυρα πραγματοποιούνται και από τη Σαγιάδα της Θεσπρωτίας (Λιμεναρχείο Σαγιάδας 26640-51217).

Πού θα φάτε

Οι κάτοικοι της Κέρκυρας είναι φημισμένοι καλοφαγάδες και έχουν θαυμάσια τοπική κουζίνα. Δεν πρέπει να φύγετε από το νησί αν δεν δοκιμάσετε παστιτσάδα - κοκκινιστός κόκορας με μπαχαρικά και μακαρόνια, σοφρίτο - κρέας σε «αμαρτωλή» άσπρη σάλτσα με σκόρδο και μπαχαρικά, μπιάνκο - ψάρι με άσπρη σάλτσα, σκόρδο και πιπέρι, σαβόρο - ψάρι με σάλτσα από δεντρολίβανο, ξίδι, σταφίδα και σκόρδο, μπουρδέτο - ψάρι με κόκκινη σάλτσα και πιπέρι ή μανέστρα κολοπίμπιρι - πάστα με κρεμμύδι, ντομάτα και άφθονο κόκκινο πιπέρι, ενώ υπάρχουν και πολλά γλυκά, όπως κουτσούλοι του Λάσκαρη, μάντολες, μαντολάτο.

Πού θα μείνετε

  • Κωδικός 26610
  • Siorra Vitoria, τηλ. 36300
  • Grecotel Daphnila Bay Thalasso, τηλ. 90320-4
  • Grecotel Corfu Imperial, τηλ. 91481
  • Grecotel Eva Palace, τηλ. 90003
  • Louis Corkyra Beach, τηλ. 90196
  • Iberostar Kerkyra Golf, τηλ. 31785
  • Iberostar Regency Beach Hotel, τηλ. 71211

Δημήτρης Καραγεωργίου

ΟΛΕΣ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ