ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ
ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΤΕΤΑΡΤΗ
26 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017

ΚΑΙΡΟΣ

ΑΘΗΝΑ 11°C

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

Μονεμβασιά: Στην εμπασιά του μύθου

Ενας παραμυθένιος μεσαιωνικός οικισμός, μια ακτογραμμή άλλοτε απάνεμη κι άλλοτε άγρια, ο κάμπος των ναυτικών, απολιθωμένα δάση και βουνίσιοι οικισμοί που θυμίζουν νησί. Στη Μονεμβασιά τα συναντάς όλα και ακόμα περισσότερα.

  • ΕΘΝΟΣ On Line
  • 18:27, 21/4 , ενημερώθηκε
Ενα με τον βράχο, ένα με την θάλασσα. Η καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς μοιάζει να «αιωρείται» ανάμεσα σε δύο κόσμους.

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Ενα με τον βράχο, ένα με την θάλασσα. Η καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς μοιάζει να «αιωρείται» ανάμεσα σε δύο κόσμους. <p>Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής</p>

Χίλιες φορές να έρθεις στη Μονεμβασιά, την επόμενη πάλι θα 'χεις την αίσθηση πως έρχεσαι για πρώτη φορά: Κάθε φορά η ίδια μαγεία, η ίδια εντύπωση που δυσκολεύεσαι να εκφράσεις με λόγια ή να αποτυπώσεις σε μια-δυο φωτογραφίες.

Το Κάστρο των Βάτικων -Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας
Ο,τι εποχή του χρόνου κι αν κατέβεις στα Βάτικα, θα ‘ναι πάντα κατάλληλη για να ανακαλύψεις κάτι καινούριο. Κι όσες φορές αποτολμήσεις να προσεγγίσεις (από ξηράς βέβαια!) τον Κάβο Μαλιά, πάντα θα σε κυριεύει η ίδια αίσθηση του κινδύνου και της περιπέτειας.

Το «τρίτο» πόδι της Πελοποννήσου, από τις πλαγιές του Πάρνωνα και το Κυπαρίσσι μέχρι τους παραθαλάσσιους οικισμούς του Λακωνικού κόλπου, την καστροπολιτεία και τον κόλπο των Βάτικων μέχρι τον Μαλέα είναι η αποθέωση της πολυμορφίας, της φύσης, της αδιάκοπης εναλλαγής· ό,τι ακριβώς θα πει «ταξίδι».

Οσο κι αν σπάνε τα κύματα στα βράχια, τα τείχη της Μονεμβασιάς αντέχουν -

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Κι αν, όπως λένε, η αρχή είναι το ήμισυ του παντός, καλύτερη αρχή από τη Μονεμβασιά δεν θα υπάρξει ποτέ. Τα πάντα πάνω σ’ αυτόν τον βράχο που υψώνεται αυστηρός μπρος στο Μυρτώο πέλαγος λες και έγιναν σύμφωνα με ένα ουράνιο σχέδιο. Η αρχή έγινε περίπου στα 375 μ.Χ., όταν μια σειρά από σεισμούς απέκοψε τον βράχο από τη γειτονική στεριά κι από χερσόνησο τον έκανε σχεδόν νησί.

Το καμπαναριό του Ελκομένου Χριστού σε ειδοποιεί πως σχεδόν έφτασες στην κεντρική πλατεία του Κάστρου -

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Ηταν εποχές που οι πειρατές αλώνιζαν στα πελάγη, οι κάτοικοι της περιοχής λοιπόν σκέφτηκαν πως «θείο δώρο» ήταν τελικά αυτή η γεωλογική αλλαγή και έφτιαξαν τον πρώτο οικισμό στην κορυφή του βράχου.

Με το πέρασμα των αιώνων, ο οικισμός απλώθηκε προς τα ριζά, περικλείστηκε με οχυρά τείχη, και για ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια χτίστηκε μία και μόνη είσοδος στο κάστρο (τον σημερινό οικισμό), μία «έμβασις»· και εγένετο η «Μονεμβάσια».

Ανά τους αιώνες δεν έλειψαν οι επιδρομές και οι... αλλαγές ιδιοκτησίας της πόλης, ωστόσο το κάστρο στην κορυφή του βράχου και ο περιτειχισμένος οικισμός αποδείχθηκαν εξαιρετικά ασφαλείς και έτσι η καστροπολιτεία συνέχισε να κατοικείται χωρίς διακοπή από την ίδρυσή της μέχρι και σήμερα.

Στο πρώτο θολοσκέπαστο τρίστρατο του Κάστρου της Μονεμβασιάς. Το λιθόστρωτο αριστερά είναι το λεγόμενο «Φόρο» -

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Ο οικισμός της Γέφυρας, στην ηπειρωτική πλευρά, είναι ο πρώτος που συναντάς πλησιάζοντας. Για να φτάσεις στο ίδιο το Κάστρο της Μονεμβασιάς, όπως αποκαλείται ο οικισμός στον βράχο, θα διασχίσεις τη γέφυρα καιθα έρθεις μέχρι την πύλη των τειχών, τη μία και μόνη έμβαση που λέγαμε. Εδώ σταματούν τα αυτοκίνητα και ξεκινά το σεργιάνι.

Σεργιάνι στον... Μεσαίωνα

Πριν ξεκινήσεις τη βόλτα, κάνε αριστερά στο πρώτο στενορύμι μετά την πύλη, για να ανέβεις σε ένα λιακωτό. Δεν υπάρχει πινακίδα, μα δεν χρειάζεται, όλοι το ξέρουν και όλοι έρχονται εδώ: είναι το σπίτι του Γιάννη Ρίτσου, του μέγιστου ποιητή της Ρωμιοσύνης, που γεννήθηκε εδώ ατενίζοντας την ίδια θέα στο πέλαγος όπως η προτομή του που υπάρχει σήμερα εδώ.

Σαν πλοίο έτοιμο να σαλπάρει μοιάζει η Μονεμβασιά -

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Το κεντρικό καλντερίμι του οικισμού είναι ο «Φόρος» κατά τους Ενετούς, η «Μέση Οδός» κατά τους Βυζαντινούς ή «Γιάννη Ρίτσου», όπως λέγεται σήμερα. Θα σε οδηγήσει μέχρι την Τάπια, την κεντρική πλατεία της Μονεμβασιάς, με το κανόνι, το πρώην τζαμί (και μοναστήρι, φυλακή, καφενείο κ.λπ.) και νυν Αρχαιολογικό Μουσείο και βέβαια τη σπουδαία εκκλησία του Ελκομένου Χριστού. Η εκπληκτική εικόνα της Σταύρωσης που θα δεις ζωγραφισμένη πάνω σε ξύλο είναι ανεκτίμητης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας, τη συνοδεύει μάλιστα και μια ιστορία κλοπής και σχεδόν... κινηματογραφικής επανάκτησης.

Στη γραφική Πλύτρα -

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Οποιο καλντερίμι και να ακολουθήσεις μετά την πλατεία, η επιλογή σου θα δικαιωθεί. Σίγουρα θα περπατήσεις κατά μήκος των τειχών, προς την πλατεία της Χρυσαφίτισσας και το Πορτέλο, θα βγεις για λίγο πέρα από τα τείχη μέχρι να φτάσεις στον φάρο και θα χαθείς για ώρες μέσα στα ατμοσφαιρικά καντούνια της μεσαιωνικής πόλης. Και φυσικά θα ανηφορίσεις προς τις Βόλτες, το λιθόστρωτο καλντερίμι που ξεκινά από την πλατεία και σε φέρνει μέχρι την είσοδο του κάστρου στην Ανω Πόλη.

Το γραφικό χωριό Βελανίδια, πολύ κοντά στον Κάβο Μαλιά -

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Εδώ θα δεις την παμπάλαια Αγία Σοφία (12ος αι.), που τώρα αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο μετά τις πρόσφατες επιτυχημένες εργασίες αποκατάστασης, ενώ λίγο παραπέρα απλώνονται οι ερειπωμένοι στρατώνες, οι δεξαμενές και η ακρόπολη του κάστρου. Οσο για τη θέα, αυτή πια δεν περιγράφεται ούτε με χίλιες εικόνες, πόσω μάλλον με λέξεις...

Η βόρεια διαδρομή από τη Μονεμβασιά προς τον Πάρνωνα είναι ένα ιδιαίτερο κομμάτι όλης της περιοχής. Τα ερείπια οχύρωσης της Επιδαύρου Λιμηράς είναι ίχνη αρχαίας κατοίκησης στα ανατολικά της Λακωνικής, ενώ συνεχίζοντας έρχεσαι στον παραθαλάσσιο οικισμό του Γέρακα, με τον πλούσιο υγροβιότοπο και το φυσικό του φιορδ – από τα ελάχιστα στην Ελλάδα που όντως θυμίζουν «φιορδ» κατά τον σκανδιναβικό ορισμό της λέξης…

Ο «Βατικιώτης θαλασσινός» στη Νεάπολη -

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Μια παράκαμψη περίπου 6 χλμ. από τον κεντρικό δρόμο σε φέρνει μέχρι το γυναικείο μοναστήρι της Παναγίας Ευαγγελίστριας με την ωραία θέα στο πέλαγος, ενώ στο χωριό της Ρειχιάς θα δεις πινακίδες που σε καθοδηγούν προς τις παραλίες Βλυχάδα και Μπαλογκέρι. Συνεχίζεις προς Λαδόκαμπο και Πιστάματα, φτάνεις στον γραφικό Χάρακα με τα ωραία πέτρινα σπίτια και βγαίνοντας από το χωριό βλέπεις την αρχή της εντυπωσιακής Χαράδρας του Σταυρού (διακρίνεται καλύτερα κινούμενος από Κυπαρίσσι προς Χάρακα), που αποτελεί δημοφιλή αναρριχητικό προορισμό.

Η διαδρομή από εδώ προς το Κυπαρίσσι είναι απλά συγκλονιστική, καθώς κινείσαι ανάμεσα στα κάθετα βράχια και στον γκρεμό και πέρα να απλώνεται το Μυρτώο σε μια ήρεμη μεγαλοπρέπεια. Φτάνοντας στο Κυπαρίσσι διακρίνεις ουσιαστικά τρεις οικισμούς, το καθαυτό Κυπαρίσσι και τις παραθαλάσσιες Παραλία και Μητρόπολη. Βλέποντας τα ολόλευκα σπίτια στην... παραλία της Παραλίας πείθεσαι πως μάλλον σε νησί βρίσκεσαι παρά στην ηπειρωτική Πελοπόννησο...

Απολιθωμένος κορμός φοίνικα στο γεωπάρκο της Αγίας Μαρίνας -

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Πρωτεύουσα του νυν Δήμου Μονεμβασιάς, οι Μολάοι αναφέρονται για πρώτη φορά στα ιστορικά κατάστιχα το 1209. Στην καρδιά της σύγχρονης πόλης ανακαλύπτεις μια απρόσμενη όαση πρασίνου, ένα αληθινό φαράγγι που είναι μάλιστα και εύκολα προσβάσιμο χάρη σε γεφυράκια και ξύλινες σκάλες που έχουν τοποθετηθεί, προσφέροντας μια υπέροχη περιήγηση ανάμεσα σε τρεχούμενα νερά, λεύκες και πλατάνια, σφεντάμια και χαρουπιές. Οι λάτρεις της ορειβασίας ακολουθήστε και το σηματοδοτημένο μονοπάτι που ανηφορίζει μέχρι την κορφή Στρογγύλα της Κουρκούλας, στα 916 μ.

Στο λιμάνι του Γέρακα, στον μυχό του φιορδ -

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Με κατεύθυνση προς τα δυτικά και τον Λακωνικό κόλπο, ο δρόμος από τους Μολάους σε φέρνει στην παραθαλάσσια Ελιά και λίγο νοτιότερα στην Πλύτρα. Σωστή «καλλονή» του Λακωνικού, η Πλύτρα είναι ένας ακαταμάχητος καλοκαιρινός προορισμός χάρη στις αμμουδιές της και στην κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα που την χαρακτηρίζει, ενώ στα αριστερά του λιμανιού της, στην παραλία Κόκκινες, θα δεις και τα ερείπια της αρχαίας πόλης του Ασωπού. Εξίσου δημοφιλείς και αγαπημένοι παραθαλάσσιοι οικισμοί είναι, λίγο νοτιότερα, και ο Αρχάγγελος με τον Μαραθιά, απόδειξη πως στην ευρύτερη περιοχή της Μονεμβασιάς οι καλές παραλίες όχι απλά δεν λείπουν, μα προσφέρουν και επιλογές και για τα πιο απαιτητικά γούστα.

Ταξίδι στα Βάτικα

Ο φάρος στο θρυλικό ακρωτήρι του Κάβο Μαλιά, από τα δυσκολότερα περάσματα της Μεσογείου -

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Βάτικα λέγεται ολόκληρη η περιοχή από τη Νεάπολη μέχρι και το ακρωτήρι του Κάβο Μαλιά. Κέντρο της περιοχής είναι η Νεάπολη: όσοι υπήρξαν (και υπήρξαμε) παιδιά τα χρόνια του ’80 θα την θυμούνται ως το μέρος όπου γυρίστηκε η θρυλική «Ιόλη», μία από τις σειρές που σημάδεψαν τα παιδικά μας χρόνια. Χώρα θαλασσινή, η Νεάπολη είναι άρρηκτα δεμένη με τη θάλασσα, με τα καράβια, με τις ανεμότρατες και τα καΐκια, όπως μαρτυρά και το άγαλμα του Βατικιώτη θαλασσινού στο λιμάνι, από όπου σαλπάρει και το πλοίο για τα Κύθηρα (και Ελαφόνησο).

Η Νεάπολη έχει και ωραίες παραλίες, όπως ο Αγιος Προκόπιος και το Αυλάκι, που ντόπιοι και επισκέπτες τιμούν δεόντως το καλοκαίρι. Μα ο πιο σπουδαίος «επισκέπτης» της περιοχής δεν είναι άλλος από τη θαλάσσια χελώνα Caretta Caretta, που επιλέγει τον κόλπο των Βάτικων ως τόπο ωοτοκίας. Γίνεται μάλιστα μεγάλος αγώνας για την προστασία της από τον Αρχέλωνα με την αμέριστη βοήθεια του δραστήριου τοπικού «Συλλόγου Τουλίπα Γουλιμή».

Η εικόνα της Σταύρωσης, στον ναό Ελκομένου Χριστού -

Φωτογραφία: Παναγιώτης Σαρρής

Βιγλάτορας όλης της περιοχής είναι το κάστρο της Αγίας Παρασκευής ή κάστρο των Βάτικων (14ος-18ος αι.), ανάμεσα στη Νεάπολη και τα χωριά Φαρακλό και Μεσοχώρι. Από εδώ η διαδρομή προς τα ανατολικά σε φέρνει μέχρι το υπέροχο σπήλαιο της Καστανιάς (ή Αγίου Ανδρέα), ενώ, αν κινηθείς λίγο νοτιότερα θα έρθεις στο... παραδεισένιο Παραδείσι, έναν μικρό οικισμό με τρεχούμενα νερά και παλιούς νερόμυλους.

Βουνό και θάλασσα, έλατα και Κυπαρίσσι -

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Καθώς κινείσαι νότια, έρχεσαι στον ορεινό Αγιο Νικόλαο και κατεβαίνεις ξανά προς τη θάλασσα και τον Προφήτη Ηλία. Από τον Αϊ-Λια ξεκινά το περίφημο απολιθωμένο φοινικόδασος των Βάτικων, που απλώνεται προς το αναρριχητικό πάρκο του Ζόμπολου και φτάνει μέχρι το γεωπάρκο της Αγίας Μαρίνας όπου θα δεις και τη μεγαλύτερη συγκέντρωση απολιθωμένων κορμών. Ακολούθησε το μονοπάτι που ξεκινά από το γεωπάρκο και κινείται προς ανατολικά, και περίπου σε 45’ θα φτάσεις μέχρι τα μοναστηράκια της Αγίας Ειρήνης Καβομαλούσας και του Αϊ-Γιώργη (13ος -14ος αι.), δείγματα της ανθρώπινης δέησης προς το Θείο για να τιθασεύσει κάπως τον άγριο κάβο του Μαλέα...

Για να φτάσεις στον ίδιο τον Κάβο Μαλιά ο καλύτερος τρόπος είναι από το χωριό Βελανίδια, ένα αληθινό... κυκλαδίτικο ναυτοχώρι πάνω στο βουνό, και από εκεί να ακολουθήσεις το μονοπάτι μέχρι το θρυλικό ακρωτήρι. Θα φτάσεις στον φάρο έπειτα από περίπου μιάμιση ώρα και, όσο κι αν κουραστείς, να ξέρεις πως θα εκτιμήσεις αφάνταστα την εμπειρία. Λίγο είναι να γίνεσαι ένα με το πέλαγος, σε ένα από τα πιο θρυλικά περάσματα της Μεσογείου;

Κείμενο: Γιάννης Μαντάς
Φωτογραφίες: Παναγιώτης Σαρρής, Ηρακλής Μήλας

ΟΛΕΣ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ