ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ
ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΣΑΒΒΑΤΟ
19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017

ΚΑΙΡΟΣ

ΑΘΗΝΑ 31°C

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ »

Συνταγματική ανθεκτικότητα

  • 2/3

Η «συνταγματική ανθεκτικότητα» είναι μια καινούργια έννοια, την οποία εισήγαγαν στην ελληνική και τη διεθνή συνταγματική συζήτηση ο Ξενοφών Κοντιάδης και η Αλκμήνη Φωτιάδου (βλ. το πρόσφατο βιβλίο των δύο συγγραφέων Η ανθεκτικότητα του Συντάγματος. Συνταγματική αλλαγή, δικαιώματα και κυριαρχία σε συνθήκες κρίσης, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2016). Μέχρι τώρα για την «ανθεκτικότητα» γινόταν λόγος κυρίως στο πεδίο της γεωπονίας, της μεταλλουργίας, της ψυχολογίας ή της οικολογίας («ανθεκτικά» εδάφη, «ανθεκτικά» μέταλλα, ψυχική «ανθεκτικότητα» κ.λπ.).

Οι δύο Ελληνες συγγραφείς, έχοντας προ οφθαλμών την κρίση της «κανονιστικότητας» των σύγχρονων ευρωπαϊκών Συνταγμάτων, ιδίως στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την οικονομική κρίση (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία), μεταφέρουν την προβληματική της «ανθεκτικότητας» στον χώρο της συνταγματικής θεωρίας.

Στην προοπτική αυτή ως «συνταγματική ανθεκτικότητα» ορίζεται η διαδικασία προσαρμογής των Συνταγμάτων, μέσα από τυπικές ή άτυπες συνταγματικές μεταβολές, σε αντιξοότητες, τραύματα, απειλές ή ακόμη και καταστροφές, αλλά και η ικανότητά τους να επανέλθουν στην κανονικότητα μετά τα αλλεπάλληλα σοκ, αν και όχι κατ’ ανάγκην στην κατάσταση που υπήρχε πριν.

Προσαρμογή σημαίνει βέβαια κάποια υποχωρητικότητα. Ο Κοντιάδης και η Φωτιάδου δεν υπερασπίζονται ένα άκαμπτο συνταγματικό «δέον» που πρέπει πάση θυσία να βρει εφαρμογή, ανεξαρτήτως των οικονομικών συνθηκών.

Ως προς αυτό διαφοροποιούνται σαφώς από τον ανένδοτο αντιμνημονιακό συνταγματικό λόγο, που ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής κατά την περίοδο 2010-2014 και ο οποίος βασιζόταν στον ψευδή μύθο της αυτονομίας του πολιτικού από το οικονομικό. Οι δύο συγγραφείς έχουν επίγνωση ότι το συνταγματικό δίκαιο δεν βρίσκεται έξω από την Ιστορία, αντίθετα επηρεάζεται έντονα από τις κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές.

Από την άλλη όμως πλευρά δεν ταυτίζουν το Σύνταγμα με την ιστορική πραγματικότητα, ως εάν κάθε τι που είναι πραγματικό να θεωρείται αυτόχρημα και συνταγματικό. Μια τέτοια απλώς περιγραφική λειτουργία του Συντάγματος θα αναιρούσε τον ίδιο τον λόγο της ύπαρξής του. Το ζητούμενο λοιπόν είναι να διαφυλάσσονται κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή του Συντάγματος οι ευκαιρίες της αποτελεσματικότητάς του μέσα στις δοσμένες ιστορικές συνθήκες.