Γαλλικά σουβενίρ τεσσάρων αιώνων στη Θεσσαλονίκη

ΓΑΛΛΙΚΑ ΣΟΥΒΕΝΙΡ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Σήμερα η γαλλική κοινότητα της Θεσσαλονίκης αριθμεί 2.000 άτομα εκ των οποίων 70% με διπλή υπηκοότητα-Tο Ιστορικό Λεύκωμα παρουσιάστηκε το απόγευμα της Τετάρτης (29.1) στον Ιανό (Θεσσαλονίκη, Αριστοτέλους 7).

«Στο οικογενειακό μου άλμπουμ υπάρχουν πολλά ευζωνάκια, γιατί όταν ήμασταν 4 ετών έτσι ποζάραμε όλοι στο Παρίσι και τη Βρέστη, φορώντας για μέρα τη στολή από την Ελλάδα που φύλαγε με θρησκευτική ευλάβεια η θεία μου Ντόρα σε μικρή χαρτονένια βαλίτσα. Η πιο παλιά φωτογραφία είναι του 1924. Ακόμη βλέπω τη θεία μου να την βγάζει από την τσέπη της νυχτικιάς της και να την βάζει στα χέρια του με ένα χαμόγελο. Πέθανε την επομένη και πήρε χρόνια να καταλάβω πραγματικά τι μου είχε αφήσει παρακαταθήκη» αφηγήθηκε το περασμένο Μάρτιο ο Μισέλ Βερμάντ κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο γενέθλιο τόπο της οικογένειάς του, την Θεσσαλονίκη με αφορμή τα εγκαίνια της έκθεσης "Souvenir Salonique"». 

 

Στιγμιότυπο από την επίσκεψη του Στρατηγού de Gaulle στο νέο κτίριο του Γαλλικού Ινστιτούτου το 1963

Λίγα λεπτά αργότερα τον λόγο πήρε ο Λοράν Ντασό (της γνωστής οικογένειας όπου ανήκουν η εταιρεία κατασκευής αεροσκαφών General Aeronautique Marcel Dassault αλλά και η εφημερίδα Φιγκαρό), μιλώντας για τις δικές του ελληνικές ρίζες. «Νιώθω ότι σε αυτήν την αίθουσα έχω μόνο φίλους. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον πρόξενο Ρέι που με προσκάλεσε κι αμέσως αποδέχτηκα με τη σύμφωνη γνώμη όλης της οικογένειας. Στο όνομα της ιστορίας της οικογένειας, είμαι ιδιαίτερα ευτυχής και περήφανος που κατάγομαι από τη Θεσσαλονίκη. Η οικογένεια Αλλατίνη εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη στα τέλη του 18ου αιώνα στο πλαίσιο μιας εύρωστης εβραϊκής κοινότητας, μιας κοινότητας με ακτινοβολία στο χώρο του πολιτισμού όσο και στο χώρο της οικονομίας αυτής της πόλης. Θα ήθελα να σας πω μια μικρή ιστορία για να σας εξηγήσω για ποιον λόγο αισθάνομαι ότι είμαι σπίτι μου στην πόλη αυτή. Οι πρόγονοί μου, Αλλατίνη, είχαν δυο παραδόσεις. Μια γενιά έπρεπε να βγάζει γιατρό και η δεύτερη έπρεπε να έχει έναν Δαρείο, σύμφωνα με τον ιδρυτή της δυναστείας. Αυτόν τον Δαρείο τον έδωσε η γιαγιά μου, Σοφία Αλλατίνη που έδωσε έναν Δαρείο διάσημο στο χώρο της μουσικής. Στη συνέχεια η Νοεμί παντρεύτηκε τον Αντόλφ Μπλοχ, γιατρό, άρα λοιπόν είχαν μια φιλοσοφία ζωής που αμελήσαμε η οικογένεια του πατέρα μου κι η δική μου που ασχοληθήκαμε περισσότερο με τους ουρανούς, με τους αιθέρες. Χαίρομαι πολύ που βρίσκομαι εδώ στη Θεσσαλονίκη, νιώθω ότι εκείνοι με κοιτάζουν από ψηλά κι είναι σίγουρα χαρούμενοι που είμαι εδώ. Ζήτω η Ελλάδα, ζήτω η Θεσσαλονίκη, ζήτω η Γαλλία!»» διηγήθηκε ο Λοράν Ντασό  την περασμένη άνοιξη σε ένα καφέ στο Φραγκομαχαλά της Θεσσαλονίκης προκαλώντας τα χειροκροτήματα του κοινού. μιλώντας στα εγκαίνια της έκθεση «Souvenirs de Salonique».

Σουβενίρ από τη Γαλλική στρατιά του Μακεδονικού μετώπου

Είναι δύο από τις αμέτρητες γαλλικές ιστορίες από το χθες στο σήμερα που κρύβει μέσα της η πόλη και έχει να διηγηθεί... Οχτώ μήνες μετά την έκθεση «Souvenirs de Salonique» το γαλλικό προξενείο παρουσιάζει την Τετάρτη (29.1) ένα αντίστοιχο λεύκωμα στη Θεσσαλονίκη. «Η γαλλική ταυτότητα δεν είναι ευρέως γνωστή, θέλησε να αποκαλυφθούν και να αποκατασταθούν εκ νέου, στο γαλλικό και ελληνικό κοινό, κυρίως των πολιτών της Θεσσαλονίκης, οι στενοί δεσμοί μεταξύ της Γαλλίας και της πόλης κατά τους τελευταίους τέσσερις αιώνες, επειδή αυτή η μακραίωνη και μοναδική σχέση βρίθει σημαντικών γεγονότων, τα οποία μερικές φορές αγνοούνται ή διαφεύγουν της μνήμης» είπε στο ethnos.gr o Γενικός πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη και εμπνευστής της προσπάθειας Φιλίπ Ρέι.

Γαλλικά σουβενίρ τεσσάρων αιώνων στη Θεσσαλονίκη
Σουβενίρ από τη Γαλλική στρατιά του Μακεδονικού μετώπου
Γαλλικά σουβενίρ τεσσάρων αιώνων στη Θεσσαλονίκη
Σουβενίρ από τη Γαλλική στρατιά του Μακεδονικού μετώπου
Γαλλικά σουβενίρ τεσσάρων αιώνων στη Θεσσαλονίκη
Σουβενίρ από τη Γαλλική στρατιά του Μακεδονικού μετώπου

Η γαλλική ταυτότητα της Θεσσαλονίκης 

Πόσοι γνωρίζουν ότι η Γαλλία επέλεξε να ιδρύσει ένα από τα πρώτα της προξενεία το 1686 στη Θεσσαλονίκη; Ότι το 1906 η Λαϊκή Αποστολή επέλεξε τη Θεσσαλονίκη για να ιδρύσει το πρώτο της σχολείο στο εξωτερικό («το Λισέ»); Ότι η διδασκαλία των γαλλικών κυριάρχησε στο εκπαιδευτικό σύστημα της πόλης επί σχεδόν έναν αιώνα; Ότι η αρχική κατασκευή πολλών σύγχρονων υποδομών της περιοχής έγινε από τα γαλλικά στρατεύματα της Στρατιάς της Ανατολής κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο; Ότι πολλές οικογένειες της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, ως γαλλόφωνες, επέλεξαν, κατά τις αρχές του 20ού αιώνα, τη Γαλλία ως χώρα μετανάστευσης; Και πόσοι γνωρίζουν ότι μερικοί εμβληματικοί τόποι της πόλης, όπως η Πλατεία Αριστοτέλους, το Λιμάνι και η σημερινή Νέα Παραλία, φέρουν την υπογραφή Γάλλων αρχιτεκτόνων; 

Σουβενίρ από τη Γαλλική στρατιά του Μακεδονικού μετώπου
Γαλλικά σουβενίρ τεσσάρων αιώνων στη Θεσσαλονίκη
Κτίριο Μέγαρο Καραδήμου Σταμούλη Βενιζέλου με Ερμού (Ι. Πλεϋμπέρ, Ι. Χασίδ – Φερνάνδες, 1924). Ερμού με Βενιζέλου
Γαλλικά σουβενίρ τεσσάρων αιώνων στη Θεσσαλονίκη
Σουβενίρ από τη Γαλλική στρατιά του Μακεδονικού μετώπου
Γαλλικά σουβενίρ τεσσάρων αιώνων στη Θεσσαλονίκη
Σουβενίρ από τη Γαλλική στρατιά του Μακεδονικού μετώπου

 «Σ΄ αυτήν την κοινή ιστορία η γαλλική παρουσία είναι πολυπρόσωπη και απαρτίζεται από αρχιτέκτονες, αρχαιολόγους, εμπόρους, διπλωμάτες, γιατρούς, καθηγητές, οικοδόμους, βιομηχάνους και καλλιτέχνες οι οποίοι συνέβαλαν στις μεταμορφώσεις της Σαλονίκης, μετέπειτα Θεσσαλονίκης και αυτή η παρουσία τη συνόδευσε στην πολυκύμαντη πορεία της» δήλωσε στο ethnos.gr ο Φιλίπ Ρέι.  

Στα 1883, οι αδελφοί Αλλατίνη «έστησαν» τον περίφημο «Kυλινδρόμυλο Αλλατίνη», με πρωτοβουλία του διακεκριμένου γιατρού Μωυσή Αλλατίνη

Για να στηθεί η έκθεση αναπτύχθηκε μια αλληλογραφία τους τελευταίους μήνες με τους Γάλλους απογόνους οικογενειών της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης  που είχαν εξοριστεί στη Γαλλία κατά τις αρχές του 20ου αιώνα. Προσωπικά έγγραφα, αφηγήσεις και φωτογραφίες τους εμπλουτίζουν την έκθεση και το βιβλίο. Οι οδυνηρές μαρτυρίες τους και η ανάμνηση της μοναδικής τους σχέσης με τη Θεσσαλονίκη στιγματίζονται από τον πόνο της εξορίας που παραμένει ζωντανός μετά από δύο ή τρεις γενιές και ενισχύεται από την τραγική μοίρα της εβραϊκής κοινότητας αυτής της πόλης κατά τη διάρκεια του Β παγκοσμίου πολέμου.  

«Να ποια είναι η πολλαπλή ταυτότητα της Θεσσαλονίκης όπως διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια της ταραχώδους ιστορίας της: τη ρωμαϊκή, τη βυζαντινή, οθωμανική, εβραϊκή και ελληνική.  Ταυτότητες των οποίων τα ίχνη δεν γίνονται αντιληπτά με την πρώτη ματιά. Μερικές φορές είναι θαμμένες στο έδαφος της πόλης καθώς και στη μνήμη των κατοίκων της» πρόσθεσε ο κ. Ρέι

Η έκθεση και το βιβλίο είναι σε επιμέλεια Ευαγγελίας Μεσοχωρίτη και Εύης Μούρνου, ενώ η επιστημονική επιτροπή που επιμελήθηκε το περιεχόμενο απαρτίζεται από τους: Βλάση Βλασίδη, Mathieu Jestin, Νίκο Καλογήρου, Ευαγγελία Μεσοχωρίτη, Ρένα Μόλχο, Ανδρέα Μπουρούτη, Βίλμα Χαστάογλου – Μαρτινίδη),  Paul Dumont, Αnne-Marie Faraggi-Rychner, Μερόπη Αναστασιάδου, Πρόδρομο Νικηφορίδη και Bernard Cuomo. Tο Ιστορικό Λεύκωμα παρουσιάστηκε το απόγευμα της Τετάρτης (29.1) στον Ιανό (Θεσσαλονίκη, Αριστοτέλους 7).

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
ΕΞΥΠΝΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ