Εκλογές ΗΠΑ: Οι αξιοπερίεργες παραδόσεις που κρατούν δεκαετίες
copyright: APimages

ΕΚΛΟΓΕΣ ΗΠΑ: ΟΙ ΑΞΙΟΠΕΡΙΕΡΓΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΡΑΤΟΥΝ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ

Η πολιτεία που μπορεί ένας ψηφοφόρος να επιλέξει τον «κανένα», η εκλογική διαδικασία με έναν... νεκρό και οι εκλογές με υποψήφιο έναν... φυλακισμένο

Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθούν στις ΗΠΑ οι 59ες αμερικανικές εκλογές. Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Δημοκρατικός υποψήφιος Τζο Μπάιντεν έχουν μπει στην τελική ευθεία για τη νίκη που θα τους χαρίσει μία θέση πίσω από το ισχυρότερο γραφείο όλου του κόσμου, που δεν είναι άλλο από το Οβαλ γραφείο. Την ίδια ώρα οι Αμερικανοί εδώ και δεκαετίες έχουν δημιουργήσει τις δικές τους αξιοπερίεργες παραδόσεις, που τηρούνται με θρησκευτική ευλάβεια. 

Πίνακας ζωγραφικής από τις αμερικανικές εκλογές του 1860 (AP Photo)

Γιατί οι εκλογές γίνονται πάντα Τρίτη;

Το Αμερικανικό Σύνταγμα δεν ορίζει πότε γίνονται οι εκλογές. Έτσι λοιπόν τα πρώτα χρόνια οι ψηφοφόροι μπορούσαν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα μεταξύ μεταξύ Απριλίου και Δεκεμβρίου. Ωστόσο ο χρόνος της διεξαγωγής των εκλογών ξεκαθάρισε το 1845. Έτσι λοιπόν από τότε οι εκλογές για την ανάδειξη προέδρου γίνονται πάντα «την Τρίτη μετά την πρώτη Δευτέρα του Νοεμβρίου».

Στα μέσα του 19ου αιώνα, οι ΗΠΑ ήταν κυρίως μια αγροτική χώρα. Ο Νοέμβριος είναι εκείνος με τις λιγότερες γεωργικές εργασίες. Η επιλογή της ημέρας έγινε λαμβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες που υπήρχαν εκείνη την εποχή στις μετακινήσεις. Και αυτό διότι το Σάββατο ήταν εργάσιμη ημέρα στο αγρόκτημα, την Κυριακή ο κόσμος πήγαινε στην εκκλησία και η Τετάρτη σε πολλές πόλεις ήταν ημέρα της εμποροπανήγυρης. Έτσι κατέληξαν την Τρίτη, ώστε να υπάρχει χρόνος (από τη Δευτέρα) για να ταξιδέψουν οι ψηφοφόροι από και προς τα (συχνά απομακρυσμένα) εκλογικά κέντρα.

Υποστηρικτές του Τραμπ έξω από τον χώρο της ομιλίας του στη Νεβάδα

Η Νεβάδα επιτρέπει να ψηφιστεί ο «κανένας»

Άλλο ένα παράδοξο της εκλογικής διαδικασίας στην Αμερική είναι ότι η πολιτεία της Νεβάδα επιτρέπει στους ψηφοφόρους να προτιμήσουν τον «κανέναν» που υπάρχει στο ψηφοδέλτιο. Σε εκείνες τις εκλογές αναδείχθηκε νικητής ο Τζίμι Κάρτερ διαδεχόμενος τον Τζέραλντ Φορντ. 

Η Νεβάδα είναι πολιτεία των δυτικών ΗΠΑ. Πρωτεύουσα είναι το Κάρσον Σίτι και μεγαλύτερη πόλη το Λας Βέγκας. Έχει έκταση 286.380 τ.χλμ, είναι η 7η μεγαλύτερη των ΗΠΑ) με πληθυσμό 3.139.660 κατοίκους. Συνορεύει βόρεια με το Όρεγκον και το Αϊντάχο, δυτικά και νότια με την Καλιφόρνια, νοτιοανατολικά με την Αριζόνα και ανατολικά με τη Γιούτα. Η Νεβάδα πήρε το όνομά της από την ομώνυμη οροσειρά που δεσπόζει στα ανατολικά της πολιτείας (τη Σιέρα Νεβάδα που στα Ισπανικά σημαίνει «Χιονισμένη Οροσειρά»).

Το νότιο τμήμα καλύπτει η έρημος Μοχάβι (Mojave). Το 86% του εδάφους της πολιτείας ανήκει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ, με πολιτική και στρατιωτική δικαιοδοσία. Η Νεβάδα είναι γνωστή για τη βιομηχανία τουρισμού της. Τα καζίνο και τα νυχτερινά κέντρα του Λας Βέγκας, του Ρίνο και άλλων πόλεων προσελκύουν τουρίστες απ' όλο τον κόσμο. Η Νεβάδα διαθέτει επίσης σημαντικό ορυκτό πλούτο, κυρίως χρυσό, αλλά και άργυρο, χαλκό, γύψο, λίθιο κ.ά.

Το Οβάλ γραφείο του προέδρου των ΗΠΑ (AP Photo)

Γιατί ο νικητής των εκλογών αναλαμβάνει καθήκοντα στις 20 Ιανουαρίου;

Άλλο ένα αμερικανικό παράδοξο είναι ότι ο νικητής των εκλογών θα πρέπει να περιμένει δύο μήνες για να αναλάβει τα νέα του καθήκοντα. Συγκεκριμένα η ορκωμοσία πραγματοποιείται στις 12:00 της 20ης Ιανουαρίου του επόμενου χρόνου. Μέχρι τότε τα «ηνία» της χώρας εξακολουθεί να κρατάει ο «ηττημένος» των εκλογών. Ωστόσο αποφεύγει να κάνει κάτι το οποίο θα δεσμεύσει τον επόμενο πρόεδρο.

Σε αυτό το δίμηνο ο νέος πρόεδρος, ετοιμάζει την «ομάδα μετάβασης» η οποία είναι επιφορτισμένη με τη διαδικασία της τελετής παράδοσης/παραλαβής. Παράλληλα ορίζει το υπουργικό του συμβούλιου. Μάλιστα μέχρι τον 1937 η ορκωμοσία του προέδρου πραγματοποιούνταν στις 4 Μαρτίου. Ο λόγος ήταν ότι έπρεπε να υπάρχει αρκετός χρόνος για να συγκεντρωθούν τα αποτελέσματα των εκλογών.

Horace Greeley (AP Photo)

Οι εκλογές όπου υποψήφιος ήταν ένας… νεκρός!

Στις εκλογές του 1872, ο πρόεδρος Ulysses S. Grant κατέβηκε εκ νέου ως υποψήφιος. Ωστόσο ο αντίπαλός του ήταν ένας νεκρός. Ο λόγος για τον Horace Greeley ο οποίος πέθανε πριν τις εκλογές και συγκεκριμένα λίγο πριν τη σύγκληση του Εκλεκτορικού Κολλεγίου.

Ο Grant κέρδισε εκείνες τις εκλογές με ποσοστό 55,6% ενώ ο Greely 43,8%. Σε εκείνες τις εκλογές για πρώτη φορά, όλες οι πολιτείες ορίζουν τους εκλέκτορές τους διά της λαϊκής ψήφου. Έκτοτε δεν υπήρξε ποτέ ξανά διορισμός. Σε εκείνες τις εκλογές η Βικτόρια Γούντχαλ γίνεται η πρώτη γυναίκα υποψήφια πρόεδρος.

Ο ανεξάρτητος υποψήφιος Eugene V. Debs έκανε προεκλογική εκστρατεία μέσα από τη φυλακή (Ap Photo)

Οι εκλογές με υποψήφιο... πίσω από τα κάγκελα της φυλακής

Στις εκλογές του 1920 ο μαρξιστής Eugene V. Debs (δεν ήταν υποψήφιος με κάποιο από τα δύο μεγάλα κόμματα) έκανε την προεκλογική του εκστρατεία από το κελί μιας φυλακής. Ο Debs είχε καταδικαστεί γιατί αντιτάχθηκε στον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο.  Εν τέλει συγκέντρωσε 900.000 ψήφους και ποσοστό 3,4%. Το συγκεκριμένο ποσοστό είναι η καλύτερη επίδοση αριστερού υποψηφίου μέχρι και σήμερα.

Να σημειωθεί ότι σε εκείνες τις εκλογές εκλέχθηκε πρόεδρος ο Ρεπουμπλικανός Ουώρεν Χάρντινγκ με ποσοστό 60,3%, ενώ ο Δημοκρατικός Τζέημς Κοξ συγκέντρωσε 34,1%. Άλλο ένα αξιοσημείωτο γεγονός είναι ότι η διαφορά των δύο υποψηφίων είναι η μεγαλύτερη σε συνθήκες σύγχρονου αμερικανικού δικομματισμού. Ο Χάρντινγκ  πέθανε το 1923 και θα αναπληρωθεί από τον αντιπρόεδρο Κούλιτζ.

Ψηφοφόροι σε εκλογικό κέντρο στη Βόρεια Ντακότα (AP Photo/Dave Kolpack)

Η Πολιτεία όπου ψηφίζουν χωρίς εκλογικούς καταλόγους

Η Βόρεια Ντακότα είναι η μοναδική πολιτεία που εφαρμόζει το σύστημα της ψηφοφορίας χωρίς εκλογικούς καταλόγους. Συγκεκριμένα προχώρησε στην κατάργησή τους το 1951 επικαλούμενη «τον αγροτικό χαρακτήρα και τους στενούς κοινωνικούς δεσμούς στις κοινότητες της πολιτείας». Δικαίωμα του εκλέγειν έχουν όλοι οι πολίτες των ΗΠΑ άνω των 18 ετών που έχουν ζήσει στην συγκεκριμένη εκλογική περιφέρεια για τουλάχιστον 30 ημέρες. Χρειάζεται να επιδείξουν ταυτότητα, μόνο αν δεν τους (ανα)γνωρίζει κάποιος από την εφορευτική επιτροπή.

Ρόναλντ Ρίγκαν (AP Photo/Michael Evans/White House)

Το ρεκόρ του Ρήγκαν που κρατάει μέχρι σήμερα

Οι 50ες εκλογές του 1984 κρατούν μέχρι και σήμερα ένα μοναδικό ρεκόρ που δύσκολα θα σπάσει τα επόμενα χρόνια. Ο πρόεδρος Ronald Reagan κέρδισε την επανεκλογή του απέναντι στον Walter Mondale με το μεγαλύτερο ποσοστό στην ιστορία (58,8%) των ΗΠΑ καθώς απέσπασε τον μεγαλύτερο αριθμό εκλεκτορικών ψήφων (525 από τις 538). Μάλιστα ο Mondale ισοφάρισε το αρνητικό ρεκόρ του Μακ Γκόβερν, κερδίζοντας μόνο τις πολιτείες Κολούμπια και Μινεσότα.

Εκλογικό κέντρο στη Νέα Υόρκη το 1935 (AP Photo)

Σε ποιες πολιτείες οι κάλπες ανοίγουν εβδομάδες νωρίτερα

Σε 33 από τις 50 πολιτείες (ανάμεσά τους και η Περιφέρεια της Κολούμπια) η ψηφοφορία ξεκινά πριν την ημέρα των εκλογών. Μάλιστα σε κάποιες πολιτείες η ψηφοφορία ξεκινά 50 ολόκληρες ημέρες πριν την Τρίτη των εκλογών. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πέρασμα των χρόνων μεγαλώνει ο αριθμός όσων ψηφίζουν πριν την ημέρα των εκλογών. Μάλιστα το 2012 σχεδόν μία στις τρεις ψήφους ρίχτηκε πριν την Τρίτη των εκλογών.

Ντόναλντ Τραμπ vs Τζο Μπάιντεν (Jim Bourg/Pool via AP)

Τα προσόντα του υποψήφιου προέδρου

Το Αμερικανικό Σύνταγμα ορίζει ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ πρέπει να είναι τουλάχιστον 35 ετών, γεννημένος στις ΗΠΑ και κάτοικος στη χώρα τα τελευταία 14 χρόνια.  Η θητεία του είναι τετραετής, και έχει δικαίωμα επανεκλογής μόνο μία φορά.

Ο πρώτος πρόεδρος της χώρας στην ιστορία ήταν ο Τζωρτζ Ουάσινγκτον από το 1788 μέχρι το 1789. Το 1788 έξι πολιτείες διεξάγουν εκλογές για την ανακήρυξη εκλεκτόρων και τέσσερις τους διορίζουν μέσω των πολιτειακών κοινοβουλίων.

Οι εκλέκτορες δεν δεσμεύονται για στήριξη υποψηφίων αλλά προγράμματος. Ο αντίπαλός του ήταν ο Τζων Άνταμς. Ο Ουάσινγκτον επανεκλέχθηκε και πάλι το 1792, έχοντας ξανά για αντίπαλο τον Τζων Άνταμς.

Το δικαίωμα ψήφου

Δικαίωμα ψήφου έχουν οι Αμερικανοί πολίτες που έχουν συμπληρώσει τα, χωρίς η ψηφοφορία να είναι υποχρεωτική. Όμως για να ψηφίσει κάποιος πρέπει να έχει φροντίσει να εγγραφεί στους εκλογικούς καταλόγους της πολιτείας που διαμένει. Η εγγραφή δεν είναι αυτόματη όπως γίνεται σε άλλες χώρες. Μάλιστα μέχρι το 1856 προϋπόθεση για να αποκτήσει κάποιος δικαίωμα ψήφου ήταν η κατοχή έκτασης γης.

Ο Τζωρτζ Μπους αν και έχασε τις ψήφους των πολιτών κέρδισε την εκλογή του (AP Photo/Ron Edmonds)

Bonus: Ο χαμένος των εκλογών μπορεί να μπει τον Λευκό Οίκο

Μπορεί ο ηττημένος των αμερικανικών εκλογών να γίνει πρόεδρος. Και όμως μπορεί. Η πιο πρόσφατη περίπτωση είναι το 2000 ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος αν και έχασε την ψήφο των πολιτών εν τέλει έγινε πρόεδρος των ΗΠΑ. Κατά το παρελθόν κάτι αντίστοιχο συνέβη τέσσερις φορές στην ιστορία της χώρας, καθώς ο νικητής πρέπει να έχει την πλειοψηφία των ψήφων των εκλεκτόρων και όχι των ψηφοφόρων. Πρόεδρος των ΗΠΑ εκλέγεται όποιος εξασφαλίσει τις 270 από τις 538 ψήφους των εκλεκτόρων.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
ΕΞΥΠΝΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ