Η ιστορία των δημοτικών εκλογών: Τα ρεκόρ, οι απάτες και τα κόμματα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ: ΤΑ ΡΕΚΟΡ, ΟΙ ΑΠΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ

Το αξεπέραστο ρεκόρ του Σπυρίδωνος Μερκούρη στην Αθήνα, ποιος δήµαρχος εκλέχθηκε διά βοής, ο τοπικός άρχοντας που πήρε τα λεφτά του δήµου για να σώσει την τράπεζά του, η καθαίρεση της πρώτης γυναίκας που ανήλθε στον θώκο της Θεσσαλονίκης και ποιος εξελέγη αν και δεν πήγε ο ίδιος να ψηφίσει

Αν και διανύουμε χρονολογικά τον τρίτο κατά σειρά αιώνα που διεξάγονται στη χώρα µας δηµοτικές εκλογές, δεν υπήρξε ποτέ ούτε ένας υποψήφιος που να διεκδίκησε την ψήφο των πολιτών µε συνδυασµό ο οποίος να έφερε το όνοµα ή το έµβληµα κάποιου κόµµατος. Πρόκειται για ένα φαινόµενο ίσως µοναδικό στην Ευρώπη. Η παραδοξότητα οφείλεται σε έναν κανόνα που ισχύει από το µακρινό 1835 µέχρι και σήµερα. Μπορεί στο µεσοδιάστηµα να µεσολάβησαν επαναστάσεις, εξεγέρσεις, πραξικοπήµατα, κινήµατα και πολιτειακές µεταβολές, αλλά η ρύθµιση παρέµεινε αναλλοίωτη.

Αναφερόµαστε στο άρθρο 35 παρ. 5 του ισχύοντος Κώδικα ∆ήµων και Κοινοτήτων (τελευταία φορά κυρώθηκε µε τον νόµο 3463/2006) που απαγορεύει «να ορίζεται ή να χρησιµοποιείται ως όνοµα ή ως έµβληµα [...] το όνοµα ή το έµβληµα πολιτικής οργανώσεως». Με άλλα λόγια, όποιος επιµένει να εµφανίζεται µε τη γνήσια κοµµατική του ταυτότητα αποβάλλεται από τη διαδικασία µε συνοπτικές διαδικασίες. Η ρητή απαγόρευση συνοδεύει τους υποψηφίους µέχρι και σήµερα, όπως θα δούµε και στη συνοπτική ιστορία των αυτοδιοικητικών εκλογών που παρουσιάζουµε σήµερα, κάνοντας στάση στους σηµαντικότερους σταθµούς της.

1899 - Στην αυγή του 20ού αιώνα, δήµαρχος της Αθήνας είναι ο γιατρός Σπυρίδων Μερκούρης, παππούς της Μελίνας

Οι πρώτες κάλπες

Ο θεσµός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δηλαδή της διοίκησης των τοπικών υποθέσεων από όργανα που θα ήταν ανεξάρτητα από την κρατική εξουσία, εισήχθη στη χώρα µας µε διάταγµα της βαυαρικής αντιβασιλείας στις 27 ∆εκεµβρίου 1833. Η µικρή Ελλάδα κρίθηκε σκόπιµο να διαιρεθεί σε νοµούς, δήµους και επαρχίες. Μέχρι τότε επιλαµβάνονταν σε τοπικό επίπεδο οι δηµογέροντες που είχαν επιλεγεί µέσω των επαναστατικών Εθνοσυνελεύσεων. Οι πρώτες δηµοτικές εκλογές πραγµατοποιούνται το 1834 στον Νοµό Αργολιδοκορινθίας. ∆εν προσήλθαν όµως όλοι να ψηφίσουν, καθώς το προνόµιο το είχαν µονάχα οι άνδρες που κατείχαν ιδιοκτησία ή ασκούσαν κάποιο επάγγελµα. Αυτοί επέλεγαν τους δηµοτικούς συµβούλους. Παράλληλα η κυβέρνηση από την πλευρά της διόριζε έναν ίσο αριθµό δικών της δηµοτικών συµβούλων, και από τους τρεις πρώτους πλειοψηφίσαντες του λαού η κεντρική διοίκηση επέλεγε αυτόν που θα χριζόταν δήµαρχος.

spyridon_merkouris.jpg
Σπυρίδων Μερκούρης

Για 15 χρόνια

Στην αυγή του 20ού αιώνα, δήµαρχος της Αθήνας είναι ο γιατρός Σπυρίδων Μερκούρης, παππούς της Μελίνας. Εκλέχτηκε για πρώτη φορά το 1899, επανεξελέγη το 1903, ξαναβγήκε το 1907 και παρέµεινε στη θέση µέχρι το 1914! Κατείχε δηλαδή τον θώκο για 15 χρόνια συνεχώς, ρεκόρ που δεν έχει από τότε καταρριφθεί στην πρωτεύουσα. Μάλιστα νίκησε και στις µετέπειτα εκλογές του 1929, ασκώντας τα καθήκοντά του για µία ακόµη, τελευταία, τετραετία. Τα όσα είχε πει στην πρώτη συνεδρίαση του ∆ηµοτικού Συµβουλίου το 1899 αποτυπώνουν γλαφυρά την εικόνα της τότε πρωτεύουσας των 130.000 κατοίκων. «Η πόλη µας υστερεί σε όλα. ∆εν έχει νερό, δεν έχει επαρκή φωτισµό, δεν έχει καλούς δρόµους, δεν έχει ευπρεπείς αγορές, δεν έχει σφαγεία, δεν έχει καθαριότητα, δεν έχει δηµόσιους κήπους και πάρκα που είναι πνεύµονες των πόλεων. ∆εν έχει υπονόµους. Αντί για όλα αυτά, έχει σε αφθονία σύννεφα κονιορτού, βωµούς ακαθαρσιών και καταβόθρες στους δρόµους».

Η πλατεία Συντάγματος αρχές του 20ού αιώνα

Στο Ναύπλιο του 1862

Στις 12 Οκτωβρίου 1862, ο Βαυαρός βασιλιάς Οθων Α’ αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χώρα µας ακτοπλοϊκώς, µαζί µε τη σύζυγό του Αµαλία. Η είδηση φθάνει γρήγορα και στο Ναύπλιο, που είχε πρωτοστατήσει στον αντιδυναστικό αγώνα. Άνδρες και γυναίκες ξεχύθηκαν στους δρόµους για να πανηγυρίσουν και µία από τις πρώτες αποφάσεις που έλαβαν ήταν να διώξουν και τη διορισµένη από το ανακτοβούλιο δηµοτική αρχή. Όπως αναφέρει και ο δηµοσιογράφος Θοδωρής Ρουµπάνης στο βιβλίο «∆ηµοτικές εκλογές: Η άγνωστη ιστορία» (εκδόσεις Ελληνικά Γράµµατα), στη θέση της εκλέχθηκε διά βοής δήµαρχος ένας 34χρονος δυναµικός δικηγόρος, ονόµατι Κωνσταντίνος Ευθυµιόπουλος. Την εκλογή του επικύρωσε µε τον τυπικό διορισµό µέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα και η προσωρινή κυβέρνηση της Αθήνας. Ο νεαρός είχε συµµετάσχει στη Ναυπλιακή Επανάσταση του περασµένου Φεβρουαρίου, η οποία διαδραµάτισε καθοριστικό ρόλο στην έξωση του δυνάστη, ενώ πολλοί φίλοι του είχαν φυλακιστεί ή εκτοπιστεί την περίοδο της Βαυαροκρατίας.

imosthenis_omiridis-skylitsis.jpg
∆ηµοσθένης Οµηρίδης-Σκυλίτσης

Δήμαρχος και Ταγματάρχης

Την περίοδο των Βαλκανικών Πολέµων του 1912-1913, δήµαρχος στον Πειραιά ήταν ο ∆ηµοσθένης Οµηρίδης-Σκυλίτσης, πρώην βουλευτής Αττικής, γόνος γνωστής οικογενείας στην περιοχή και µε µακρά πολιτική παράδοση καθώς τόσο ο παππούς του όσο και ο θείος του είχαν χρηµατίσει επίσης δήµαρχοι της πόλης. Η κυριότερη ιδιότητά του όµως ήταν αυτή του αξιωµατικού των Ενόπλων ∆υνάµεων. Το 1878 αποφοίτησε από τη Σχολή Ευελπίδων που τότε έδρευε στον Πειραιά και κατατάχθηκε στο Πυροβολικό µε τον βαθµό του ανθυπασπιστή. Ακόµα, βλέπετε, δεν είχε θεσπιστεί το κώλυµα εκλογιµότητας για τους στρατιωτικούς, οπότε αν και ένστολος, είχε το δικαίωµα να πολιτευτεί. Ετσι, για ένα χρονικό διάστηµα ήταν παράλληλα δήµαρχος και αντισυνταγµατάρχης! Οταν λίγα χρόνια αργότερα εφαρµόστηκε το ασυµβίβαστο, παραιτήθηκε από το στράτευµα και πέρασε στην εφεδρεία. Ηταν από τους ανθρώπους που δεν δίσταζαν να πέσουν στη φωτιά της µάχης. Μετείχε στον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεµο του 1897 όπου και τραυµατίστηκε στο πόδι, υπηρέτησε ως διοικητής πυροβολαρχίας στην ταξιαρχία του συνταγµατάρχη Κωνσταντίνου Σµολένσκυ, και όταν κηρύχθηκαν οι Βαλκανικοί Πόλεµοι δεν δίστασε να καταταγεί και πάλι στον στρατό, ως έφεδρος ταγµατάρχης. Για όσο διάστηµα βρισκόταν στο µέτωπο, στη δηµαρχία του Πειραιά τον αναπλήρωνε ο αρχαιολόγος Αλέξανδρος Μελετόπουλος.

Ελευθέριος Βενιζέλος, Κωνσταντίνος Α'

Συνεχείς διώξεις 

Επί 11 ολόκληρα χρόνια, από το 1914 έως το 1925, δεν είχαν διεξαχθεί δηµοτικές εκλογές λόγω του Α’ Παγκοσµίου Πολέµου αλλά και των απόνερων του Εθνικού ∆ιχασµού που επικεντρώνεται στη διένεξη µεταξύ του τότε πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου και του βασιλέα Κωνσταντίνου Α’ σχετικά µε το εάν η Ελλάδα θα έπρεπε να µπει ή όχι στον πόλεµο. Όλο αυτό το χρονικό διάστηµα οι δήµαρχοι διορίζονταν από τους βενιζελικούς ή τους εθνικόφρονες, ανάλογα ποιος είχε κάθε φορά την εξουσία. Οι εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου 1925 όµως είναι και οι πρώτες που πραγµατοποιούνται στη Θεσσαλονίκη, καθώς η ευρύτερη περιοχή εντάχθηκε στον εθνικό κορµό το 1912. Μεγάλος νικητής αναδεικνύεται ένας νεαρός δικηγόρος. Ο 37χρονος Μηνάς Πατρίκιος, έχοντας τη στήριξη από το ΚΚΕ, το Εργατικό Κέντρο της πόλης και το προσφυγικό στοιχείο που κατέκλυσε την πόλη µετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, εκλέχθηκε µε ποσοστό 30%. Ο δικτάτορας στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος, όµως, που έχει εκδηλώσει στρατιωτικό κίνηµα από τον Ιούνιο και βρίσκεται στην εξουσία, ακύρωσε τις εκλογές και προκήρυξε νέες για τον ∆εκέµβριο. Αυτήν τη φορά ο Πατρίκιος θριαµβεύει, αποσπώντας το 50,6% των ψήφων. Ο κινηµατίας θυµώνει. Αρχές του 1926, πριν ακόµη αναλάβει καθήκοντα η νέα δηµοτική αρχή, µε διαταγή του αποπέµπονται 7 δηµοτικοί σύµβουλοι της πλειοψηφίας ως κοµµουνιστές και αντικαθίστανται από ισάριθµους της µειοψηφίας. Τον Αύγουστο το καθεστώς απολύει τον νέο δήµαρχο, ο οποίος όµως θα επανέλθει το 1927 για να αποπεµφθεί εκ νέου το 1929.

Ο δήμαρχος Πειραιά Τάκης Παναγιωτόπουλος στο εδώλιο του κατηγορουμένου

Σκάνδαλο στον Πειραιά

Ο τραπεζίτης Τάκης Παναγιωτόπουλος, γιος του πρώην δηµάρχου Πειραιά Αναστάσιου Παναγιωτόπουλου, µπορεί το 1925 να κέρδισε πανηγυρικά τις δηµοτικές εκλογές στο επίνειο της πρωτεύουσας, όµως τώρα τα πράγµατα είναι δύσκολα για εκείνον. Βρισκόµαστε στα 1929. Εκλέγεται για δεύτερη φορά δήµαρχος Πειραιά, όµως η θητεία του βενιζελικού επιχειρηµατία δεν ήταν γραφτό να ολοκληρωθεί οµαλά. Αρχές Οκτωβρίου το χρηµατιστήριο της  Wall Street καταρρέει. Ο ίδιος έχει τραπεζικά υποκαταστήµατα στην Αθήνα, στη Νέα Υόρκη και στο Παρίσι που εξαιτίας του κραχ οδηγούνται σε οικονοµικό αφανισµό. Οι πελάτες του στην Ελλάδα, κυρίως πρόσφυγες, αναζητούν εναγωνίως τις πενιχρές αποταµιεύσεις τους. Ο δήµαρχος εκτιµά ότι θα µπορούσε να σωθεί εάν χρησιµοποιούσε τα χρήµατα του δηµοτικού ταµείου. Στην πραγµατικότητα ήταν έτοιµος να προβεί σε κατάχρηση πολλών εκατοµµυρίων δραχµών. Στους διαδρόµους του δηµαρχιακού µεγάρου και των καφενείων του λιµανιού όλοι συζητούσαν τον τρόπο µε τον οποίο κινούνταν. Ο ίδιος υποχρεώθηκε να παρουσιάσει έκθεση πεπραγµένων, αλλά παραλείπει επιµελώς να αναφερθεί στην οικονοµική κατάσταση του δήµου. Το ∆ηµοτικό Συµβούλιο συγκροτεί εξεταστική επιτροπή, οι πολιτικοί αντίπαλοι υποβάλλουν εναντίον του µήνυση και τελικά προφυλακίζεται µαζί µε τον διευθυντή των οικονοµικών υπηρεσιών του δήµου και τρεις υπαλλήλους. Καταδικάζεται, παύεται από τα καθήκοντά του και στον Πειραιά και διεξάγονται επαναληπτικές εκλογές. Οσο για την τράπεζά του, εννοείται πως χρεοκόπησε.

84094-gynaikes-psifos.jpg

1934: ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΨΗΦΙΖΟΥΝ

Οι εκλογές της 11ης Φεβρουαρίου 1934 παρουσιάζουν ενδιαφέρον για δύο λόγους. Κατ’ αρχάς γιατί σε αυτές αποκτούν εκλογικό δικαίωµα οι γυναίκες. Οχι όλες ανεξαιρέτως, αλλά αυτές που έχουν συµπληρώσει το 30ό έτος της ηλικίας και διαθέτουν τουλάχιστον απολυτήριο δηµοτικού. Στους εκλογικούς καταλόγους της Αθήνας θα εγγραφούν 2.655 κυρίες, από τις οποίες θα προσέλθουν µόλις οι 439. Πρωτοστάτης στον αγώνα για τη συµµετοχή των γυναικών στα πολιτικά δρώµενα της χώρας στάθηκε το φεµινιστικό κίνηµα, µε επικεφαλής την Καλλιρόη Παρρέν, εκδότρια του περιοδικού «Εφηµερίς των Κυριών». ∆ευτερευόντως αυτές οι περιφερειακές εκλογές ήταν σηµαντικές γιατί είναι οι τελευταίες που διεξήχθησαν πριν από την έναρξη του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου. Μπορεί οι συγκρούσεις να ξέσπασαν τον Σεπτέµβριο του 1939 στην Ευρώπη, αλλά στην Ελλάδα είχε επιβληθεί από τις 4 Αυγούστου 1936 δικτατορικό καθεστώς υπό τον Ιωάννη Μεταξά, που κατάργησε κάθε έννοια κοινοβουλευτισµού, υιοθετώντας τον διορισµό δοτών ανώτατων τοπικών αρχόντων.

Διορισμένοι Δήμαρχοι

Στα «πέτρινα χρόνια» της Κατοχής, οι γερµανικές αρχές τοποθετούσαν αυθαίρετα δικούς τους δηµάρχους. Ετσι, στις 13 Ιουνίου 1941 καθήκοντα δηµάρχου στην υπόδουλη πρωτεύουσα ανατέθηκαν στον καθηγητή Ιατρικής Κωνσταντίνο Μέρµηγκα. Αυτός όµως παραιτήθηκε δύο µήνες αργότερα, αρνούµενος να παραδώσει κατάλογο οµήρων στους κατακτητές. Τη θέση του πήρε ο Αγγελος Γεωργάτος, που παρέµεινε µέχρι τις 10 Οκτωβρίου 1944 όταν εκκενώθηκε η Αθήνα από τον στρατό της ναζιστικής Βέρµαχτ. Οι πρώτες κυβερνήσεις της ελεύθερης Ελλάδας επίσης διόριζαν δηµάρχους µέχρι να γίνουν και πάλι αυτοδιοικητικές εκλογές.

kotzias-710x357.jpg
Ο αμφιλεγόμενος Δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Κοτζιάς

Καθαίρεσαν την Πρώτη Γυναίκα 

Μετά την οδυνηρή περιπέτεια της Κατοχής και την τραγωδία του Εµφυλίου, δηµοτικές εκλογές πραγµατοποιούνται και πάλι στις 15 Απριλίου 1951, µε το σύστηµα της απλής αναλογικής και εκλόγιµο όριο ανάδειξης νικητή από την πρώτη Κυριακή το 40% των ψήφων. Στην Αθήνα κατέρχεται υποψήφιος ο Κωνσταντίνος Κοτζιάς, ο οποίος είχε συνεργαστεί στενά µε τον φασίστα κινηµατία Ιωάννη Μεταξά που µε τη στήριξη των δεξιών κοµµάτων λαµβάνει 63%. Στον Πειραιά επικρατεί ο συνιδρυτής του Ολυµπιακού Γεώργιος Ανδριανόπουλος και στη Θεσσαλονίκη ο Παντελής Πετρακάκης, καθώς αντικατέστησε την αρχικώς εκλεχθείσα πρώτη δήµαρχο στην Ελλάδα Αρίστη Παγιατάκη. Η νίκη της ακυρώθηκε από το Εκλογοδικείο, λόγω του νόµου 733/1951 που απέκλειε την εκλογή γυναικών.

Δημήτρης Μπέης

Νοθείες και χουντικοί διορισμοί 

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές της 5ης Απριλίου 1959 διεξάγονται µέσα σε κλίµα έντονης αντιπαλότητας και καταγγελιών από την αντιπολίτευση για φαινόµενα βίας και νοθείας εκ µέρους του παρακράτους που φερόταν να µην ελέγχει ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραµανλής. Ο πρόεδρος της Βουλής, Κωνσταντίνος Ροδόπουλος, πάντως, µιλώντας σε αντιπροσωπείες αγροτών που είχε συναντήσει στη Λάρισα, όπου και εκλεγόταν, τους είχε πει ότι το κράτος πρέπει να χρησιµοποιήσει σοβιετικές µεθόδους εναντίον των κοµµουνιστών. Ειδικά για τις δηµοτικές εκλογές, είπε ότι σε όποιους δήµους επικρατήσουν οι αριστεροί συνδυασµοί δεν πρόκειται να δοθούν κονδύλια. Στις εκλογές της 5ης Ιουλίου 1964 καταγράφεται εκτεταµένη συνεργασία µεταξύ της κυβερνώσας Ενώσεως Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου και της αριστερής Ε∆Α, που είχε ως αποτέλεσµα οι περισσότεροι δήµαρχοι που εξελέγησαν να προέρχονται από τον χώρο της Κεντροαριστεράς.

Στην Αθήνα πρώτευσε ο Νίκος Κιτσίκης και στον Πειραιά ο Γεώργιος Κυριακάκος, αµφότεροι προερχόµενοι από την Ε∆Α. Στα Ιωάννινα εκλέγεται ο αριστερός Γιώργος Μελανίδης. Ορκίζεται στις 7 Αυγούστου. ∆ίνει τον νενοµισµένο όρκο και ανεβαίνει στο βήµα να αναπτύξει τις προγραµµατικές του θέσεις. Την ώρα που µιλά, χάνει τις αισθήσεις του και σωριάζεται στο έδαφος. Πεθαίνει από ανακοπή καρδιάς. Οι αυτοδιοικητικές εκλογές του 1964 ήταν οι τελευταίες πριν από την επιβολή της δικτατορίας των συνταγµαταρχών που για µια επταετία (1967 – 1974) διόριζε δήµαρχο όποιον ήθελε σε κάθε περιοχή,  µε χαρακτηριστικότερη περίπτωση αυτή του Αριστείδη Σκυλίτση στον Πειραιά, ο οποίος παρέµεινε στον θώκο όλη την επταετία, µε τις απόψεις για το έργο του στην περιοχή να διίστανται µέχρι και σήµερα.

Μιλτιάδης Έβερτ

Ανεβαίνει ο πήχης εκλογής

Η Μεταπολίτευση φέρνει αλλαγές. Στις εκλογές της 30ής Μαρτίου 1975 εφαρµόζεται ένα νέο εκλογικό σύστηµα βάσει του οποίου ο υποψήφιος έπρεπε να συγκεντρώσει ποσοστό άνω του 50% για να εκλεγεί. Σε αντίθετη περίπτωση διεξαγόταν επαναληπτική διαδικασία την επόµενη Κυριακή µεταξύ των δύο επικρατέστερων, όπως συµβαίνει και σήµερα. Οι επόµενες αξιοσηµείωτες δηµοτικές εκλογές διεξάγονται στις 17 Οκτωβρίου 1982, έναν χρόνο µετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Στους τρεις µεγάλους δήµους εκλέγονται υποψήφιοι που στηρίζει το Σοσιαλιστικό Κίνηµα. Στην Αθήνα ο ∆ηµήτρης Μπέης (που έχει ήδη εκλεγεί και το 1978), στη Θεσσαλονίκη ο Θεοχάρης Μαναβής και στον Πειραιά ο Γιάννης Παπασπύρου. Τέσσερα χρόνια αργότερα, όµως, η εικόνα αντιστρέφεται. Η Νέα ∆ηµοκρατία είναι τώρα αυτή που κερδίζει το 1986 τους τρεις µεγάλους δήµους µε τους Μιλτιάδη Εβερτ (Αθήνα), Σωτήρη Κούβελα (Θεσσαλονίκη) και Ανδρέα Ανδριανόπουλο (Πειραιά).

Αντώνης Τρίτσης
Αντώνης Τρίτσης (Eurokinissi)

Εξελέγη αλλά... δεν ψήφισε 

Το 1990 επρόκειτο να γίνουν για πρώτη φορά και εκλογές για τον β’ βαθµό Αυτοδιοίκησης (τα νοµαρχιακά συµβούλια) σύµφωνα µε νόµο που είχε ψηφίσει η οικουµενική κυβέρνηση Ζολώτα, όµως τελικά µετατέθηκαν για τέσσερα χρόνια αργότερα. Χαρακτηριστικό της περιόδου είναι οι ευρείες συνεργασίες ΠΑΣΟΚ και ενιαίου Συνασπισµού (στον οποίο µετείχε και το ΚΚΕ) σε πολλούς µεγάλους δήµους. Στην Αθήνα κερδίζει µε τη σηµαία της Ν∆ ο Αντώνης Τρίτσης, όπως και ο Κωνσταντίνος Κοσµόπουλος στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος όµως... δεν πήγε να ψηφίσει γιατί δεν είχε προλάβει να µεταφέρει εγκαίρως τα εκλογικά του δικαιώµατα. Στον Πειραιά νίκησε ο προερχόµενος από τον Συνασπισµό Στέλιος Λογοθέτης. Τον Οκτώβριο του 1994 ο λαός εκλέγει για πρώτη φορά νοµάρχες, που έως τότε διορίζονταν από την κυβέρνηση. Στις περισσότερες νοµαρχίες υπερίσχυσαν οι υποψήφιοι που είχαν τη στήριξη του ΠΑΣΟΚ, οµοίως και στους δήµους, αν και στην Αθήνα ο ∆ηµήτρης Αβραµόπουλος κέρδισε τον Θεόδωρο Πάγκαλο. Σε αυτή την αναµέτρηση έχουµε επίσης για πρώτη φορά υποψηφίους που αν και προέρχονται από συγκεκριµένες παρατάξεις δεν διαθέτουν το επίσηµο χρίσµα, τους επονοµαζόµενους «αντάρτες». Τέλος, στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2006 µε τον νέο Κώδικα ∆ήµων και Κοινοτήτων ένα ποσοστό της τάξης του 42% αρκούσε για την εκλογή ανώτατων αρχόντων από τον πρώτο γύρο, το 2010 είχαν συνενωθεί δήµοι και κοινότητες ενώ καταργήθηκαν οι νοµαρχίες µετά τη νέα διοικητική διαίρεση της Ελλάδας που προέβλεπε το πρόγραµµα «Καλλικράτης», και το 2014 η Τοπική Αυτοδιοίκηση περιελάµβανε πλέον 13 περιφέρειες και 325 δήµους.

ΕΞΥΠΝΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ