Skip to main content
Πρόωρες εκλογές: Η εξαίρεση που έγινε κανόνας και το «ρεκόρ» δύο αιώνων

ΠΡΟΩΡΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ: Η ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΚΑΝΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟ «ΡΕΚΟΡ» ΔΥΟ ΑΙΩΝΩΝ

Σε δύο αιώνες κυβέρνησαν ολόκληρη τετραετία μόνο δύο πρωθυπουργοί! Οι εθνικοί λόγοι που επικαλούνται οι εκάστοτε πρωθυπουργοί για να προσφύγουν νωρίτερα στις κάλπες και το χρονικό της εσπευσμένης προσφυγής στη λαϊκή ετυμηγορία από τον 19ο αιώνα μέχρι και σήμερα

Το απόγευμα της 10ης Ιουνίου, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας έφυγε από το Μέγαρο Μαξίµου και µετέβη ακριβώς απέναντι όπου βρίσκεται το γραφείο του Προέδρου της ∆ηµοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλου, προκειµένου να του ζητήσει να διαλύσει τη Βουλή και να προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές, επικαλούµενος, όπως προβλέπει το Σύνταγµα, την αντιµετώπιση «εθνικού θέµατος εξαιρετικής σηµασίας». Το σκηνικό αυτό το έχουµε δει δεκάδες φορές να επαναλαµβάνεται στη νεοελληνική ιστορία, µε αποτέλεσµα η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες να µην αποτελεί την εξαίρεση αλλά τον κανόνα. Ελάχιστες κυβερνήσεις µέχρι σήµερα ολοκλήρωσαν πλήρως τη θητεία τους, αφού κάθε πρωθυπουργός επέλεγε ή αναγκαζόταν να προσφύγει στη λαϊκή ετυµηγορία νωρίτερα επικαλούµενος έναν προσχηµατικό ή πραγµατικό εθνικό λόγο.

Όσον αφορά την τρέχουσα συγκυρία, ο κ. Τσίπρας είπε στον ανώτατο πολιτειακό άρχοντα πως «από την ηµέρα των ευρωεκλογών διαµορφώθηκε µια συνθήκη που, µε δεδοµένο ότι η συνταγµατικά κατοχυρωµένη θητεία της κυβέρνησης ολοκληρωνόταν στα τέλη Σεπτεµβρίου, θα οδηγούσε σε µια συνθήκη παρατεταµένης προεκλογικής περιόδου περίπου τεσσάρων µηνών, πράγµα το οποίο έχω την ευθύνη να θεωρήσω ότι µπορεί να εγκυµονεί κινδύνους για την οµαλή πορεία της εθνικής οικονοµίας». Η οικονοµία, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό αποτελούν το τρίπτυχο των σηµαντικότερων λόγων για τους οποίους ένας πρωθυπουργός προσφεύγει πρόωρα στις κάλπες. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι µέσα στον 20ό αιώνα µονάχα δύο πρωθυπουργοί κατάφεραν να ολοκληρώσουν πλήρως τη θητεία τους. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος τη µακρινή περίοδο 19281932 και ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1985-1989. Τον 21ο αιώνα µέχρι στιγµής δεν έχουµε κανέναν!

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι έχουµε έναν όχι ευκαταφρόνητο αριθµό προέδρων κυβερνήσεων που κατέφυγαν στις εκλογές λίγες εβδοµάδες ή λίγους µήνες πριν από την ουσιαστική λήξη της τετραετίας: ο Χαρίλαος Τρικούπης την περίοδο 1882-1885 και 18971890, ο Γεώργιος Θεοτόκης µε το Νεωτεριστικό Κόµµα του την περίοδο 1906-1910, ο Γεώργιος Ράλλης το 1981 (ο οποίος κόντεψε να ολοκληρώσει την κυβερνητική θητεία που είχε ξεκινήσει ο Κωνσταντίνος Καραµανλής µε τις εκλογές του 1977 καθώς τον αντικατέστησε στην πρωθυπουργία το 1980) και ο Κώστας Σηµίτης το 2000-2004. Εντρυφώντας στα ιστορικά αρχεία, διαπιστώνουµε όµως ότι υπάρχουν και ιδιότυπες περιπτώσεις θητειών, µε χαρακτηριστικότερη αυτή της επονοµαζόµενης «Βουλής των Λαζάρων», που σχηµατίστηκε παράτυπα τον Ιούλιο του 1917 µε διάταγµα που προώθησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Επί της ουσίας ο πολύπειρος πολιτικός επανέφερε την προηγούµενη Βουλή του 1915 που είχε παύσει να υφίσταται (τη «νεκρανάστησε» όπως ο Ιησούς τον Λάζαρο) και παρέµεινε εν ισχύι µέχρι το 1920. 

Πρόωρες εκλογές: Η εξαίρεση που έγινε κανόνας και το «ρεκόρ» δύο αιώνων
Χαρίλαος Τρικούπης
Πρόωρες εκλογές: Η εξαίρεση που έγινε κανόνας και το «ρεκόρ» δύο αιώνων
Αλέξανδρος Κουμουνδούρος
Πρόωρες εκλογές: Η εξαίρεση που έγινε κανόνας και το «ρεκόρ» δύο αιώνων
Θεόδωρος ∆ηλιγιάννης

Νικητές και ηττημένοι του 19ου αιώνα 

Σε γενικές γραµµές οι επισπεύδουσες κυβερνήσεις τις περισσότερες φορές κερδίζουν, αλλά η εικόνα αυτή µεταβάλλεται ανάλογα µε την περίοδο. Ειδικότερα: Το χρονικό διάστηµα 1844-1875, δηλαδή από το µοναρχικό Σύνταγµα έως και την εφαρµογή της αρχής της δεδηλωµένης (που ορίζει ότι η κυβέρνηση για να ασκεί εξουσία οφείλει να έχει τη δεδηλωµένη εµπιστοσύνη της απόλυτης πλειοψηφίας των βουλευτών, δηλαδή τη συγκατάθεση τουλάχιστον 151 βουλευτών επί συνόλου 300), πραγµατοποιήθηκαν συνολικά 15 εκλογικές αναµετρήσεις, εκ των οποίων στις 13 η κυβέρνηση που πραγµατοποίησε πρόωρα τις εκλογές διατηρήθηκε στην εξουσία· αν δεν σας βγαίνουν χρονικά οι τετραετίες, οφείλεται στο γεγονός ότι µέχρι και το 1864 οι προβλεπόµενες συνταγµατικές θητείες ήταν τριετείς και όχι τετραετείς. Την περίοδο 1875-1909, δηλαδή από την καθιέρωση της «δεδηλωµένης» έως και το κίνηµα στο Γουδί (που διαδραµάτισε καταλυτικό ρόλο στον ερχοµό του Ελευθέριου Βενιζέλου από την Κρήτη στην Αθήνα για να πρωταγωνιστήσει τα µετέπειτα χρόνια), παύει να ισχύει ο κανόνας που θέλει τις κυβερνήσεις που οδηγούνται σε πρόωρες εκλογές να κερδίζουν.

Στις 12 εκλογικές αναµετρήσεις που διενεργούνται, οι πρωθυπουργοί ανεβοκατεβαίνουν στον θώκο. ∆ιενεργεί τις εκλογές ο Αλέξανδρος Κουµουνδούρος και τις κερδίζει ο αντίπαλός του Χαρίλαος Τρικούπης. Κάνει εκλογές ο Τρικούπης και τις κερδίζει ο Θεόδωρος ∆ηλιγιάννης (που εν τω µεταξύ έχει αντικαταστήσει τον Κουµουνδούρο), και συνεχίζεται έτσι. Οι εναλλαγές ήταν τακτικότατες. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι ο Κουµουνδούρος µέσα σε µόλις 7,5 χρόνια διετέλεσε 10 φορές πρωθυπουργός, ο Τρικούπης µέσα σε µια δεκαετία 7 φορές και ο ∆ηλιγιάννης µέσα σε µια εικοσαετία 5 φορές. • Την περίοδο 1890-1902 έχουµε πλήρη ανατροπή του κανόνα. Καµία από τις κυβερνήσεις που διεξήγαγαν τις πέντε εκλογικές αναµετρήσεις που πραγµατοποιήθηκαν αυτή την περίοδο δεν κατάφερε να κερδίσει. Στο µεγαλύτερο µέρος του 20ού αιώνα οι πρόωρες εκλογές συνέχισαν να θεωρούνται κάτι το φυσιολογικό, αν και στις πτώσεις των κυβερνήσεων συνέτειναν κινήµατα, βασιλικά πραξικοπήµατα και πολεµικές συγκρούσεις. Ακρως ενδιαφέρουσα όµως είναι, όπως θα δούµε, η µεταπολιτευτική ιστορία, που το πρωθυπουργικό αξίωµα έχουν αναλάβει 15 πρόσωπα. Τρία εξ αυτών ήταν υπηρεσιακοί πρωθυπουργοί µε αποστολή τη διεξαγωγή των εκλογών. 

Κωνσταντίνος Καραμανλής

1977 - «Εάν δεν τις επέσπευδα, θα επιταχυνόταν η φθορά της Ν∆» παραδέχεται ο Καραµανλής

Οι πρώτες εκλογές µετά την πτώση της δικτατορίας διεξήχθησαν από την κυβέρνηση εθνικής ενότητας του Κωνσταντίνου Καραµανλή στις 17 Νοεµβρίου 1974. Νικήτρια αναδεικνύεται η Νέα ∆ηµοκρατία, που απέσπασε το 54,37% των ψήφων και µια ευρύτατη κοινοβουλευτική πλειοψηφία 220 εδρών. Επρόκειτο προφανώς για µια δηµοψηφισµατικού χαρακτήρα συναίνεση προς το πρόσωπο του φιλελεύθερου πολιτικού ώστε να µπορέσει να µπει η χώρα και πάλι στις ράγες της δηµοκρατίας. Ο Σερραίος πρόεδρος της κυβερνήσεως είχε όλες τις προϋποθέσεις να εξαντλήσει την τετραετία. Μάλιστα ο ίδιος σηµείωνε πως «ο βίος της παρούσης Βουλής λήγει τον Νοέµβριο του 1978». Ωστόσο, από το καλοκαίρι του 1977 αρχίζει να διερευνά το ενδεχόµενο προκήρυξης πρόωρων εκλογών αντιλαµβανόµενος τη ρευστότητα του πολιτικού σκηνικού. Οπως θα γράψει αργότερα στο αρχείο του, «εάν δεν τις επέσπευδα και τις άφηνα για το φθινόπωρο του 1978, ηµπορούσε να µεσολαβήσουν γεγονότα που θα επιτάχυναν τη φθορά της Νέας ∆ηµοκρατίας µε αποτέλεσµα να χάσει τις εκλογές. Και θα τις έχανε ασφαλώς, εάν µέχρι τότε εδηµιουργείτο κλίµα που θα ενεθάρρυνε τα κόµµατα της αντιπολιτεύσεως να κατέλθουν υπό µορφήν Μετώπου στις εκλογές. Και αυτό το θεωρούσα επικίνδυνο, δεδοµένου ότι η πολιτική της αντιπολιτεύσεως είχε σαν κύριο σκοπό την ανατροπή των εξωτερικών σχέσεων της χώρας. Το αποτέλεσµα της εκλογής επιβεβαίωσε τους φόβους µου». Οι λόγοι που προβλήθηκαν για τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών στις 20 Νοεµβρίου 1977 ήταν καθαρά εθνικοί: η πορεία του Κυπριακού (το καλοκαίρι είχε πεθάνει ο Αρχιεπίσκοπος και Πρόεδρος της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας Μακάριος Γ’), η διένεξη µε την Τουρκία και η επερχόµενη ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονοµική Κοινότητα. Οπως έλεγε τότε ο Καραµανλής, τα ζητήµατα αυτά θα εισέρχονταν σε µια κρίσιµη φάση και όφειλε να τα χειριστεί µια κυβέρνηση µε νωπή λαϊκή εντολή. Πρώτο κόµµα ήταν και πάλι η Ν∆ αλλά µε σηµαντική µείωση στα ποσοστά της (έχασε 12,53 µονάδες πέφτοντας στο 41,84%) και διπλασιάστηκε η δύναµη του ΠΑΣΟΚ που κατέστη αξιωµατική αντιπολίτευση.
 

Πρόωρες εκλογές: Η εξαίρεση που έγινε κανόνας και το «ρεκόρ» δύο αιώνων
Γεώργιος Ράλλης
Πρόωρες εκλογές: Η εξαίρεση που έγινε κανόνας και το «ρεκόρ» δύο αιώνων
Ανδρέας Παπανδρέου
Πρόωρες εκλογές: Η εξαίρεση που έγινε κανόνας και το «ρεκόρ» δύο αιώνων
Χρήστος Σαρτζετάκης

1981 - Ο Ράλλης δεν ολοκληρώνει τη θητεία  που παραλαµβάνει από τον Καραµανλή

Στις 10 Μαΐου 1980 ο Γεώργιος Ράλλης ορκίζεται πρωθυπουργός, καθώς ο Κωνσταντίνος Καραµανλής µεταπήδησε στην Προεδρία της ∆ηµοκρατίας. Η θητεία της Βουλής έληγε κανονικά στις 20 Νοεµβρίου 1981, αλλά από την άνοιξη η κυβέρνηση προσανατολίζεται στη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών, αντιλαµβανόµενη ότι η φθορά της Ν∆ είναι ραγδαία και ο λαός ζητά «αλλαγή». Οι κάλπες θα στηθούν στις 18 Οκτωβρίου 1981, έναν µήνα νωρίτερα από τη συνταγµατική πρόβλεψη, χωρίς όµως την επίκληση κάποιου εθνικού θέµατος, αφού αυτά ήταν «πάγια και αποτελµατωµένα» όπως λεγόταν τότε. Ετσι προτιµήθηκε η εφαρµογή του άρθρου 34 του Συντάγµατος του 1975 που ανέφερε ότι «ο Πρόεδρος της ∆ηµοκρατίας απαλλάσσει των καθηκόντων του τον Πρωθυπουργόν παραιτούµενον». Τα αποτελέσµατα θα αποτελέσουν θρίαµβο για το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου που θα ανέλθει στην εξουσία µε 48,07%, λαµβάνοντας 172 έδρες. 

1985 - Κάλπες λόγω «εµπλοκής» στο Κυπριακό  και για πρώτη και µοναδική φορά µεταπολιτευτικά εξάντληση τετραετίας, από τον Παπανδρέου

Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ο µεγάλος νικητής των εκλογών της 18ης Οκτωβρίου 1981, καθώς το ΠΑΣΟΚ έλαβε 48,07%. Η επόµενη αναµέτρηση θα έπρεπε να πραγµατοποιηθεί φθινόπωρο του 1985, ωστόσο έγινε αρχές του καλοκαιριού. Εχει προηγηθεί η αποχώρηση του Καραµανλή από την Προεδρία της ∆ηµοκρατίας και η εκλογή τον Μάρτιο στο ανώτατο πολιτειακό αξίωµα του αρεοπαγίτη Χρήστου Σαρτζετάκη, κίνηση που αποσκοπούσε στη συσπείρωση των αντιδεξιών και εν γένει αντικαραµανλικών ψηφοφόρων, µε ιδιαίτερη έµφαση στην άντληση ψήφων από τη δεξαµενή της παραδοσιακής Αριστεράς. Προκειµένου να διενεργηθούν οι εκλογές στις 2 Ιουνίου 1985, ο Ανδρέας Παπανδρέου επικαλέστηκε ως εθνικό θέµα το Κυπριακό «που παρουσίαζε πρόσφατη εµπλοκή», όπως επεσήµαινε στη σχετική επιστολή που έστειλε στον νέο Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας. Το ΠΑΣΟΚ θα κερδίσει εκ νέου µε 45,8% έναντι 40,8% της Νέας ∆ηµοκρατίας. Κάλπες θα στηθούν και πάλι στις 19 Ιουνίου 1989. Ηταν η πρώτη και µοναδική φορά µεταπολιτευτικά που εξαντλήθηκε η τετραετία. 
 

Κωνσταντίνος Μητσοτάκης

1989 -1990 - Τρεις εκλογικές αναµετρήσεις µέσα σε 14 µήνες

Οι εκλογές της 19ης Ιουνίου 1989 ήταν έντονα φορτισµένες, καθώς διεξήχθησαν υπό τον ορυµαγδό αποκαλύψεων για το σκάνδαλο Κοσκωτά. Πριν στηθούν οι κάλπες κατεγράφησαν εκτεταµένες συγκρούσεις µεταξύ οπαδών του ΠΑΣΟΚ και της Ν∆, ενώ δέκα µέρες µετά τα αποτελέσµατα στην Ηράκλεια της Φθιώτιδας οπαδοί του Κινήµατος ξυλοκόπησαν µέχρι θανάτου τον πρόεδρο του χωριού και στέλεχος της Ν∆ Σπύρο Λατσούδα. Εξαιτίας του εκλογικού νόµου η φιλελεύθερη παράταξη υπό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη αν και έλαβε 44,28% είχε µόλις 145 έδρες. Συνεργάστηκε µε τον ενιαίο Συνασπισµό του Χαρίλαου Φλωράκη και σχηµατίστηκε κυβέρνηση µε πρωθυπουργό τον Τζαννή Τζαννετάκη. Η κατά πολλούς αφύσικη σύµπραξη ∆εξιάς και Αριστεράς είχε ως διακηρυγµένο στόχο την παραποµπή των υπευθύνων για τα σκάνδαλα της εποχής στο Ειδικό ∆ικαστήριο. Αφού ολοκληρώθηκε η διαδικασία  της κάθαρσης, η κυβέρνηση παραιτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου του ίδιου έτους και παρέδωσε την εξουσία σε υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον τότε πρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννη Γρίβα.

Οι πρόωρες εκλογές θα διενεργηθούν στις 5 Νοεµβρίου. Η Ν∆ θα ανεβάσει το ποσοστό της στο 46,19%, αλλά και πάλι δεν θα σχηµατίσει κυβέρνηση µε τους 148 βουλευτές που εξέλεξε. Η προσωρινή λύση δίνεται µε τη συγκρότηση οικουµενικής κυβέρνησης µε πρωθυπουργό τον Ξενοφώντα Ζολώτα που είχε τη στήριξη της Ν∆, του ΠΑΣΟΚ, του ενιαίου Συνασπισµού (όπου τότε µετείχε και το ΚΚΕ), δηλαδή περίπου του 98% των Ελλήνων που ψήφισαν τα συγκεκριµένα κόµµατα. Η οικουµενική δηµιουργήθηκε µε στόχο να διαρκέσει µέχρι τον Απρίλιο του 1990, οπότε το Κοινοβούλιο θα εξέλεγε νέο Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας. Νέος αρχηγός του κράτους όµως δεν µπορούσε να εκλεγεί λόγω ασυνεννοησίας των κοµµάτων στην εύ ρεση προσώπου κοινής αποδοχής, οπότε η Βουλή διαλύθηκε και πάλι. Το σκεπτικό του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ήταν πως σε περίπτωση νέας αναµέτρησης θα µπορούσε να εξασφαλίσει οριακά την πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση. Ετσι στις 8 Απριλίου 1990 στήνονται για τρίτη φορά κάλπες µέσα σε 14 µήνες. Εντέλει η Νέα ∆ηµοκρατία, που λαµβάνει 46,89%, σχηµατίζει κυβέρνηση 152 εδρών µε τη σύµπραξη και του ενός βουλευτή που είχε εκλέξει η ∆ΗΑΝΑ.

Σημίτης - Στεφανόπουλος (Eurokinissi photo)

1993 - Παραίτηση Μητσοτάκη  και εκλογές λόγω Μακεδονικού

Η εφαρµογή µιας φιλελεύθερης πολιτικής από την κυβέρνηση Μητσοτάκη τη χρονική περίοδο 1990-1993 θα δηµιουργήσει εσωτερικούς τριγµούς, είτε συγκαλυµµένα µε τον Μιλτιάδη Εβερτ, είτε απροκάλυπτα µε τον Αντώνη Σαµαρά να διαφωνεί µε τους χειρισµούς στο Μακεδονικό, να αποχωρεί και να δηµιουργεί την Πολιτική Ανοιξη προτρέποντας τους προσκείµενους σε αυτόν βουλευτές της Ν∆ να ανεξαρτητοποιηθούν.  Στις 10 Αυγούστου 1993, το νοµοσχέδιο για την πώληση του ΟΤΕ καταψηφίζεται από την αρµόδια κοινοβουλευτική επιτροπή (µε 9 έναντι 10 ψήφων), αλλά δύο ηµέρες µετά υπερψηφίζεται από το θερινό τµήµα (50 έναντι 47). Η κατάσταση δεν µπορούσε να συνεχιστεί έτσι. Με την άρση εµπιστοσύνης προς την κυβέρνηση από τον βουλευτή Κιλκίς Γιώργο Συµπιλίδη χάνεται η δεδηλωµένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη επί της ουσίας δεν έπεσε. Παραιτήθηκε ζητώντας την προσφυγή σε νέες πρόωρες εθνικές εκλογές τον Οκτώβριο του 1993, επικαλούµενη τις εξελίξεις στο Σκοπιανό. Το ΠΑΣΟΚ του ασθενούντος Ανδρέα Παπανδρέου θα επανακάµψει αποσπώντας το 46,8% των ψήφων έναντι 39,3% της Ν∆. Μήνες αργότερα ο επίτιµος πρόεδρος της Ν∆ θα κατηγορήσει τον Αντώνη Σαµαρά ότι τον ανέτρεψε για να εξυπηρετήσει άνοµα οικονοµικά συµφέροντα. 

1996 - Ο Σηµίτης οδηγεί τη χώρα στις κάλπες επικαλούµενος σχεδόν το σύνολο των εθνικών θεµάτων

Από τον Νοέµβριο του 1995 ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου νοσηλεύεται στο Ωνάσειο µε τη ζωή του να κινδυνεύει άµεσα. Το βράδυ της 15ης Ιανουαρίου 1996, µε τρεµάµενο χέρι υπογράφει την παραίτησή του, ζητώντας παράλληλα την εκλογή νέου προέδρου της κυβέρνησης. Τρία εικοσιτετράωρα αργότερα η Κοινοβουλευτική Οµάδα του ΠΑΣΟΚ αναδεικνύει πρωθυπουργό τον Κώστα Σηµίτη. Τέλη Ιουνίου ο Παπανδρέου αφήνει την τελευταία του πνοή στην Εκάλη και ο καθηγητής Σηµίτης αναδεικνύεται έπειτα από ένα επεισοδιακό συνέδριο και πρόεδρος του Κινήµατος. Οι στενοί συνεργάτες τον παροτρύνουν να προσφύγει στη λαϊκή εντολή για να µπορέσει να κυβερνήσει άνετα, «τώρα που έχουµε και την κοινωνική δυναµική». Τον Ιούλιο ο πρωθυπουργός Σηµίτης ετοιµάζει βαλίτσες για ολιγοήµερες διακοπές στη Σίφνο, έχοντας όµως πάρει τις αποφάσεις του. Ενα πρωί τηλεφωνεί στον έµπιστό του Θεόδωρο Τσουκάτο και του λέει απλά «ετοιµάσου»! Επικαλούµενος σχεδόν το σύνολο των µεγάλων εθνικών και εσωτερικών θεµάτων (από τη «θωράκιση απέναντι στην τουρκική απειλή και την προάσπιση των εθνικών δικαίων σε Ελλάδα και Κύπρο» µόλις 8 µήνες µετά την κρίση των Ιµίων µέχρι την «επιτακτική ανάγκη ριζικού εκσυγχρονισµού της οικονοµίας και της κοινωνίας»), θα οδηγήσει τη χώρα στις κάλπες στις 22 Σεπτεµβρίου 1996. Το ΠΑΣΟΚ θα νικήσει µε ποσοστό 41,49% λαµβάνοντας 162 έδρες. 

Βουλευτικές εκλογές 2007 - Ζάππειο - Κώστας Καραμανλής (Eurokinissi)

2000 - Η επικείµενη είσοδος στην ΟΝΕ οδηγεί τον Σηµίτη σε οικειοθελή παραίτηση  και τη χώρα σε εκλογές-θρίλερ

Κανονικά οι επόµενες βουλευτικές εκλογές θα έπρεπε να διενεργηθούν φθινόπωρο του 2000, ωστόσο ο Κώστας Σηµίτης κρίνει ότι το καλύτερο γι’ αυτόν θα ήταν να τις κάνει λίγους µήνες νωρίτερα, στις 9 Απριλίου του εν λόγω έτους, επικαλούµενος ως εθνικό θέµα την επικείµενη είσοδο της Ελλάδας στην Οικονοµική και Νοµισµατική Ενωση. Σε µια εκλογική βραδιά-θρίλερ, που η πρωτιά άλλαξε χέρια µέσα στη νύχτα όταν ενσωµατώθηκαν µετά τις 2.00 το πρωί οι ψήφοι της Β’ Αθήνας, το ΠΑΣΟΚ κατάφερε να ξανακερδίσει οριακά µε ποσοστό 43,79% έναντι 42,74% της Νέας ∆ηµοκρατίας. Η διαφορά των ψήφων ήταν µόλις λίγο πάνω από 72.000. Τυπικά, πρόωρες είναι και οι επόµενες εκλογές που θα προκαλέσει ο πρωθυπουργός Κώστας Σηµίτης, στις 7 Μαρτίου 2004, αφού διενεργήθηκαν λίγες εβδοµάδες νωρίτερα από την προγραµµατισµένη συνταγµατική επιταγή. Επικαλούµενος τις εξελίξεις στο Κυπριακό αλλά και την ένταξη της νήσου στην Ευρωπαϊκή Ενωση ως πλήρους µέλους, την Πρωτοµαγιά πάει σε µια αναµέτρηση που θα χάσει, αφού η Νέα ∆ηµοκρατία του Κώστα Καραµανλή θα αποσπάσει 45,36% έναντι 40,55% του ΠΑΣΟΚ – ο δικοµµατισµός σε όλο του το µεγαλείο.   

2007 - Προσφυγή στις κάλπες επειδή  η οικονοµία πάει… καλά!

Αν και η κυβερνητική θητεία του Κώστα Καραµανλή έληγε τον Μάρτιο του 2008, εκείνος επέλεξε να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές αµέσως µετά τον ∆εκαπενταύγουστο του 2007, επειδή η οικονοµία πήγαινε... καλά. Το παραδεχόταν ο τότε υπουργός Οικονοµικών Γιώργος Αλογοσκούφης, τονίζοντας ότι «η πορεία της οικονοµίας είναι καλή και υπάρχουν θετικά αποτελέσµατα για την ανάπτυξη, την απασχόληση, τον προϋπολογισµό και την ενίσχυση των ασθενέστερων, λόγω της δηµοσιονοµικής εξυγίανσης». Ωστόσο ο πρωθυπουργός επέλεξε να προσφύγει στη λαϊκή ετυµηγορία προβάλλοντας ως λόγους «την ανάγκη άνεσης χρόνου για την κατάρτιση και εφαρµογή του νέου προϋπολογισµού ευθύνης που αποκτά χαρακτήρα εθνικής υπόθεσης, την άµεση προώθηση της αναθεώρησης του Συντάγµατος» και τις µεταρρυθµίσεις στην παιδεία. Στις κάλπες της 16ης Σεπτεµβρίου η Νέα ∆ηµοκρατία αναδείχθηκε πρώτη µε 41,84% και 152 έδρες έναντι 38,1% του ΠΑΣΟΚ. 

Γιώργος Παπανδρέου και Κάρολος Παπούλιας στο Προεδρικό Μέγαρο

2009 - Κάλπες λόγω διχογνωµίας Καραµανλή – Παπανδρέου για τον χρόνο επανεκλογής του Κάρολου Παπούλια ως Πτ∆

Ο Καραµανλής επέλεξε και τη δεύτερη φορά της πρωθυπουργικής θητείας του να προκηρύξει πρόωρες εκλογές αιφνιδιαστικά, τώρα µέσω διαγγέλµατος στις 2 Σεπτεµβρίου 2009. Ως λόγους επικαλέστηκε τη δυσχερή κατάσταση της ελληνικής οικονοµίας λόγω της διεθνούς χρηµατοπιστωτικής κρίσης που είχε ξεσπάσει από το 2008 και κυρίως την άρνηση του ΠΑΣΟΚ να συνεργαστεί στο θέµα εκλογής Προέδρου της ∆ηµοκρατίας.  Ο Γιώργος Παπανδρέου είχε ξεκαθαρίσει από το καλοκαίρι ότι δεν επρόκειτο να ψήφιζε τον Κάρολο Παπούλια για το ανώτατο πολιτειακό αξίωµα µόνο και µόνο για να προκαλέσει την πτώση της κυβέρνησης και µετά τις εκλογές θα τον επέλεγε. Ο πρωθυπουργός στο µήνυµά του επεσήµανε ότι «η χώρα δεν αντέχει, ειδικά στη σηµερινή συγκυρία, µια προεκλογική περίοδο µέχρι τον Φεβρουάριο που θα απέβαινε καταστροφική για την οικονοµία».  Τα αποτελέσµατα των εκλογών της 4ης Οκτωβρίου 2009 έφεραν πρώτο το ΠΑΣΟΚ µε 43,92% και δεύτερη τη Ν∆ µε 33,47%. 
 

2012 - Η µνηµονιακή λαίλαπα φέρνει διπλές εθνικές κάλπες 

Από τον Απρίλιο του 2010 η χώρα έχει εισέλθει στην ατραπό των µνηµονίων. Ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου υπό την ασφυκτική πίεση εντός και εκτός συνόρων παραιτείται Νοέµβριο του 2011 και στη θέση του ορκίζεται ο τραπεζίτης Λουκάς Παπαδήµος µε την κοινοβουλευτική στήριξη ΠΑΣΟΚ, Νέας ∆ηµοκρατίας και ΛΑΟΣ.  Στις 11 Απριλίου 2012 η Βουλή διαλύεται και προκηρύσσονται γενικές βουλευτικές εκλογές για τις 6 Μαΐου. Πρώτο κόµµα µε µόλις 18,85% και 108 έδρες έρχεται η Ν∆, της οποίας ηγείται πλέον ο Αντώνης Σαµαράς, δεύτερο ο ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα µε 16,78% και 52 έδρες βάζοντας το κόµµα της Αριστεράς σε τροχιά εξουσίας και τρίτο το καταποντισµένο ΠΑΣΟΚ µε 13,18% και 41 έδρες. Οι διερευνητικές εντολές για τον σχηµατισµό κυβέρνησης απέβησαν άκαρπες, οπότε στις 16 Μαΐου αποφασίζεται ο σχηµατισµός υπηρεσιακής κυβέρνησης υπό τον πρόεδρο του Συµβουλίου της Επικρατείας Παναγιώτη Πικραµµένο και η διεξαγωγή νέων εκλογών για τις 17 Ιουνίου. Η Ν∆, που λαµβάνει 29,66% και 129 έδρες, συµπράττει µε το ΠΑΣΟΚ, που απέσπασε το 12,28% των ψήφων και 33 έδρες και τη ∆ΗΜΑΡ του Φώτη Κουβέλη που παίρνει 6,26% και 17 έδρες, σχηµατίζοντας κυβέρνηση υπό τον Αντώνη Σαµαρά. Αξιωµατική αντιπολίτευση είναι ο ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα που έχει αυξήσει πλέον τις έδρες του στις 71. 

Χειραψία Προκόπη Παυλόπουλου - Αλέξη Τσίπρα

2015 - Κάλπες εις διπλούν λόγω αδυναµίας εκλογής Πτ∆ και αναβάπτισης της λαϊκής εντολής από τον Τσίπρα

Η αδυναµία εκλογής Προέδρου της ∆ηµοκρατίας από τη Βουλή παραµονές Χριστουγέννων του 2014 θα αποτελέσει την αιτία µιας ακόµη πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Ο µοναδικός υποψήφιος, Σταύρος ∆ήµας, δεν κατόρθωσε να συγκεντρώσει τον απαιτούµενο αριθµό των 180 κοινοβουλευτικών ψήφων, οπότε, σύµφωνα µε το Σύνταγµα, το Σώµα διαλύθηκε και προκηρύχθηκαν εκλογές για τις 25 Ιανουαρίου 2015. Ο ΣΥΡΙΖΑ υπό την ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα κέρδισε λαµβάνοντας 36,34% και 149 έδρες, σχηµατίζοντας συγκυβέρνηση µε τους Ανεξάρτητους Ελληνες του Πάνου Καµµένου που πήραν 4,75% και 13 έδρες. Οκτώ µήνες αργότερα  η χώρα θα οδηγηθεί και πάλι στις κάλπες, καθώς στις 20 Αυγούστου η κυβέρνηση παραιτείται µετά την αποστασιοποίηση µεγάλου αριθµού βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και την ψήφιση του τρίτου µνηµονίου. Τις εκλογές αναλαµβάνει να διεξαγάγει υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό την ανώτατη δικαστικό Βασιλική Θάνου. Νικητής θα αναδειχθεί και πάλι ο ΣΥΡΙΖΑ (35,46% και 145 έδρες), που θα συγκυβερνήσει εκ νέου µε τους ΑΝΕΛ (3,69% και 9 έδρες). Η συνεργασία τους θα κρατήσει µέχρι την ψήφιση της Συµφωνίας των Πρεσπών. 

ΕΞΥΠΝΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ