Νικητής το παρακράτος! 58 χρόνια από τις εκλογές «βίας και νοθείας»

ΝΙΚΗΤΗΣ ΤΟ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΣ! 58 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ «ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΝΟΘΕΙΑΣ»

Οι δολοφονίες, η τρομοκράτηση των πολιτών, τα προβοκατόρικα επεισόδια στις διαδηλώσεις και οι ψήφοι των νεκρών. Τι προέβλεπε το σχέδιο που εκπόνησε η ΚΥΠ και αναθεωρήθηκε αργότερα με τη συνδρομή των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών

Οι εκλογές που έγιναν τέτοιες ηµέρες πριν από 58 χρόνια ήταν αναµφισβήτητα οι πιο αµφιλεγόµενες της µετεµφυλιακής Ελλάδας, καθώς συνοδεύτηκαν από σωρεία καταγγελιών για βίαιες επιθέσεις κατά υποψηφίων και ψηφοφόρων, ενώ καταγράφηκαν και φαινόµενα συντονισµένης νοθείας στην καταµέτρηση που πραγµατοποιήθηκε µετά το κλείσιµο της κάλπης. Αν µη τι άλλο, οι εκλογές της 29ης Οκτωβρίου 1961 θα περάσουν στην πολιτική ιστορία ως οι «εκλογές βίας και νοθείας» που θα έφερναν τον Κωνσταντίνο Καραµανλή για τρίτη συνεχή φορά στην πρωθυπουργία, κάτι που δεν έχει καταφέρει κανένας άλλος πολιτικός µέχρι και σήµερα. Παράλληλα, όµως, θα προκαλούσαν τη µήνιν των κοµµάτων της αντιπολίτευσης και ιδίως του Γεωργίου Παπανδρέου, ο οποίος αρνήθηκε κατηγορηµατικά να αναγνωρίσει το αποτέλεσµα, κηρύσσοντας Ανένδοτο Αγώνα που συνοδεύτηκε από µεγάλες πορείες και διαδηλώσεις, ενώ σύλλεγε συνεχώς στοιχεία για να αποδείξει τις παρατυπίες.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου αρνήθηκε κατηγορηµατικά να αναγνωρίσει το αποτέλεσµα, κηρύσσοντας Ανένδοτο Αγώνα που συνοδεύτηκε από µεγάλες πορείες και διαδηλώσεις

Η αλήθεια είναι ότι όντως έγινε νοθεία, αλλά η έκτασή της δεν θα ανέτρεπε το αποτέλεσµα, καθώς, σύµφωνα µε τις πλέον πρόσφατες µελέτες πανεπιστηµιακών, η λαθροχειρία κυµάνθηκε γύρω στο 3%, ενώ το κόµµα της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ενωσης (ΕΡΕ) του Κωνσταντίνου Καραµανλή νίκησε τον συνασπισµό δυνάµεων της Ενώσεως Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου και του Κόµµατος Προοδευτικών υπό τον Σπυρίδωνα Μαρκεζίνη µε πάνω από 17 ποσοστιαίες µονάδες. Η αναµέτρηση του 1961 επί της ουσίας κορύφωσε την πόλωση που εµφιλοχωρούσε στον πολιτικό κόσµο από το τέλος του εµφυλίου πολέµου (1946-1949) και µε τα όσα ακολούθησαν οδηγηθήκαµε µε γοργά βήµατα, µέσα σε λιγότερο από έξι χρόνια, στη χούντα των συνταγµαταρχών του Απριλίου 1967. Τα γεγονότα είναι πυκνά, οπότε για να αντιληφθούµε τα καθέκαστα καλό θα ήταν να τα πάρουµε µε τη σειρά...

Ο αριθμός εγγεγραμμένων ψηφοφόρων μέχρι και σήμερα δεν αναφέρεται στη στατιστική του Υπουργείου Εσωτερικών

Το «αγκάθι» της ΕΔΑ και στο σχέδιο Περικλής

Τετάρτη 20 Σεπτεμβρίου 1961. Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραµανλής επιβιβάζεται στη υπηρεσιακή λιµουζίνα και ανηφορίζει από το κέντρο της Αθήνας προς τα βασιλικά ανάκτορα του Τατοΐου προκειµένου να εισηγηθεί επίσηµα στον βασιλέα Παύλο Α’ τη διάλυση της Βουλής και την προκήρυξη εκλογών για τις 29 Οκτωβρίου, θέτοντας παράλληλα στη διάθεσή του την παραίτηση της κυβέρνησης. Ο πολύπειρος πολιτικός το είχε αποφασίσει εδώ και καιρό να στηθούν το συντοµότερο δυνατό κάλπες, αλλά περίµενε να οργανωθεί πρώτα ο... αντίπαλός του, που ήταν η Ενωση Κέντρου. Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, αλλά είναι η πραγµατικότητα. Γιατί συνέβη αυτό; ∆ιότι στις προηγούµενες εκλογές, που είχαν διεξαχθεί τον Μάιο του 1958, τα αστικά κόµµατα είχαν πάθει σοκ µε το αποτέλεσµα. Μπορεί µεν να είχε κερδίσει η Εθνική Ριζοσπαστική Ενωση του Καραµανλή (µε 41,16%), αλλά αξιωµατική αντιπολίτευση είχε αναδειχθεί η Ενιαία ∆ηµοκρατική Αριστερά (Ε∆Α) µε ποσοστό 24,42% και 60 έδρες.

Ήταν η πρώτη φορά που ισχυροποιούνταν τόσο πολύ ένα κόµµα της Αριστεράς, και δη µέσω ενός πολιτικού σχηµατισµού υπό τη σκέπη του οποίου είχαν ενταχθεί και µέλη του έκνοµου εκείνη την εποχή ΚΚΕ, προκαλώντας αναταραχή στους ∆υτικούς συµµάχους και ιδίως στην αµερικανική πρεσβεία της Αθήνας. Μεσούντος του Ψυχρού Πολέµου, το τελευταίο που ήθελαν οι ΗΠΑ ήταν να δουν µια ισχυρή κοµµουνιστική παρουσία στην Ελλάδα, µια χώρα της Βαλκανικής Χερσονήσου που περιβαλλόταν ήδη από χώρες που συντάσσονταν µε το ανατολικό µπλοκ, όπως η Βουλγαρία, η Αλβανία, η Γιουγκοσλαβία και η Ρουµανία. Οπότε ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραµανλής, πονηρά σκεπτόµενος, θεωρούσε ότι εάν ενισχυόταν η Ενωση Κέντρου, που εκείνες τις ηµέρες ιδρυόταν, θα αποδυναµωνόταν η Ενιαία ∆ηµοκρατική Αριστερά. Προτιµούσε να έχει απέναντί του τον νεοπαγή σχηµατισµό του Γεωργίου Παπανδρέου, παρά την Ε∆Α. Ετσι, περίµενε πρώτα να δηµιουργηθεί το νέο ετερόκλητο κόµµα και µετά να ζητήσει από το παλάτι εκλογές. ∆εν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο «κεντρώος» πόλος σχηµατίστηκε επίσηµα το βράδυ της 19ης Σεπτεµβρίου 1961 και ο πρωθυπουργός ζήτησε τη διάλυση της Βουλής από τον άνακτα την αµέσως επόµενη µέρα. Θα προχωρήσει όµως και ένα βήµα παραπέρα.

Οι συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και Αστυνομίας ήταν συνηθισμένες εκείνη την εποχή

Στην πρώτη του µεγάλη προεκλογική συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη, την 1η Οκτωβρίου 1961, ο Καραµανλής θα προβεί ενώπιον δεκάδων χιλιάδων οπαδών του σε άλλη µία άκρως ασυνήθιστη πολιτική κίνηση. Θα πει από µικροφώνου πως «όσοι εξ υµών, λόγω προκαταλήψεων ή και αντιθέσεων προσωπικών, δεν θέλετε να ψηφίσετε την ΕΡΕ (σ.σ.: το κόµµα του δηλαδή), ψηφίσατε τα κόµµατα του Κέντρου. Ουδείς όµως την Ε∆Α», καθώς εάν επικρατήσει ποτέ στη χώρα ο κοµµουνισµός, «δεν θα απωλέση µόνον την ιστορικήν της φυσιογνωµίαν, δεν θα διακινδυνεύση µόνον την ακεραιότητα και την ανεξαρτησίαν της, αλλά θα περιέλθη εις απέραντον οικονοµικήν αθλιότηταν». Οι εκλογές θα διεξαχθούν από την υπηρεσιακή κυβέρνηση του αντιστράτηγου Κωνσταντίνου ∆όβα, αρχηγού του στρατιωτικού οίκου του βασιλέα Παύλου. Ακόµη και για την επιλογή αυτή υπάρχει ένα µικρό παρασκήνιο.

proeklogiki_afisa_toy_pame_sto_opoio_entassotan_i_eda_stin_anametrisi_toy_1961.jpg
προεκλογική αφίσα του ΠΑΜΕ, στο οποίο εντασσόταν η ΕΔΑ στην αναμέτρηση του 1961

Ο Καραµανλής είχε προτείνει αρχικά στο παλάτι να οριστεί υπηρεσιακός πρωθυπουργός ο επίτιµος αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Θρασύβουλος Τσακαλώτος. Ο αρχηγός του κράτους το δέχθηκε, υπό τον όρο όµως ότι υπουργός Εθνικής Αµύνης θα οριζόταν ο πρώην υπασπιστής του, υποπτέραρχος Χαράλαµπος Ποταµιάνος. Τα ανάκτορα ήθελαν να ελέγχουν πλήρως το στράτευµα εκείνες τις µέρες. Ο Τσακαλώτος, όµως, αρνήθηκε µια τέτοια τοποθέτηση και έτσι έχασε την επίζηλη θέση, µε αποτέλεσµα να ορκιστεί υπηρεσιακός πρωθυπουργός ο ∆όβας, ο οποίος τοποθέτησε ακολούθως τον Ποταµιάνο στο υπουργείο Εθνικής Αµύνης. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου θα εφαρµοστεί από άνδρες του Στρατού, της Χωροφυλακής και παρακρατικούς ένα επιτελικό σχέδιο µε απώτερο στόχο την ποδηγέτηση των ψηφοφόρων υπέρ της δεξιάς παράταξης της ΕΡΕ. Πρόκειται για το επονοµαζόµενο σχέδιο «Περικλής» που είχε εκπονηθεί από την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών το 1955 και είχε αναθεωρηθεί µε τη συνδροµή των αµερικανικών µυστικών υπηρεσιών το 1959, προκειµένου να περιοριστούν τα ποσοστά της αριστερής Ε∆Α. Μεταξύ άλλων, προέβλεπε την ίδρυση διάσπαρτων παρακρατικών οργανώσεων από «εθνικόφρονες πολίτες», που θα έφθαναν στο σηµείο να ασκήσουν βία και να δηµιουργήσουν κλίµα τροµοκρατίας, καθώς επίσης και τη χρήση προπαγανδιστικού υλικού. 

αριστ. Ο νικητής των εκλογών του 1961 Κωνσταντίνος Καραμανλής στη Βουλή / δεξ. Με Βασιλιά Παύλο

Παρά το γεγονός ότι κατά την προεκλογική περίοδο δεν ήταν γνωστό το σχέδιο «Περικλής», η ύπαρξη ενός οργανωµένου πλάνου βίαιης δράσης καταγγέλθηκε έγκαιρα και έντονα από την Ε∆Α. Στις 16 Σεπτεµβρίου 1961, δηλαδή ενάµιση µήνα πριν στηθούν οι κάλπες, η «Αυγή» δηµοσίευσε αποσπάσµατα από ένα µακροσκελές κείµενο που είχε συνταχθεί µε στόχο την άσκηση συστηµατικής βίας στις εκλογές (µάλλον επρόκειτο για ένα προπαρασκευαστικό κείµενο του σχεδίου «Περικλής» που περιήλθε στην κατοχή της εφηµερίδας). Την ουσία της καταγγελίας δεν επιχείρησε να την αµ φισβητήσει κανείς, ούτε η ίδια η κυβέρνηση, που απλώς απέδωσε τη σύνταξη του κειµένου σε «ανεύθυνο» πρόσωπο. Παρά την έµµεση επιβεβαίωση όµως, τα κόµµατα του Κέντρου ουσιαστικά αγνόησαν το θέµα, µε τον κεντρώο Τύπο να υποβαθµίζει τις αποκαλύψεις της Ε∆Α. Οπως αναφέρει ο οµότιµος καθηγητής Εκλογικής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών Ηλίας Νικολακόπουλος στο βιβλίο «Η καχεκτική δηµοκρατία, κόµµατα και εκλογές 1946-1967» (εκδόσεις Πατάκη), ανάλογη επιφυλακτική στάση κράτησε το Κέντρο και την επόµενη περίοδο, όταν µε την προκήρυξη των εκλογών τα οργανωµένα επεισόδια βίας εναντίον των υποψηφίων και των οπαδών της Ε∆Α άρχισαν να προσλαµβάνουν τεράστια έκταση, έχοντας επεκταθεί και σε κεντροαριστερούς ψηφοφόρους ή αριστερούς που βρίσκονταν στις γραµµές του Κέντρου.

Το κόµµα της Ενωσης Κέντρου θα προβεί στην πρώτη καταγγελία των πράξεων βίας µε σηµαντική καθυστέρηση, στις 19 Οκτωβρίου, όταν ο Γεώργιος Παπανδρέου µέσω τηλεγραφήµατος καλεί τους οπαδούς του σε «άµεσον νόµιµον άµυναν» µε επίκληση του άρθρου 114 του Συντάγµατος του 1952 που ίσχυε τότε, βάσει του οποίου «ή τήρησις τοῦ παρόντος Συντάγµατος ἀφιεροῦται εἰς τὸν πατριωτισµὸν τῶν Ἑλλήνων» (ανάλογη µέριµνα προβλέπει και το ακτοτελεύτιο άρθρο 120 του σηµερινού υπέρτατου νόµου). Οι παρακρατικοί µηχανισµοί, ιδιαίτερα στην επαρχία, ασκούσαν σχεδόν καθηµερινά ψυχολογική βία στους πολίτες προκειµένου να µη συµµετάσχουν στις προεκλογικές συγκεντρώσεις της Ε∆Α, ενώ µια σειρά από εκδηλώσεις παρεµποδίστηκαν µε την επέµβαση των Ενόπλων ∆υνάµεων και των Σωµάτων Ασφαλείας. Αλλες φορές, πάλι, προβοκάτορες δηµιουργούσαν επεισόδια σε οµιλίες υποψηφίων, ενώ σε δύο ακραίες περιπτώσεις καταγράφηκαν δολοφονίες στελεχών της νεολαίας της Ε∆Α – του νεαρού Στ. Βελδελµίρη στη Θεσσαλονίκη την 26η Οκτωβρίου και του στρατεύσιµου ∆. Κερπινιώτη στην Αρκαδία την ηµέρα των εκλογών. Το αποτέλεσµα της αναµέτρησης έδωσε στο κόµµα της ΕΡΕ του Κωνσταντίνου Καραµανλή άνετη πλειοψηφία τόσο στη Βουλή (µε 176 έδρες) όσο και στο εκλογικό σώµα (µε 50,8%). Για πρώτη φορά µετά το 1928 ένας πολιτικός σχηµατισµός υπερέβαινε το φράγµα του 50% σε εκλογές στις οποίες συµµετείχαν όλες οι παρατάξεις. Ο συνασπισµός της Ενωσης Κέντρου µε το Κόµµα Προοδευτικών αναδείχθηκε στη δεύτερη θέση µε 33,7% και 100 έδρες (86 της Ενωσης Κέντρου και 14 του Κόµµατος Προοδευτικών), ενώ η Ε∆Α του Ιωάννη Πασαλίδη, που κατήλθε συνασπισµένη µε το νεοπαγές Εθνικό Αγροτικό Κόµµα ως Πανδηµοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδας (ΠΑΜΕ), απέσπασε το 14,6% των ψήφων και 24 έδρες, περιοριζόµενο στην τρίτη θέση. Κανένα άλλο κόµµα δεν κατάφερε να µπει στη Βουλή. 

Με τον Γεώργιο Παπανδρέου

Ασύλληπτα εκλογικά ποσοστά 

Από την εποµένη κιόλας της ανακοίνωσης των αποτελεσµάτων άρχισαν να διατυπώνονται κατηγορίες για νοθεία. Κατ’ αρχάς, ο αριθµός των εγγεγραµµένων δεν αναφέρεται στη στατιστική του υπουργείου Εσωτερικών. ∆εύτερον, οι δηµόσιοι υπάλληλοι και οι στρατιωτικοί ψήφισαν µε ειδικές καταστάσεις και τα σχετικά αποτελέσµατα εκδόθηκαν µία εβδοµάδα αργότερα και ήταν, αν µη τι άλλο, εντυπωσιακά. Επί συνόλου 196.816 έγκυρων ψηφοδελτίων, η ΕΡΕ έλαβε 155.372 ψήφους, η Ενωση Κέντρου 35.636, το ΠΑΜΕ 5.124 και τα υπόλοιπα κόµµατα 684 ψήφους. Σε καθέναν από τους νοµούς της επικράτειας η ΕΡΕ έλαβε πάνω από... 80% στην κατηγορία των δηµοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών. Στην Πιερία, µάλιστα, το ποσοστό ανήλθε στο εξωπραγµατικό 91,6%. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσαν οι Νοµοί Αττικής και Κρήτης, στους οποίους το κυβερνών κόµµα έλαβε «µόλις» 69,8% και 57,2% αντίστοιχα. Στην αλµατώδη αύξηση των ποσοστών της ΕΡΕ συνέβαλε επίσης ο εκλογικός νόµος της ενισχυµένης αναλογικής, που προέβλεπε ότι ένα κόµµα για να συµµετάσχει στη δεύτερη κατανοµή των εδρών θα πρέπει να έχει πάρει πανελλαδικά ποσοστό τουλάχιστον της τάξης του 15% ή πάνω από 25% εάν πρόκειται για συνασπισµό κοµµάτων (όπως ήταν η Ενωση Κέντρου και η Ε∆Α). Ο 73χρονος επικεφαλής της Ενωσης Κέντρου Γεώργιος Παπανδρέου χαρακτήρισε το αποτέλεσµα ως «εκλογικό πραξικόπηµα».

∆εν ήταν µια παροδική καταγγελία, αλλά αποτέλεσε ένα µόνιµο στοιχείο αντιπολιτευτικής στρατηγικής που υιοθέτησε σχεδόν οµόφωνα η Κοινοβουλευτική του Οµάδα στις 14 Νοεµβρίου 1961 και ονοµάστηκε Ανένδοτος Αγών. Πρώτες συµβολικές κινήσεις ήταν η απόφαση του κόµµατος να µην προσέλθει στην εναρκτήρια συνεδρίαση της Βουλής στην οποία εκφωνούνταν ο παραδοσιακός Λόγος του Θρόνου, να µη λάβει µέρος στην εκλογή προέδρου του Κοινοβουλίου και να µην παραστεί στη συζήτηση των προγραµµατικών δηλώσεων της νέας κυβέρνησης, αµφισβητώντας µε αυτόν τον τρόπο τη νοµιµότητά της. Το ίδιο έπραξε και η Ε∆Α. 

Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής επιθεωρεί δημόσια έργα (AP image)

Καταγγελίες

Επί δύο µήνες ο επονοµαζόµενος «Γέρος της ∆ηµοκρατίας» και πρώην πρωθυπουργός φρόντιζε να αναδεικνύει τις καταγγελίες του για το εκλογικό αποτέλεσµα. Κατέθετε προτάσεις µοµφής, ζητούσε την παραποµπή του υπηρεσιακού πρωθυπουργού Κωνσταντίνου ∆όβα και των σηµαντικότερων υπουργών του σε Ειδικό ∆ικαστήριο και έθετε ζήτηµα ελέγχου των Ενόπλων ∆υνάµεων. Από την άλλη πλευρά, ο Ανένδοτος Αγώνας αποτελούσε τη συγκολλητική ουσία για να κρατηθεί το κόµµα του ενωµένο. Η Ενωση Κέντρου προερχόταν µεν από τη µήτρα του Κόµµατος των Φιλελευθέρων του Ελευθέριου Βενιζέλου, αλλά επί της ουσίας δεν είχε σαφή ιδεολογικό προσανατολισµό. Στις τάξεις του βρίσκονταν πολιτικοί από όλο το φάσµα που ξεκινούσε από την Αριστερά και έφθανε µέχρι την αντικαραµανλική ∆εξιά. Με τον Ανένδοτο Αγώνα ο Παπανδρέου ενίσχυε το ηγετικό του προφίλ και προσπαθούσε να περιορίσει τις εσωκοµµατικές διαµάχες και τυχόν διασπάσεις, που θα παρουσιαστούν ωστόσο τα επόµενα χρόνια, όταν θα αναλάβει ο ίδιος την εξουσία. Το κόµµα του, όµως, τότε παρέµενε εν πολλοίς συµπαγές λόγω των όσων καταµαρτυρούσε για διπλοψηφίες, τριπλοψηφίες, αµέτρητο αριθµό παράνοµων εγγραφών στους καταλόγους, ανύπαρκτους ψηφοφόρους και πεθαµένους που φέρονται να άσκησαν το εκλογικό τους δικαίωµα.

Σε µια περίπτωση, µάλιστα, βρέθηκαν 218 εγγεγραµµένοι χωροφύλακες να δηλώνουν ως διεύθυνση κατοικίας την ίδια διώροφη µονοκατοικία στην Αθήνα. Ολα τα περιστατικά και τα στοιχεία θα εκδοθούν σε δύο «Μαύρες Βίβλους» που θα εκδοθούν από την Ενωση Κέντρου το 1962. Τα τελευταία χρόνια έχει υπολογιστεί από πανεπιστηµιακούς καθηγητές ότι η λαθροχειρία κυµάνθηκε γύρω στο 3%. Τόσο περίπου ήταν το ποσοστό µε το οποίο «πριµοδοτήθηκε» παρανόµως η ΕΡΕ. Ενδεχοµένως να είναι και παραπάνω, καθώς δεν µπορεί να υπολογιστεί πόσοι άλλαξαν την ψήφο τους εξαιτίας της τροµοκρατίας που υπέστησαν από το παρακράτος. Ωστόσο, η σειρά κατάταξης επ’ ουδενί δεν θα άλλαζε, αφού η διαφορά που χώριζε το πρώτο από το δεύτερο κόµµα ήταν πάνω από 17 ποσοστιαίες µονάδες. 

Στις 23 Φεβρουαρίου 1965 ο Παπανδρέου, ως πρωθυπουργός, κάνει τις σχετικές αποκαλύψεις δηµοσίως από το βήµα του Κοινοβουλίου, προκαλώντας σάλο!

ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ: «Ήξερα, δεν μετείχα» 

Αρχές του 1965, όταν πλέον στην εξουσία βρισκόταν ο Γεώργιος Παπανδρέου, ανακαλύφθηκε στα αρχεία της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΚΥΠ) το σχέδιο «Περικλής». Συνοδευόταν από πρακτικό επιτροπής, που συζήτησε στις 12 Αυγούστου 1961 την εφαρµογή του. Στην επιτροπή αυτή µετείχαν οι αρχηγοί του Γενικού Επιτελείου Στρατού, της Αστυνοµίας, της Χωροφυλακής, οι διοικητές των τριών µυστικών υπηρεσιών (ΚΥΠ, Γενικής ∆ιεύθυνσης Εθνικής Ασφάλειας και Υπηρεσίας Πληροφοριών του υπουργείου Προεδρίας), καθώς και ο αντισυνταγµατάρχης της ΚΥΠ Γεώργιος Παπαδόπουλος, ο µετέπειτα δικτάτορας. Στις 23 Φεβρουαρίου 1965 ο Παπανδρέου, ως πρωθυπουργός, κάνει τις σχετικές αποκαλύψεις δηµοσίως από το βήµα του Κοινοβουλίου, προκαλώντας σάλο. Ο τότε αρχηγός της ΕΡΕ, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, αιφνιδιάζεται και προσπαθεί να αντικρούσει τα όσα λέγονται. Μετά τη δικτατορία, όµως, θα γράψει σε βιβλίο του πως σε εκείνη τη θυελλώδη συνεδρίαση «έκαµα λάθος, βασιζόµενος σε µια πρόχειρη κατατόπιση που µου έκανε πρόσωπο της εµπιστοσύνης µου».

Τέλος, ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραµανλής, ο οποίος στο µεσοδιάστηµα είχε αυτοεξοριστεί στο Παρίσι, θα παραδεχθεί ότι ναι µεν γνώριζε την ύπαρξη του σχεδίου από παλιά, αλλά θα πει ότι δεν είχε καµία συµµετοχή στην εφαρµογή του. Οπως αναφέρει χαρακτηριστικά σε σηµείωµά του, ορισµένοι ανακτορικοί και στρατιωτικοί κύκλοι «κατά τας εκλογάς του 1961 εσκέφθησαν, εν αγνοία µου και κατά τρόπο επιπόλαιον, να αναπτύξουν πέραν του δέοντος τας συνήθεις αντικοµµουνιστικάς τους δραστηριότητας». 

ΕΞΥΠΝΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ