«Παράθυρο» 90 ημερών δίνουν τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμων στην Ευρώπη

Με ένα περιορισμένο «παράθυρο ασφαλείας» διάρκειας 90 ημερών από τη στιγμή που θα αναγκαστεί να χρησιμοποιήσει τα στρατηγικά της αποθέματα καυσίμων, η Ευρώπη κινείται σε μια λεπτή ισορροπία απέναντι στην ενεργειακή αβεβαιότητα που προκαλεί η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή.

Αυτό προκύπτει από τα όσα ανέφερε από το βήμα του 11ου φόρουμ των Δελφών, ο Έλληνας Επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας. Ο ίδιος διευκρίνισε πως μέχρι τις αρχές Ιουνίου η τροφοδοσία δεν εμφανίζει ελλείψεις με τις απαιτούμενες προμήθειες να εξασφαλίζονται από την αγορά. Ωστόσο προσέθεσε ότι η εικόνα αυτή μπορεί να ανατραπεί εάν δεν έχει αποκατασταθεί η ομαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έως την αρχή του καλοκαιριού, με τις επιπτώσεις σε αυτήν την περίπτωση να επεκτείνονται σε ολόκληρη την οικονομία.

Ο κ. Τζιτζικώστας περιέγραψε μια κατάσταση που προς το παρόν χαρακτηρίζεται περισσότερο από εκρηκτική αύξηση του κόστους παρά από έλλειψη καυσίμων. «Η αγορά εξακολουθεί να βρίσκει καύσιμα, αλλά σε πολύ υψηλές τιμές», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι το κόστος των αεροπορικών καυσίμων έχει υπερδιπλασιαστεί.

Η εξέλιξη αυτή ήδη αποτυπώνεται στις αερομεταφορές, όπου καταγράφονται περικοπές δρομολογίων. Όπως εξήγησε, οι ακυρώσεις πτήσεων δεν οφείλονται σε έλλειψη καυσίμων, αλλά στο γεγονός ότι ορισμένες γραμμές που ούτως ή άλλως λειτουργούσαν οριακά, δεν κρίνονται πλέον από τις εταιρείες οικονομικά βιώσιμες. Κι αυτό διότι τα καύσιμα αντιστοιχούν στο 35% έως 40% του λειτουργικού κόστους μιας αεροπορικής εταιρείας, γεγονός που καθιστά την αύξηση των τιμών καθοριστικό παράγοντα για τη διατήρηση ή μη ενός δρομολογίου.

Μπορεί, πάντως, το φλέγον ζήτημα στις αερομεταφορές αναφορικά με τα καύσιμα να περιορίζεται μέχρις στιγμής στο ζήτημα του κόστους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι και η διαθεσιμότητα είναι ανεξάντλητη δεδομένου ότι η κρίση έχει διττή διάσταση, επηρεάζοντας τις τιμές, αλλά δυνητικά και την επάρκεια. Ως αποτέλεσμα, εάν η κρίση παραταθεί πέρα από τις αρχές Ιουνίου, τότε το πρόβλημα της επάρκειας θα αναδειχθεί σε κεντρικό ζήτημα προκαλώντας ντόμινο επιπτώσεων. «Αν δεν αποκατασταθεί η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, θα προκύψει ένα μεγάλο παγκόσμιο πρόβλημα», προειδοποίησε.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, περίπου το 70% των αεροπορικών καυσίμων παράγεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ το υπόλοιπο 30% προέρχεται από εισαγωγές, μεγάλο μέρος των οποίων συνδέεται με την περιοχή του Κόλπου. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στις θαλάσσιες οδούς επηρεάζει άμεσα την τροφοδοσία με τις επιπτώσεις να εκτείνονται σε πολλούς τομείς της οικονομίας και τον κ. Τζιτζικώστα να κάνει λόγο για «καταστροφικές συνέπειες».

Αναλυτικά:

• Πιέσεις στον τουρισμό και στις μετακινήσεις: Η αύξηση του κόστους καυσίμων επηρεάζει τις αεροπορικές συνδέσεις και ενδέχεται να περιορίσει τη ροή επισκεπτών, ιδιαίτερα από την Ασία, από όπου προέρχονται περίπου 40 εκατομμύρια τουρίστες ετησίως στην Ευρώπη με τη συγκεκριμένη αγορά να αναμένεται να εμφανίσει δραματικές απώλειες φέτος. Η μεγαλύτερη ενεργειακή εξάρτηση της περιοχής από τον Κόλπο καθιστά τις μετακινήσεις πιο ευάλωτες στις αναταράξεις.

• Κλιμάκωση της ενεργειακής επιβάρυνσης συνολικά: Εφόσον συνεχιστεί η κρίση, η πίεση αναμένεται να επεκταθεί σε όλο το φάσμα της ενέργειας, από τα καύσιμα κίνησης έως το φυσικό αέριο, με επιπτώσεις σε τιμές και επάρκεια, ενώ οι υφιστάμενες ζημιές σε ενεργειακές υποδομές σημαίνουν ότι ακόμα και αν υπάρξει αποκλιμάκωση, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση. Η αποκατάσταση ενδέχεται να απαιτήσει μήνες ή ενδεχομενως και χρόνο, όπως σημείωσε ο κ. Τζιτζικώστας.

• Κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης: Η διαταραχή στις μεταφορές λιπασμάτων μεγάλες ποσότητες των οποίων διακινούνται μέσω της ευρύτερης περιοχής του Κόλπου μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένες καλλιέργειες αυξάνοντας τον κίνδυνο ελλείψεων τροφίμων και ανατιμήσεων.

• Πιέσεις στη βιομηχανία και την τεχνολογία: Κρίσιμες πρώτες ύλες για την παραγωγή μικροτσίπ και άλλων τεχνολογικών προϊόντων, όπως το ήλιο, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από διαδρομές που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ. Η διακοπή τους μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις και αυξήσεις στο κόστος παραγωγής.

Οι κινήσεις της Ευρώπης

Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται πως προετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα. Βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη διαδικασία αναλυτικής καταγραφής των αποθεμάτων καυσίμων των κρατών - μελών, προκειμένου - εάν απαιτηθεί - να υπάρξει συντονισμένη χρήση τους. Παράλληλα, εξετάζονται εναλλακτικά σενάρια διαχείρισης της κρίσης, ανάλογα με την εξέλιξή της με τον κ. Τζιτζικώστα να μην αποκλείει το ενδεχόμενο λήψης πρόσθετων μέτρων. Ερωτηθείς για την πιθανότητα περιορισμών στην κατανάλωση καυσίμων ή προσαρμογών στις μετακινήσεις, σημείωσε ότι «τα σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι και ενεργοποιούνται ανάλογα με τις εξελίξεις».

Επιπλέον την επόμενη εβδομάδα ο κ. Τζιτζικώστας ανακοίνωσε πως έχει συγκαλέσει έκτακτη σύσκεψη προκειμένου τα κράτη - μέλη να ενημερώσουν την Κομισιόν για την πορεία των τουριστικών κρατήσεων και το αν υπάρχουν ακυρώσεις και ποια χαρακτηριστικά έχουν ώστε να δοθούν ενιαίες κατευθύνσεις στον τουριστικό κλάδο: «Πρέπει να υπολογίσουμε ότι σίγουρα θα έχουμε μία σημαντική κάμψη στον εισερχόμενο τουρισμό από την Ασία από όπου υποδεχόμαστε κάθε χρόνο περίπου 40 εκατομμύρια επισκέπτες γιατί αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα καθώς είναι ευθέως ενεργειακά εξαρτώμενη από τα στενά του Ορμούζ. Αποτέλεσμα είναι εκεί να έχουν αρχίσει να καθηλώνονται αεροπλάνο και πτήσεις», ανέφερε συγκεκριμένα ο κ. τζιτζικώστας κάνοντας για «ένα δύσκολο καλοκαίρι».

Ο ίδιος, πάντως, έστειλε μήνυμα αποφυγής πανικού, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει λόγος να δημιουργείται η εντύπωση άμεσης έλλειψης καυσίμων. Ωστόσο, προειδοποίησε με σαφήνεια ότι εάν η κρίση δεν αποκλιμακωθεί σύντομα, οι επιπτώσεις θα είναι ιδιαίτερα σοβαρές καθώς θα επεκταθούν πολύ πέρα από την ενέργεια.

Εξέφρασε την ελπίδα ότι η κρίση θα τελειώσει πριν οι συνέπειες γίνουν δύσκολα αναστρέψιμες, τονίζοντας πως «αυτά που βλέπουμε και συζητάμε σήμερα είμαι σίγουρος ότι τα βλέπουν και άνθρωποι που έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο ώστε να αναλάβουν τις πρωτοβουλίες εκείνες που χρειάζεται για να τελειώσει αυτή η κρίση».

Προσέθεσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να πρωταγωνιστήσει ώστε ο πόλεμος να σταματήσει, να επανέλθουν στο τραπέζι του διαλόγου και οι δύο πλευρές και να συμφωνήσουν για να αποκατασταθεί η ομαλή ροή στα Στενά του Ορμούζ: «Εάν δεν γίνει αυτό, είμαι πάρα πολύ ανήσυχος και νομίζω ότι θα έχουμε ενώπιον μας καταστροφικές συνέπειες, όχι μόνο ενεργειακές».

Από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, ο οποίος συμμετείχε στο ίδιο πάνελ, τόνισε ότι υπάρχει συνεχής συντονισμός με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα υπόλοιπα κράτη - μέλη, ενώ τα διαθέσιμα αποθέματα καταγράφονται αναλυτικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την καλύτερη διαχείριση της κατάστασης. Αναφέρθηκε στα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση, ενώ ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη ναυτιλία, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα, λόγω της νησιωτικής της δομής, είναι πιο εκτεθειμένη στις αυξήσεις του ενεργειακού κόστους, ιδίως κατά την τουριστική περίοδο.