Τζον Κλέιτον (JTI): Η υπερφορολόγηση στα καπνικά προϊόντα πριμοδοτεί το παράνομο εμπόριο

Στις επιπτώσεις της υπερφορολόγησης των καπνικών προϊόντων, που καταλήγει να πριμοδοτεί το παράνομο εμπόριο στερώντας πόρους πολλών δισεκατομμυρίων από τα δημόσια ταμεία, εστίασε ο Τζον Κλέιτον, Vice President External Affairs JTI, κατά τη συμμετοχή του σε πάνελ με θέμα Countering Illicit Trade: Safeguarding Consumers in a Fragile Global Economy, στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών.

Η έκταση του προβλήματος στην Ευρώπη

Όπως ανέφερε, παρακολουθώντας το ζήτημα τα τελευταία 20 χρόνια βλέπει ότι η κλίμακά του είναι πραγματικά μεγάλη ενώ σε πολλές περιπτώσεις έχει καταγραφεί επιδείνωση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση η παράνομη αγορά αντιστοιχεί σε σχεδόν 40 δισ. τσιγάρα, ενώ οι απώλειες φορολογικών εσόδων διαμορφώνονται στα 14-15 δισ. ευρώ. Κατά μέσο όρο, όπως σημείωσε, περίπου το 9%-10% των προϊόντων που καταναλώνονται στην ΕΕ είναι παράνομα, με το ποσοστό αυτό να υπερβαίνει το 40% σε ορισμένες αγορές, όπως η Γαλλία, αλλά και να εμφανίζεται ιδιαίτερα υψηλό στην Ολλανδία, τη Γερμανία και την Τσεχία.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι, εκτός ΕΕ, η εικόνα είναι ακόμη πιο επιβαρυμένη, φέρνοντας ως παραδείγματα τον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία, όπου το παράνομο εμπόριο κινείται επίσης κοντά στο 40%. Επισήμανε ακόμη ότι όταν το φαινόμενο αυτό αρχίζει να αναπτύσσεται και να εδραιώνεται, τείνει να κανονικοποιείται στη συνείδηση των καταναλωτών, γεγονός που καθιστά πολύ δυσκολότερη την ανάσχεσή του στη συνέχεια.

Γιατί οι περιορισμοί δεν αρκούν

Ο κ. Κλέιτον υποστήριξε ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με όρους επιβολής του νόμου. Όπως ανέφερε, γίνονται σημαντικές προσπάθειες από τις αρχές διεθνώς, ωστόσο αυτό από μόνο του δεν αρκεί, εφόσον η οπτική των πολιτικών παρεμβάσεων δεν αναγνωρίζει, όπως είπε, τη δυναμική της αγοράς και τη συμπεριφορά των καταναλωτών - και αυτό γιατί, όπως εξήγησε, όταν υπάρχουν φθηνότερα παράνομα προϊόντα διαθέσιμα, οι καταναλωτές στρέφονται σε αυτά.

Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε ότι η αύξηση των απαγορεύσεων στα νόμιμα καπνικά προϊόντα και οι υπερβολικές φορολογικές επιβαρύνσεις δεν εξαλείφουν αυτομάτως τη ζήτηση, αλλά σε πολύ συχνά ενθαρρύνουν τη μετακίνηση καταναλωτών προς τη μαύρη αγορά. Παράλληλα, ανέφερε ότι πέρα από τη ζημία για τη νόμιμη αγορά, το φαινόμενο αυτό έχει συνέπειες και για τα κράτη, λόγω της απώλειας εσόδων, αλλά και για τους νόμιμους λιανεμπόρους, ενώ συνδέεται και με ζητήματα ποιότητας προϊόντων αλλά και προσβασιμότητας των νέων σε προϊόντα που προορίζονται για ενήλικες.

Ανάγκη για ορθολογική φορολογική πολιτική

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη ένα σύστημα ειδικών φόρων κατανάλωσης να αντιμετωπίζει την αγορά ολιστικά και να είναι προβλέψιμο, αναλογικό και μετριοπαθές. Όπως υποστήριξε, εάν οι κυβερνήσεις υιοθετήσουν μια τέτοια προσέγγιση, μπορούν αφενός να ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα - όπως επιδιώκουν - και αφετέρου να ανακόψουν την περαιτέρω ανάπτυξη του παράνομου εμπορίου.

Μάλιστα, σημείωσε ότι αυτό δεν αποτελεί θεωρητική υπόθεση, καθώς υπάρχουν χώρες όπου έχει εφαρμοστεί μια τέτοια πολιτική. Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια δεν υπάρχουν ξαφνικές και ακραίες αποφάσεις φορολογικής πολιτικής, με αποτέλεσμα να καταγραφεί υποχώρηση του παράνομου εμπορίου σε βάθος χρόνου.

Έμφαση στα θετικά παραδείγματα

Κλείνοντας, ο αντιπρόεδρος Εξωτερικών Υποθέσεων της JTI κάλεσε τους φορείς χάραξης πολιτικής να εξετάσουν πιο προσεκτικά τα παραδείγματα χωρών όπου έχουν υπάρξει θετικά αποτελέσματα, συνδυάζοντας πιο ορθολογική φορολογική πολιτική με ισχυρότερη εφαρμογή του νόμου. Όπως ανέφερε, παρά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις σπάνια αναγνωρίζουν ότι έχουν κάνει λάθος, υπάρχουν επιτυχημένες περιπτώσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν ως βάση για μια πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Πηγή: imerisia.gr