«Στριμωγμένη» η ευρωπαϊκή οικονομία: Οι δύο «πληγές» του καλοκαιριού και το «καμπανάκι» για τον χειμώνα

Πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας εκτός λειτουργίας. Αγροτικές συγκομιδές στις 3 τα ξημερώματα. Εμβληματικά τουριστικά αξιοθέατα που κατεβάζουν ρολά. Οι θερμοκρασίες που χτυπούν κόκκινο αναγκάζουν την Ευρώπη να λάβει δραστικά μέτρα, καθώς τα διαδοχικά κύματα καύσωνα δοκιμάζουν μια οικονομία που βρίσκεται ήδη υπό πίεση από τους αμερικανικούς δασμούς, τον κινεζικό ανταγωνισμό και τις αυξημένες τιμές ενέργειας λόγω του πολέμου στο Ιράν.

Στη Ρουμανία, η κρατική εταιρεία παραγωγής πυρηνικής ενέργειας Nuclearelectrica ξεκίνησε την Πέμπτη την αποσύνδεση του μοναδικού λειτουργικού της αντιδραστήρα από το ηλεκτρικό δίκτυο, λόγω των επιπέδων ιστορικού χαμηλού στα ύδατα του Δούναβη -τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την ψύξη του εξοπλισμού της- όπως επιβεβαίωσε η εταιρεία στο CNN. Η χώρα έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της ενέργειας για όλο τον Αύγουστο, ζητώντας από επιχειρήσεις και νοικοκυριά να μειώσουν εθελοντικά την κατανάλωση, σύμφωνα με το Reuters.

Σε άλλα σημεία της γηραιάς ηπείρου, η Γαλλία και η Ουγγαρία υποχρεώθηκαν να περιορίσουν την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας εξαιτίας της χαμηλής στάθμης των ποταμών και των υψηλών θερμοκρασιών. Παράλληλα, οι συνθήκες ξηρασίας τροφοδοτούν καταστροφικές και δαπανηρές πυρκαγιές, μειώνοντας τις γεωργικές αποδόσεις και απειλώντας να εκτινάξουν τις τιμές των τροφίμων.

Ο ανυπόφορος φετινός καύσωνας στην Ευρώπη θα μπορούσε να κοστίσει στην οικονομία 180 δισεκατομμύρια ευρώ (208 δισεκατομμύρια δολάρια) εντός του έτους, δηλαδή το 1% του ΑΕΠ -ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο σύνολο της αναμενόμενης οικονομικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ολλανδικής τράπεζας Triodos Bank. «Η μειωμένη παραγωγικότητα της εργασίας είναι πιθανό να έχει τον μεγαλύτερο οικονομικό αντίκτυπο, παράλληλα με τις διαταραχές στη γεωργία, την ενέργεια και τις μεταφορές», ανέφερε η τράπεζα σε έκθεσή της αυτόν τον μήνα.

Μεγάλα τμήματα της Ευρώπης δοκιμάζονται αυτή την εβδομάδα από το πέμπτο κύμα καύσωνα για φέτος, με περιοχές της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας να βρίσκονται υπό προειδοποίηση για ακραίες θερμοκρασίες. Το νέο αυτό θερμό κύμα έρχεται αφότου η Δυτική Ευρώπη κατέγραψε τον θερμότερο Ιούνιο και Ιούλιο στην ιστορία της, σύμφωνα με την υπηρεσία κλιματικής αλλαγής Copernicus της ΕΕ. Στο Παρίσι, η ζέστη ώθησε τον Πύργο του Άιφελ και το Μουσείο του Λούβρου να κλείσουν νωρίτερα ορισμένες ημέρες.

Αν και ορισμένοι αναλυτές αμφιβάλλουν για το αν η ζέστη θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομική ανάπτυξη φέτος -επισημαίνοντας τη βελτίωση της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης τον Ιούλιο και την αύξηση του ΑΕΠ κατά το πρώτο εξάμηνο- ο καύσωνας δεν είναι η μόνη απειλή.

Οι Ευρωπαίοι βρίσκονται επίσης αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο αυξήσεων στους λογαριασμούς ενέργειας τον χειμώνα, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου καλπάζουν. Η τιμή των προθεσμιακών συμβολαίων φυσικού αερίου (benchmark) διαμορφώθηκε αυτή την εβδομάδα κοντά στα υψηλότερα επίπεδά της από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, όντας σχεδόν διπλάσια σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει καταστήσει τα φορτία σπανιότερα και, κατά συνέπεια, ακριβότερα, αυξάνοντας τις πιθανότητες για μια νέα ενεργειακή ασφυξία. Επιπλέον, ο καύσωνας έχει εκτινάξει τη ζήτηση για κλιματισμό, αυξάνοντας την κατανάλωση φυσικού αερίου σε μια περίοδο που οι αποθήκες πρέπει να γεμίσουν ενόψει του χειμώνα.

«Η αγορά φυσικού αερίου της ΕΕ είναι ευάλωτη ενόψει της κορύφωσης της χειμερινής ζήτησης», σημείωσε σε αναλυτικό του σημείωμα ο Κίραν Τόμπκινς, ανώτερος οικονομικός αναλυτής κλίματος και εμπορευμάτων στην Capital Economics. «Τα επίπεδα των αποθεμάτων βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο για αυτή την εποχή εδώ και πάνω από μία δεκαετία».

Στερεύουν τα ποτάμια, σε απόγνωση οι αγρότες

Ο Δούναβης δεν είναι η μόνη κρίσιμη ευρωπαϊκή θαλάσσια οδός που στερεύει ως αποτέλεσμα της παρατεταμένης ξηρασίας.

Στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η υποχώρηση της στάθμης των υδάτων στον Ρήνο σε επίπεδα ρεκόρ -έναν κομβικό δίαυλο μεταφοράς βιομηχανικών αγαθών όπως ο χάλυβας και τα χημικά- θα μπορούσε να αφαιρέσει 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από την ανάπτυξη του ΑΕΠ της χώρας φέτος, σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές της πανευρωπαϊκής τράπεζας ING. Αυτό θα αποτελούσε βαρύ πλήγμα για μια οικονομία που αναπτύσσεται με ρυθμό μικρότερο του 1% ετησίως.

Ο γερμανικός κολοσσός χημικών BASF δήλωσε ότι ενδέχεται να μην είναι σε θέση να εκτελέσει παραγγελίες ορισμένων χημικών ενώσεων, καθώς η χαμηλή στάθμη του Ρήνου έχει περιορίσει την προμήθεια ορισμένων βασικών πρώτων υλών.

«Μεταφέρουμε όγκους σε εναλλακτικές μεθόδους μεταφοράς, όπως φορτηγά και τρένα», ανέφερε η εταιρεία στο CNN, σημειώνοντας ότι χρησιμοποιεί επίσης μεγαλύτερο αριθμό σκαφών ειδικά σχεδιασμένων για την πλεύση σε ρηχά νερά. Μάλιστα, μια σειρά από γερμανικά κρατίδια ανέστειλαν προσωρινά τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας φορτηγών τις Κυριακές, σε μια προσπάθεια έκτακτης ανάγκης για τον περιορισμό των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε νωρίτερα φέτος ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα πρέπει να επενδύουν περίπου 70 δισεκατομμύρια ευρώ (81 δισεκατομμύρια δολάρια) ετησίως έως το 2050 για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή -δαπάνες που θα μπορούσαν να τονώσουν τις οικονομίες, αλλά παράλληλα θα ασκήσουν σοβαρή πίεση στους ήδη επιβαρυμένους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Ορισμένες εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να προσαρμόζονται με καινοτόμους τρόπους. Στην Αγγλία, μια περιοχή που φημίζεται για τις βροχές της, η οικογενειακή επιχείρηση Rookery Farm πραγματοποιεί τη συγκομιδή των καλλιεργειών της στις 3 τα ξημερώματα για να διασφαλίσει ότι τα προϊόντα διατηρούν επαρκή υγρασία.

«Η συγκομιδή δεν είναι πλέον μόνο το να αποφεύγουμε τη βροχή -τώρα προσαρμοζόμαστε σε καλλιέργειες που μπορεί να ξεραθούν υπερβολικά, πράγμα που σημαίνει περισσότερη νυχτερινή συγκομιδή ώστε να καλύπτουμε τα πρότυπα ποιότητας που απαιτούν οι πελάτες μας», δήλωσε η αγρότισσα Ελεανόρ Γκίλμπερτ σε βίντεο που ανάρτησε στο Instagram.

«Βαρύς» χειμώνας με υψηλές τιμές ενέργειας

Καθώς η Ευρώπη παλεύει με τα διαδοχικά κύματα καύσωνα, βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με την προοπτική μιας χειμερινής ενεργειακής κρίσης. Τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου σε ολόκληρη την ΕΕ βρίσκονταν στο 59% της πληρότητας, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe -πολύ κάτω από τον μέσο όρο για αυτή την εποχή και στα ίδια επίπεδα με το καλοκαίρι του 2021, όταν η Ρωσία είχε αρχίσει να περιορίζει τις εξαγωγές προς την ήπειρο.

«Ανησυχώ πραγματικά», δήλωσε η Αν-Σοφί Κορμπό, ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να αναπληρώσει τα εξαντλημένα αποθέματά της.

«Ελάχιστα φορτία έχουν εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ. Και όλα κατευθύνονται προς την Ασία», δήλωσε στο CNN.

Το καλοκαίρι είναι η καταλληλότερη περίοδος για την Ευρώπη προκειμένου να δημιουργήσει αποθέματα φυσικού αερίου πριν από τους ψυχρότερους χειμερινούς μήνες, όταν οι τιμές είναι συχνά σημαντικά υψηλότερες. Ωστόσο, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, αποκόπτοντας το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Τα εναπομείναντα φορτία, όπως αυτά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι επίσης πιο πιθανό να κατευθυνθούν προς την Ασία παρά προς την Ευρώπη, αναφέρουν οι αναλυτές, επειδή η ζήτηση εκεί είναι ιδιαίτερα αυξημένη και οι αγοραστές προσφέρουν υψηλότερα ποσά. Πάντως, «δεν πρόκειται για την κρίση του '22», διευκρινίζει ο Κρίστοφ Χάλσερ, ανώτερος αναλυτής έρευνας φυσικού αερίου και LNG στη Rystad Energy, αναφερόμενος στις ιστορικές εκτινάξεις των τιμών εκείνης της χρονιάς μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Έκτοτε, η Ευρώπη έχει μειώσει σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικού αερίου -το μεγαλύτερο μέρος του οποίου έφθανε μέσω αγωγών- καθώς και τη συνολική της κατανάλωση. «Η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη σήμερα είναι περίπου 20% χαμηλότερη από ό,τι, ας πούμε, το 2021», σημείωσε ο Χάλσερ.

Ο Μάσιμο Ντι Οντοάρντο, αντιπρόεδρος έρευνας φυσικού αερίου και LNG στην Wood Mackenzie, εμφανίζεται επίσης βέβαιος ότι η Ευρώπη θα αποφύγει ένα εφιαλτικό σενάριο ελλείψεων ενέργειας και μπλακ άουτ. Ο κίνδυνος ελλείψεων είναι «υπερβολικός», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η περιοχή έχει τα μέσα να «εξαγοράσει την έξοδό της» από μια τέτοια δύσκολη θέση.

Ωστόσο, οι τιμές παραμένουν ανησυχητικά υψηλές.

Η τιμή του συμβολαίου αναφοράς φυσικού αερίου της Ευρώπης έκλεισε στα 61 ευρώ (70 δολάρια) ανά μεγαβατώρα, πολύ πάνω από τα 32 ευρώ (37 δολάρια) που είχαν καταγραφεί την ίδια ημέρα το 2025, σύμφωνα με στοιχεία του Intercontinental Exchange. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, «η Ευρώπη θα πρέπει να ανησυχεί σοβαρά για το ενδεχόμενο να μην ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, καθώς αυτό θα μπορούσε ασφαλώς να οδηγήσει σε εξαιρετικά υψηλές τιμές», κατέληξε ο Ντι Οντοάρντο.