Ζοφερές προβλέψεις για πετρέλαιο και αέριο: Η ΕΕ εξετάζει έκτακτο φόρο στις πετρελαϊκές

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν την επιβολή πανευρωπαϊκού έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, καθώς το νέο πολεμικό μέτωπο που άνοιξε στη Μέση Ανατολή, μεταξύ των ανταρτών Χούθι της Υεμένης και της Σαουδικής Αραβίας, ωθεί σε ακόμη υψηλότερα επίπεδατον ενεργειακό λογαριασμό για τους καταναλωτές στην Ελλάδα και την Ευρώπη, αυξάνοντας την πίεση στις κυβερνήσεις που καλούνται να περιορίσουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια και την ενίσχυση της ακροδεξιάς.

Με τις εκλογές να αναμένονται την επόμενη χρονιά σε οκτώ χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τις πολιτικές συνέπειες ενός ενεργειακού σοκ που, σύμφωνα με αναλυτές, θα μπορούσε να είναι ένα από τα μεγαλύτερα των τελευταίων δεκαετιών.

Ζοφερές προβλέψεις

Οι προθεσμιακές αγορές προβλέπουν ότι οι τιμές στο πετρέλαιο θα μειωθούν κάτω από τα 100 δολάρια για τις παραδόσεις τον Δεκέμβριο και θα συνεχίσουν να υποχωρούν σταδιακά κοντά στα 90 δολάρια τον Μάρτιο του 2027, συνολικά όμως θα είναι πολύ υψηλότερες σε ετήσια βάση. Πιο αισθητή μείωση της τιμής προβλέπεται από τον επόμενο Ιούλιο, στα 82,5 δολάρια.

Για το φυσικό αέριο, οι προβλέψεις των αγορών είναι πιο ζοφερές καθώς βλέπουν την τιμή του TTF να παραμένει περίπου στα σημερινά επίπεδα έως και τον Μάρτιο, για να υποχωρήσει στα 60 ευρώ τον Απρίλιο, όταν θα οδεύει προς το τέλος η περίοδος θέρμανσης και κοντά στα 50 ευρώ τον Ιούλιο.

Υψηλές τιμές ενέργειας τους επόμενους μήνες αναμένει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η οποία αύξησε πριν από 10 ημέρες τα επιτόκια για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο που αυτές εγκυμονούν για τον πληθωρισμό. Για το τέταρτο τρίμηνο του 2026, οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ βλέπουν μία μέση τιμή κοντά στα 87 δολάρια το βαρέλι στο βασικό σενάριο, στα 99 δολάρια στο δυσμενές και στα 132 δολάρια στο ακραίο σενάριο. Αντίστοιχα, προβλέπουν τιμή του φυσικού αερίου στα 60 ευρώ ανά με το βασικό σενάριο, στα 77 ευρώ στο δυσμενές και στα 130 ευρώ στο ακραίο σενάριο.

Γερμανία: Πρόταση για φορολόγηση των «υπερβολικών κερδών»

Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Lars Klingbeil κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ στο Δουβλίνο την Παρασκευή, να καταθέσει προτάσεις για πιθανούς τρόπους φορολόγησης αυτού που χαρακτήρισε υπερβολικά κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών.

«Αρκετά κράτη-μέλη ζητούν εδώ και καιρό τη δημιουργία σχετικών μοντέλων», δήλωσε ο Klingbeil, ζητώντας από την Κομισιόν να παρουσιάσει προτάσεις έως τον επόμενο μήνα.

«Ο κόσμος βλέπει πώς οι πετρελαϊκές εταιρείες εκμεταλλεύονται την κατάσταση, χρεώνουν υπερβολικά και αυξάνουν σημαντικά τα κέρδη τους», ανέφερε.

Οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου έχουν ξεπεράσει ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι, περίπου 50% υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, καθώς οι κλιμακούμενες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή απειλούν ολοένα περισσότερες διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου. Οι αγορές παραγώγων δείχνουν, παράλληλα, ότι οι επενδυτές δεν αναμένουν άμεση αποκλιμάκωση των τιμών.

Οι τιμές στα πρατήρια έχουν ήδη φτάσει σε ιστορικά υψηλά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γερμανία, η μέση τιμή του ντίζελ έφτασε την Τετάρτη στο ρεκόρ των 2,45 ευρώ το λίτρο, ενώ η βενζίνη διαμορφώθηκε στα 2,31 ευρώ, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη γερμανική ένωση αυτοκινητιστών, ADAC.

Ακόμη υψηλότερες είναι οι τιμές στην Ολλανδία, όπου η βενζίνη ξεπέρασε την προηγούμενη εβδομάδα το ιστορικό υψηλό και έφτασε την Τετάρτη στα 2,73 ευρώ το λίτρο, ενώ το ντίζελ διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 2,78 ευρώ. Ακόμη ακριβότερη είναι η βενζίνη στη Δανία και το ντίζελ στη Φινλανδία.

Σε επίπεδο ΕΕ, η βενζίνη είναι 24% ακριβότερη σε σχέση με έναν χρόνο πριν, το ντίζελ έχει αυξηθεί κατά 38%, ενώ το κόστος των καυσίμων αεροσκαφών έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 100%.

Το φυσικό αέριο αναφοράς διαπραγματεύεται στα 81 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας αύξηση 150% σε σχέση με πέρυσι, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι η τιμή θα μπορούσε να φτάσει τα 100 ευρώ.

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας, Valdis Dombrovskis, δήλωσε ότι η Κομισιόν δεν σχεδιάζει «σε αυτό το στάδιο» έναν μηχανισμό φορολόγησης σε επίπεδο ΕΕ. Τόνισε, ωστόσο, ότι είναι «έτοιμη να συμμετάσχει στη συζήτηση» και ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να επιβάλουν δικούς τους φόρους.

Γαλλία και Ιταλία στο επίκεντρο

Οι εκρηκτικές τιμές των καυσίμων έχουν ήδη μετατραπεί σε σημαντικό πολιτικό ζήτημα στη Γαλλία και την Ιταλία, όπου το 2027 αναμένονται κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις. Το κόστος ζωής, το οποίο επιβαρύνεται σημαντικά από τις υψηλές τιμές ενέργειας, αναμένεται να αποτελέσει βασικό θέμα για τους ψηφοφόρους.

Στην Ιταλία, ο κυβερνητικός δεξιός συνασπισμός της Giorgia Meloni, ο οποίος βρίσκεται πίσω από τους αντιπάλους του στις δημοσκοπήσεις, ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι θα καταργήσει από το 2027 τα τέλη κυκλοφορίας για 14,5 εκατομμύρια αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, με κόστος άνω των 2 δισ. ευρώ.

Το μέτρο έρχεται επιπλέον της μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο ντίζελ, η οποία έχει ήδη κοστίσει 2,8 δισ. ευρώ.

«Επιλέξαμε να κατευθύνουμε ένα μέρος των πόρων που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών των καυσίμων σε ένα απλό, διαρθρωτικό μέτρο, σχεδιασμένο ειδικά για όσους χρησιμοποιούν καθημερινά αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες για να πάνε στη δουλειά, να μεταφέρουν τα παιδιά τους ή να μετακινηθούν», δήλωσε η Meloni.

Στη Γαλλία, ο πρόεδρος Emmanuel Macron ζήτησε από τους υπουργούς «πλήρη κινητοποίηση» για την επάρκεια και τις τιμές των καυσίμων, μεταξύ άλλων μέσω διεθνών προσπαθειών για την εξασφάλιση προμηθειών και την «ειρηνική επαναλειτουργία» των Στενών του Ορμούζ.

Διαδηλώσεις στη Γαλλία

Την Πέμπτη, Γάλλοι αλιείς απέκλεισαν την πρόσβαση σε δύο λιμάνια και μια αποθήκη καυσίμων στη νότια Γαλλία, διαμαρτυρόμενοι για την εκτίναξη των τιμών του ντίζελ, που έφτασαν αυτή την εβδομάδα τα 2,37 ευρώ το λίτρο, λίγο κάτω από το ρεκόρ των 2,38 ευρώ.

Η υπουργός Αλιείας, Catherine Chabaud, δήλωσε ότι οι αλιείς συμφώνησαν να άρουν τους αποκλεισμούς έπειτα από έξι ώρες διαπραγματεύσεων. Η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να χορηγήσει άτοκα δάνεια σε όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας, ενώ τα μέτρα στήριξης θα συνδέονται με την εξέλιξη των τιμών των καυσίμων.

Ο πρωθυπουργός Sebastien Lecornu παρέτεινε αυτή την εβδομάδα έως το τέλος του έτους τις έκτακτες επιδοτήσεις καυσίμων για τους κλάδους της γεωργίας, της αλιείας και των κατασκευών.

Η κυβέρνηση, ωστόσο, εμφανίζεται απρόθυμη να προχωρήσει σε οριζόντια μείωση των τιμών για όλους τους καταναλωτές.

«Τα οριζόντια μέτρα που αφορούν τους πάντες – ακόμη και όσους δεν τα χρειάζονται – είναι μια οικονομία με ψευδές όφελος», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Roland Lescure. «Γιατί; Επειδή τελικά θα πρέπει να τα χρηματοδοτήσουμε».

Μέτρα σε Ισπανία και Γερμανία

Τον Αύγουστο, η Ισπανία διπλασίασε την έκπτωση στον φόρο του ντίζελ, στα 0,20 ευρώ ανά λίτρο, από την 1η Σεπτεμβρίου, μετά την αύξηση των τιμών του ντίζελ κατά 15,7% τον Ιούλιο.

Στη Γερμανία, ο καγκελάριος Friedrich Merz έχει υποσχεθεί ότι θα λάβει μέτρα «σύντομα» για να περιορίσει τις επιπτώσεις των τιμών-ρεκόρ στα καύσιμα.

Το Βερολίνο είχε μειώσει τους φόρους στα καύσιμα για δύο μήνες τον Μάιο, όμως το μέτρο έληξε την ίδια περίοδο που οι νέες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή έδωσαν νέα ώθηση στις τιμές του πετρελαίου.

Το κεντροδεξιό CDU του Merz υπέστη αυτόν τον μήνα βαριά ήττα στις περιφερειακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, όπου το ακροδεξιό AfD κατέγραψε σημαντικά κέρδη.

Δύο ακόμη περιφερειακές εκλογές αυτό το Σαββατοκύριακο αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο, καθώς το AfD έχει κάνει εκστρατεία με βασικό μήνυμα την επιστροφή στις φθηνές εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, τις οποίες η Ευρώπη σε μεγάλο βαθμό εγκατέλειψε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.