Αγροτικά προϊόντα: Από το χωράφι στο ράφι - Οι μεσάζοντες, οι τιμές και ο ρόλος των συνεταιρισμών

Τα αγροτικά προϊόντα φεύγουν από το χωράφι σε χαμηλές τιμές και φτάνουν στον καταναλωτή αισθητά ακριβότερα, με τους παραγωγούς και τους πολίτες να δηλώνουν οι μεγάλοι χαμένοι. Στο επίκεντρο βρίσκεται το χάσμα παραγωγού–ραφιού και ο ρόλος των μεσαζόντων, με συνεχείς καταγγελίες για ελλιπείς ελέγχους και ανεξέλεγκτες πρακτικές στην αλυσίδα διακίνησης.

«Απευθείας από τον παραγωγό»: τι λέει μανάβης που παρακάμπτει μεσάζοντες

Ένας μανάβης στην Αθήνα, ο Χρήστος, περιέγραψε πως επιλέγει να προμηθεύεται προϊόντα κατευθείαν από τα χωράφια, προσπαθώντας να συγκρατήσει τις τιμές για τους πελάτες του. Όπως τόνισε, παρατηρεί μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στην τιμή παραγωγού και στην τελική τιμή, αποδίδοντάς την στους ενδιάμεσους και στην έλλειψη ουσιαστικού ελέγχου.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι παραγωγοί φοβούνται να πουλήσουν απευθείας, καταγγέλλοντας πιέσεις από εμπόρους. Έφερε συγκεκριμένα παραδείγματα από το κατάστημά του: τα λεμόνια που «έξω» πωλούνται 2,30–2,50€, ο ίδιος τα διαθέτει 1,70€, ενώ για τα μήλα είπε πως τα έχει 1,49€ όταν σε άλλες περιπτώσεις φτάνουν τα 2,00–2,80€. Για το ελαιόλαδο ανέφερε ότι την περσινή σοδειά την πουλούσε σε τιμή 6€ το λίτρο.

Ο Χρήστος έκανε λόγο για «μεγαλύτερο πρόβλημα» με τις μεγάλες αλυσίδες και υποστήριξε πως «κάνουν ό,τι θέλουν» χωρίς επαρκή έλεγχο. Προειδοποίησε επίσης για αυξημένα κόστη που, όπως είπε, οδηγούν παραγωγούς να μην μαζεύουν ελιές και ελαιοτριβεία να μην ανοίγουν, ενώ εξέφρασε ανησυχία για ανατιμήσεις στα γαλακτοκομικά και ειδικά στη φέτα τους επόμενους μήνες. Σημείωσε ακόμη την αυξημένη παρουσία εισαγόμενων φρούτων, όπως λεμονιών από το εξωτερικό.

Συνεταιρισμοί: σταθερότητα, ιχνηλασιμότητα και μικρότερα περιθώρια

Η Διαμάντω Κρητικού από το Αμύνταιο υπογράμμισε ότι τα οργανωμένα συνεταιριστικά σχήματα μπορούν να εξασφαλίσουν ποσότητα, ποιότητα και συνέπεια, αλλά και διαφάνεια μέσω τιμολογίων και δελτίων αποστολής. Όπως είπε, οι συνεταιρισμοί σταθεροποιούν τις τιμές και αποδίδουν καλύτερα στους παραγωγούς σε σύγκριση με ιδιώτες αγοραστές, ενώ το ίδιο προϊόν καταλήγει συχνά στα ράφια διπλάσιο ή και τριπλάσιο.

Η ίδια επισήμανε ότι ο στόχος δεν είναι να περιοριστεί η ελεύθερη αγορά, αλλά να παταχθεί η αισχροκέρδεια. Κατά την άποψή της, με ενισχυμένους ελεγκτικούς μηχανισμούς, τα συνεταιριστικά προϊόντα –λόγω της πλήρους ιχνηλασιμότητάς τους– μπορούν να λειτουργήσουν ως βαρόμετρο τιμών για όλη την αλυσίδα.

Παράδειγμα ελαιολάδου και ανάγκη για ελέγχους

Στη συζήτηση τέθηκε και ένα ενδεικτικό παράδειγμα για το ελαιόλαδο: ο παραγωγός λαμβάνει περίπου 3€, το τυποποιημένο μέσω συνεταιρισμού φτάνει κοντά στα 4€, ενώ στο ράφι μπορεί να πωλείται περί τα 7€. Επισημάνθηκε επίσης ότι οι φετινές αγορές αφορούν, σε μεγάλο βαθμό, περσινή σοδειά με διαφορετικό κόστος.

Παρουσιαστές και καλεσμένοι ζήτησαν πιο αυστηρούς και διαρκείς ελέγχους σε κάθε στάδιο, καθώς και αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων – ακόμη και τεχνητής νοημοσύνης – για την ιχνηλασιμότητα της διαδρομής «από το χωράφι στο ράφι». Το συμπέρασμα που κυριάρχησε ήταν σαφές: όσο το σύστημα αφήνει χώρο για υπερβολικά περιθώρια, παραγωγοί και καταναλωτές παραμένουν οι μεγάλοι χαμένοι.