Αγορά ηλεκτρικής ενέργειας: Τα 20 σημεία του νέου νομοσχεδίου - Τι αλλάζει

Στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής ξεκίνησε η συζήτηση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την ενσωμάτωση σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας.

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει 20 κομβικές ρυθμίσεις που εκτείνονται από την ενέργεια και το περιβάλλον έως τη χωροταξία, με κεντρικό άξονα τη μείωση κατά 50% της χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) στην πρώτη κλίμακα οικιακής κατανάλωσης, επενδυτικό πρόγραμμα 2,3 δισ. ευρώ για τα νησιά, αλλά και πολεοδομικές προβλέψεις όπως η αναβάθμιση του γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης» με αύξηση της χωρητικότητάς του στις 52.000 θέσεις.

Στόχος του θεσμικού πλαισίου είναι η θωράκιση νοικοκυριών, επιχειρήσεων και τοπικών κοινωνιών απέναντι στις διεθνείς πιέσεις, μέσω ενισχυμένης διαφάνειας, ορθότερης διαχείρισης των δικτύων και αυστηρότερων κανόνων για τα σταθερά τιμολόγια και τα data centers.

Παρουσιάζοντας τις διατάξεις, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογράμμισε τη στόχευση των παρεμβάσεων:

«Με το νομοσχέδιο ενισχύουμε την προστασία του καταναλωτή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, βάζουμε αυστηρότερους κανόνες και εξασφαλίζουμε μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά, αξιοποιούμε καλύτερα τα ηλεκτρικά δίκτυα και ενεργοποιούμε σημαντικές επενδύσεις, ιδιαίτερα στα νησιά, ενώ επιλύουμε σειρά εκκρεμοτήτων πολλών ετών, χωροταξικών-πολεοδομικών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών».

Συνδέοντας τις πρωτοβουλίες με τη διεθνή συγκυρία και τις αλλεπάλληλες αυξήσεις στα καύσιμα και το ρεύμα, ο Υπουργός συμπλήρωσε:

«Για την αντιμετώπιση των συνεπειών αυτής της κρίσης, ώστε κανείς να μη μείνει πίσω, απαιτούνται άμεσα τόσο εθνικές όσο και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις».

Παράλληλα, ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε στους διπλωματικούς χειρισμούς της κυβέρνησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σημειώνοντας ότι:

«Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη πετύχει τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε να εξαιρεθούν συγκεκριμένες ενεργειακές δαπάνες της Ελλάδας ύψους 1 δισ. ευρώ από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών έως το 2028», ενώ πρόσθεσε πως «η χώρα μας είναι η μόνη -τουλάχιστον για την ώρα- που κατάφερε την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ειδική ρήτρα για την ενέργεια».

Όπως εξήγησε, η συγκεκριμένη ευελιξία επιτρέπει την άσκηση πρόσθετης κοινωνικής πολιτικής «να μπορούμε να λάβουμε επιπλέον μέτρα στήριξης της κοινωνίας», τη στιγμή που το πακέτο αντιμετώπισης της κρίσης ανέρχεται στα 1,3 δισ. ευρώ (με 862 εκατ. ευρώ σε έκτακτα μέτρα ενεργειακού κόστους και 541 εκατ. ευρώ σε μόνιμες ενισχύσεις συνταξιούχων και επιστροφές ενοικίου).

Τέλος, ο αρμόδιος Υπουργός επικαλέστηκε τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα διαμορφώνεται 15% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, κατατάσσοντας τη χώρα στη 12η θέση μεταξύ των 27 με τις χαμηλότερες τιμές, ενώ με όρους αγοραστικής δύναμης βρίσκεται οριακά πάνω από τον μέσο όρο.

«Είμαστε η 12η χώρα με τη χαμηλότερη τιμή από τις 27. Με όρους αγοραστικής δύναμης, είμαστε λίγο πάνω από τον μέσο όρο. Σε όλη την Ευρώπη οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί κατακόρυφα», ανέφερε, προκρίνοντας τα σταθερά (μπλε) τιμολόγια ως βασική ασπίδα των καταναλωτών απέναντι στις διακυμάνσεις της αγοράς.

Τα 20 σημεία του νέου νομοσχεδίου

Ακολουθούν τα 20 βασικά σημεία των ρυθμίσεων του νομοσχεδίου, τα οποία παρουσίασε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου:

Διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας: Αποσαφηνίζεται ότι οι παρεμβάσεις αφορούν αποκλειστικά διορθώσεις τυπογραφικών παροραμάτων και αριθμήσεων άρθρων του «Νικόλαος Ταγαράς» και όχι θεσμοθέτηση νέων ρυθμίσεων.

(Η συζήτηση του νομοσχεδίου θα συνεχιστεί στην Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής αύριο Τετάρτη, 4 Νοεμβρίου).

Μείωση χρέωσης ΥΚΩ για όλους τους οικιακούς καταναλωτές: Υλοποιείται η κυβερνητική δέσμευση με τη μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, χάρη στη σταδιακή διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.

Επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα ελληνικά νησιά: Ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών για τη χρηματοδότηση έργων ΑΠΕ, αποθήκευσης, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, δικτύων, υποδομών φόρτισης και φραγμάτων, μειώνοντας την εξάρτηση από το πετρέλαιο.

Ασφάλεια και προβλεψιμότητα τιμής ρεύματος: Οι μεγάλοι προμηθευτές υποχρεούνται να προσφέρουν σταθερά συμβόλαια διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, απαγορεύοντας τη μονομερή αλλαγή τιμών και όρων κατά τη διάρκειά τους.

Ενισχυμένη προστασία απέναντι στον προμηθευτή: Προβλέπεται αυτόματη προστασία από τη διακοπή ρεύματος κατά τη διαδικασία επίλυσης διαφορών, αντί της δικαστικής διαδικασίας που προβλέπεται σήμερα, για έως δύο καταγγελίες με διάρκεια έως 90 ημέρες για καθεμία. Επιπλέον, παρατείνεται η παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου από 3 μήνες σε 6 μήνες και ενισχύονται οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ.

Στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου: Οι εταιρείες προμήθειας υποχρεούνται να διαθέτουν μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνου και να υποβάλονται σε δοκιμές αντοχής έναντι απότομων διακυμάνσεων της χονδρεμπορικής αγοράς.

Κοινή χρήση καθαρής ενέργειας: Νοικοκυριά, Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς αποκτούν τη δυνατότητα να μοιράζονται ενέργεια που παράγουν οι ίδιοι από ΑΠΕ, συμμετέχοντας ενεργά στην αγορά.

Διαφανής πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο: ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία διαθεσιμότητας νέων συνδέσεων, ενώ οι σχετικές αιτήσεις θα διεκπεραιώνονται αποκλειστικά ψηφιακά.

Ευέλικτες συνδέσεις δικτύου: Θεσπίζονται ευέλικτες συνδέσεις σε περιοχές με περιορισμένη τρέχουσα ισχύ, επιτρέποντας σε ώριμες επενδύσεις να προχωρούν χωρίς να αναμένουν την ολοκλήρωση των έργων αναβάθμισης.

Διευκόλυνση δημοτικών έργων καθαρής ενέργειας: Οι ΟΤΑ απαλλάσσονται από τέλη υποβολής αιτήσεων ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ και τους Διαχειριστές, καθώς και από το Τέλος Δέσμευσης Χώρου, λαμβάνοντας παράλληλα παρατάσεις προθεσμιών.

Στήριξη επαγγελματιών αγροτών: Παρέχεται εκ νέου η δυνατότητα στους επαγγελματίες αγρότες να υποβάλουν την απαιτούμενη δήλωση για το 2025, διασφαλίζοντας την αυξημένη αποζημίωση των έργων ΑΠΕ που διαθέτουν.

Προστασία οικιακών αυτοπαραγωγών από αρνητικές τιμές: Για μικρά οικιακά φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW, η τιμή αποζημίωσης της περίσσειας παραγωγής σε περιόδους αρνητικών τιμών χονδρεμπορικής θα λογίζεται ως μηδενική.

Αυστηρό πλαίσιο για τα Data Centers: Θεσπίζονται υποχρεώσεις κάλυψης του κόστους σύνδεσης, ετήσια κατανάλωση 60% από ΑΠΕ, εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW, δημιουργία Μητρώου στη ΡΑΑΕΥ και ανταποδοτικό όφελος 15.000 ευρώ ανά MW ετησίως για δήμους και τοπικούς καταναλωτές.

Ασφάλεια ιδιωτικών ηλεκτρικών δικτύων ΑΠΕ: Καθιερώνονται ετήσιες τεχνικές εκθέσεις, έλεγχοι από τον ΔΕΔΔΗΕ και κυρώσεις, περιορίζοντας την εναέρια όδευση αποκλειστικά στις περιπτώσεις τεχνικής αδυναμίας υπόγειας λύσης.

Επιτάχυνση αποθήκευσης ενέργειας: Απλοποιούνται οι διαδικασίες για σταθμούς αποθήκευσης και ολοκληρώνεται η αξιολόγηση επενδυτικών αιτημάτων ισχύος 7.771,78 MW, ενισχύοντας την αξιοποίηση της φθηνής πράσινης ενέργειας.

Μετεγκατάσταση οικισμού Μεταμόρφωσης Παλαμά: Δρομολογείται η ασφαλής μετεγκατάσταση των 324 μόνιμων κατοίκων σε κατάλληλη γειτονική περιοχή νότια του Παλαμά, προκειμένου να προστατευθούν από επαναλαμβανόμενα πλημμυρικά φαινόμενα.

Ολοκληρωμένη προστασία Θερμαϊκού Κόλπου: Ο θαλάσσιος χώρος ανάμεσα στις περιοχές Natura 2000 υπάγεται στην αρμοδιότητα του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., αντιμετωπίζοντας τον Κόλπο ως ενιαία οικολογική ενότητα για την πρόληψη της ρύπανσης.

Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων στην Τανάγρα: Καθορίζεται ειδικός χώρος στη θέση «Νταμάρι» Δηλεσίου για την ανέγερση σύγχρονης μονάδας πρόνοιας, στο πλαίσιο των κοινωφελών δράσεων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.

Οριστική λύση για τις καλύβες στο Δέλτα του Έβρου: Παρατείνεται η αναστολή κυρώσεων για τις 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών έως την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura, βάζοντας τέλος στις διαδοχικές ετήσιες παρατάσεις.

Αναβάθμιση γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης»: Προβλέπεται προσαρμογή στις σύγχρονες διεθνείς προδιαγραφές, αύξηση χωρητικότητας από ενδεικτικά 33.500 σε 52.000 θέεις, 1.800 θέσεις στάθμευσης, μείωση συντελεστή δόμησης, διασφάλιση 65% αμιγώς αθλητικών χρήσεων και 49ετής παραχώρηση διαχείρισης.