Φυσικό αέριο: Άλμα 140% στις τιμές στην Ευρώπη - Στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2011 τα αποθέματα

Με αυξημένη πίεση στις τιμές του φυσικού αερίου και με τα αποθέματα σε χαμηλό 14 ετών για την εποχή, η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με ανανεωμένη ανησυχία για το ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών.

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 140% από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ενώ ξεπέρασαν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από το 2022. Την ίδια ώρα, τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονταν στο 74% της χωρητικότητας στις 20 Οκτωβρίου, ποσοστό που για τη συγκεκριμένη ημερομηνία είναι το χαμηλότερο από το 2011, σύμφωνα με το Euronews.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί φόβους για νέο κύμα αυξήσεων στους λογαριασμούς ενέργειας, καθώς η θέρμανση των κατοικιών γίνεται ξανά κεντρικό ζήτημα για εκατομμύρια ευρωπαϊκά νοικοκυριά. Οι πιέσεις δεν περιορίζονται μόνο στην αγορά αερίου, καθώς το Brent έχει ανέβει στα 110 δολάρια το βαρέλι.

Ο ρόλος του Στενού του Ορμούζ

Σημαντικός παράγοντας της αναταραχής είναι το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το πέρασμα παρέμενε κλειστό για σχεδόν οκτώ μήνες, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, επιτείνοντας την αβεβαιότητα στην ενεργειακή αγορά.

Η άνοδος των τιμών μετατρέπεται πλέον σε ζήτημα προσφοράς, καθώς η αγορά λειτουργεί με περιορισμένα περιθώρια ασφαλείας. Παρ’ όλα αυτά, οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει άμεση απειλή για τον ενεργειακό εφοδιασμό.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η ΕΕ βρίσκεται σήμερα σε πιο ανθεκτική θέση σε σχέση με την περίοδο πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ωστόσο, η χαμηλότερη στάθμη των αποθηκών πριν από τον χειμώνα αναγκάζει τις κυβερνήσεις να εξετάζουν εκ νέου μέτρα περιορισμού της ζήτησης και συγκράτησης των τιμών.

Τι εξετάζουν οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ

Οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντήθηκαν στο Λουξεμβούργο στις 29 Οκτωβρίου για να συζητήσουν πιθανή απάντηση στην πίεση που δέχονται οι αγορές. Οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε δεσμευτικές αποφάσεις ή σε συγκεκριμένους στόχους μείωσης της ζήτησης.

Στο τραπέζι βρέθηκαν τέσσερα πακέτα μέτρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται εθελοντικές μειώσεις στη ζήτηση φυσικού αερίου και μείωση του στόχου αποθήκευσης από το 90% στο 80%.

Ο στόχος μιας τέτοιας αλλαγής είναι να αποφευχθεί ο πανικός στην αγορά την ώρα που τα κράτη επιχειρούν να γεμίσουν ξανά τις αποθήκες τους. Η λογική είναι ότι ένας χαμηλότερος στόχος μπορεί να περιορίσει την πίεση στις τιμές, χωρίς να τεθεί άμεσα σε κίνδυνο η επάρκεια.

Ωστόσο, τα κράτη-μέλη δεν έχουν γεφυρώσει τις διαφορές τους σε κρίσιμα ζητήματα, όπως οι φόροι στην ενέργεια και οι κοινές αγορές. Το σχήμα των κοινών προμηθειών αποτελεί μέρος άλλου πακέτου μέτρων, το οποίο περιλαμβάνει και την ενίσχυση των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, δηλαδή LNG.

Πίεση στους λογαριασμούς και μέτρα για τα νοικοκυριά

Οι αυξήσεις στις τιμές του φυσικού αερίου επηρεάζουν άμεσα τους λογαριασμούς των νοικοκυριών και τη χάραξη ενεργειακής πολιτικής σε όλη την Ευρώπη. Οι υπουργοί συζήτησαν και μέτρα για τη μείωση του κόστους, μεταξύ των οποίων τον στόχο να εξοπλιστεί το 50% των κατοικιών με έξυπνους μετρητές έως το 2030.

Παράλληλα, στο επίκεντρο βρίσκονται και οι χρεώσεις δικτύου, οι οποίες αποτελούν σημαντικό μέρος του τελικού κόστους για τους καταναλωτές. Συμφωνία για τις χρεώσεις αυτές δεν αναμένεται πριν από τον Δεκέμβριο, στην καλύτερη περίπτωση.

Η πίεση δεν είναι ομοιόμορφη σε όλες τις χώρες. Στην Ισπανία έχουν τεθεί ανώτατα όρια στις αυξήσεις της τιμής του φυσικού αερίου στο 15% και έχουν παραταθεί μέτρα ανακούφισης στα καύσιμα. Στην Ιταλία, η ηλιακή ενέργεια κυριαρχεί στην παραγωγή ρεύματος το μεσημέρι, αλλά μετά τη δύση του ήλιου το φυσικό αέριο ανεβάζει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Στη Βρετανία, η συζήτηση αφορά τον κίνδυνο ελλείψεων στην παροχή φυσικού αερίου σε περιόδους πίεσης του δικτύου τον χειμώνα, ενώ συνολικά η άνοδος των τιμών πετρελαίου και τα χαμηλότερα αποθέματα αερίου προμηνύουν δυσκολότερη χειμερινή περίοδο.

Το επόμενο βήμα για τις Βρυξέλλες

Οι Βρυξέλλες εξετάζουν ευρύτερα τον ρόλο των δικτύων και της αποθήκευσης ενέργειας στη μετα-2030 πολιτική για τις ανανεώσιμες πηγές, αντί να κινηθούν άμεσα σε νέες δεσμευτικές εντολές. Η συζήτηση αυτή γίνεται ενώ η αγορά παραμένει ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Το βασικό ερώτημα για τους καταναλωτές είναι αν οι υψηλές τιμές θα περάσουν πλήρως στους λογαριασμούς του χειμώνα ή αν οι κυβερνήσεις θα καταφέρουν να απορροφήσουν μέρος της πίεσης. Προς το παρόν, η ΕΕ εμφανίζεται να αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην επάρκεια, την αποφυγή πανικού και την ανάγκη να περιοριστεί το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.