Νόμος Κατσέλη: Δικαίωση δανειοληπτών από τον Άρειο Πάγο - Οι τόκοι υπολογίζονται στη μηνιαία δόση

Σε μια από τις σημαντικότερες δικαστικές εξελίξεις για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου συνεδρίασε κεκλεισμένων των θυρών με αντικείμενο τον τρόπο ανατοκισμού των ρυθμισμένων οφειλών. Η απόφαση αφορά άμεσα περίπου 350.000 δανειολήπτες, καθώς καθορίζει αν οι τόκοι στα «κόκκινα» δάνεια θα υπολογίζονται στη μηνιαία δόση ή στο συνολικό ποσό της οφειλής.

Το ζήτημα αγγίζει την πρακτική βιωσιμότητα των ρυθμίσεων, καθώς ο τρόπος υπολογισμού μπορεί να μεταβάλει δραστικά το τελικό κόστος αποπληρωμής.

Το επίμαχο νομικό ερώτημα

Η υπόθεση έφτασε στον Άρειο Πάγο μέσω προδικαστικού ερωτήματος του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων, το οποίο ζήτησε ερμηνεία του άρθρου 9 παρ. 2 του νόμου 3869/2010. Η διαφωνία αφορά το αν το επιτόκιο πρέπει να εφαρμόζεται στο σύνολο της ρυθμισμένης οφειλής ή σε κάθε μηνιαία καταβολή.

Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων υποστηρίζουν ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται στο συνολικό ανεξόφλητο κεφάλαιο, πρακτική που αυξάνει σημαντικά τη χρηματική επιβάρυνση. Από την άλλη πλευρά, οι δανειολήπτες υποστηρίζουν ότι ο τόκος οφείλει να επιβάλλεται μόνο στη μηνιαία δόση, ώστε η ρύθμιση να παραμένει οικονομικά διαχειρίσιμη.

Σύμφωνα με την κατεύθυνση που διαμορφώθηκε στη διάσκεψη, οι δανειολήπτες δικαιώνονται, με την πλειοψηφία να υιοθετεί τον υπολογισμό των τόκων επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού χρέους.

Η εισήγηση και το σκεπτικό

Καθοριστικό ρόλο στη συζήτηση είχε η εισήγηση του αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Σωτήρη Πλαστήρα, ο οποίος —σύμφωνα με πληροφορίες— τάχθηκε υπέρ του περιορισμού του υπολογισμού των τόκων στη μηνιαία καταβολή. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με προηγούμενη εισαγγελική πρόταση της Γεωργίας Αδειλίνη, που είχε επισημάνει ότι ο νόμος Κατσέλη θεσπίστηκε ως μηχανισμός δεύτερης ευκαιρίας για τους οφειλέτες.

Η νομική επιχειρηματολογία εστιάζει στην ανάγκη διατήρησης της αξιοπρεπούς διαβίωσης του δανειολήπτη και της οικογένειάς του, χωρίς να αναιρείται η ικανοποίηση των πιστωτών. Επισημαίνεται ότι η μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής —που μπορεί να φτάσει έως και τα 35 έτη— καθιστά τον τρόπο τοκισμού κρίσιμο για τη βιωσιμότητα της ρύθμισης.

Πώς αλλάζει το οικονομικό βάρος της ρύθμισης

Η πρακτική διαφορά των δύο μεθόδων είναι σημαντική. Σε ενδεικτικό παράδειγμα δανείου 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3%:

• Αν ο τόκος υπολογίζεται στο σύνολο της οφειλής, η ετήσια επιβάρυνση φτάνει τις 3.000 ευρώ, δηλαδή περίπου 250 ευρώ τον μήνα, ποσό που επιβραδύνει την απομείωση του κεφαλαίου.
• Αν υπολογίζεται στη μηνιαία δόση (π.χ. 500 ευρώ), η επιβάρυνση περιορίζεται περίπου στα 15 ευρώ τον μήνα, καθιστώντας τη ρύθμιση σαφώς πιο διαχειρίσιμη.