Σε ποια θέματα εστίασε ο Μητσοτάκης στη Σύνοδο Κορυφής

Στην ανάγκη να υπάρξει και ευρωπαϊκή «απάντηση» σε μία σειρά θεμάτων πρώτης γραμμής εστιάζει η κυβέρνηση, σε μία εξαιρετικά κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία. Καμία πρόβλεψη δεν μπορεί να γίνει για τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ενώ είναι εμφανές πως θα υπάρξουν εξαιρετικά σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία μετά από το ενεργειακό «σοκ».

Ο πρωθυπουργός από τις Βρυξέλλες - όπου χθες πραγματοποιήθηκε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο - εστίασε σε τρία κομβικά θέματα. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στην ανάγκη μιας ευρωπαϊκής εργαλειοθήκης για να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις στο ενεργειακό, εστίασε στην περαιτέρω θεσμική ενίσχυση της «ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ» και τόνισε την ανάγκη η Ευρώπη να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα και να μην επαναλάβει λάθη του παρελθόντος.

Οι απόψεις της κυβέρνησης

Μέσα σε ένα ρευστό διεθνές σκηνικό από την κυβέρνηση δίνουν έμφαση στα ακόλουθα θέματα:

1. Στην ανάγκη πραγματικής ενεργοποίησης της «ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής» και ειδικότερα του άρθρου 42 (παράγραφος 7) της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. H Αθήνα θέλει την περαιτέρω θεσμική ενίσχυση της συγκεκριμένης «ρήτρας», ώστε να προβλέπεται μία ακολουθία βημάτων για την πρακτική ενεργοποίηση της.

Να σημειωθεί εδώ πως το συγκεκριμένο άρθρο - που συχνά παρομοιάζεται με το άρθρο 5 του NATO - ορίζει ότι: «Σε περίπτωση κατά την οποία κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό δεν επηρεάζει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών».

Έως σήμερα, αυτό το άρθρο έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά - από τη Γαλλία το 2015 μετά τις πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι - που σημαίνει ότι η πρακτική διάσταση της επίκλησής του δεν είναι ιδιαίτερα δοκιμασμένη.

Ωστόσο, σε Αθήνα και Λευκωσία θεωρούν πως η ευρωπαϊκή «ασπίδα» στην Κύπρο αποτέλεσε ουσιαστικά μία de facto, αν όχι de jure ενεργοποίηση του άρθρου.

Μάλιστα, όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός μετά την ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου «και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και η Κ. Κάλας αναγνώρισαν, μαζί με τους συναδέλφους μας, την ανάγκη να προχωρήσουμε γρήγορα κάποια βήματα παραπέρα».

Να χαραχθεί δηλαδή ένας οδικός χάρτης, με ορίζοντα μηνών και όχι ετών, έτσι ώστε να υπάρχει ένα σαφές επιχειρησιακό σχέδιο σε περίπτωση που χρειαστεί να ενεργοποιηθεί αυτή η ρήτρα (δηλαδή ποια θα ήταν τα βήματα ανάλογα με το είδος της απειλής).

2. Στη λήψη μέτρων και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές επιπτώσεις αυτής της παρατεταμένης γεωπολιτικής κρίσης. Ο πρωθυπουργός σημείωσε χθες πως υπήρξε μία διατύπωση στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που ανοίγει την πόρτα για περισσότερη ευελιξία στη λήψη μέτρων, εθνικών αλλά και ευρωπαϊκών, για την αντιμετώπιση αυτής της έκτακτης κρίσης.

Παράλληλα, υπογράμμισε πως η κυβέρνηση είναι έτοιμη, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Ουσιαστικά, στην Αθήνα επεξεργάζονται ήδη ένα πακέτο μέτρων που πρόκειται να μπει το επόμενο διάστημα σε εφαρμογή αν συνεχιστεί το ράλι στις τιμές του πετρελαίου.

3. Στον ευρωπαϊκό συντονισμό για να διασφαλιστεί πως η Ευρώπη δεν θα αντιμετωπίσει μία νέα προσφυγική κρίση. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να ανεχθεί και πάλι μία επανάληψη της κρίσης του 2015. Δεν βρισκόμαστε στο σημείο αυτό, αλλά πρέπει να είμαστε έτοιμοι για όλα τα ενδεχόμενα» σημείωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Για να προσθέσει πως πρέπει να αποσταλεί ένα σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη θα προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα και δεν θα επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος.

Η απάντηση για τους Patriot στη Σαουδική Αραβία

Σχετικά με τους ελληνικούς Patriot στη Σαουδική Αραβία, ο πρωθυπουργός επεσήμανε ότι βρίσκονται εκεί από το 2021, με απόφαση του ΚΥΣΕΑ, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας να προστατευτούν κρίσιμες υποδομές, οι οποίες έχουν να κάνουν με την ασφάλεια της τροφοδοσίας καυσίμου.

«Η αναχαίτιση αποτελούσε μία αυστηρά αμυντική δράση, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας την οποία έχουμε κάνει με τη Σαουδική Αραβία» είπε, ενώ τόνισε πως στην πράξη οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις απέδειξαν, σε μια πολυσύνθετη άσκηση, την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα. Παράλληλα, υπογράμμισε πως η προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών ένθεν και ένθεν θα πρέπει να αποτελεί αυτή τη στιγμή προτεραιότητα.

Τα… μηνύματα στην Άγκυρα

Εμμένει σε μια προκλητική ρητορική περί αποστρατικοποίησης των νησιών η Άγκυρα, με την Αθήνα να απαντά ότι είναι ανυπόστατοι οι τουρκικοί ισχυρισμοί και να υπογραμμίζει ότι η δομή των ενόπλων δυνάμεων είναι αδιαπραγμάτευτη.

Να σημειωθεί πως σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Milliyet, η Τουρκία απέστειλε την περασμένη εβδομάδα επιστολή στο ΝΑΤΟ, την Ε.Ε και τις ΗΠΑ, για τη μεταφορά ελληνικών Patriot στην Κάρπαθο.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε πως «οι ισχυρισμοί αυτοί είναι νομικά ανυπόστατοι» αλλά και παντελώς άκαιροι, αν λάβει κανείς υπόψη την ευρύτερη γεωπολιτική συγκυρία».

Υπογράμμισε χαρακτηριστικά πως «η Ελλάδα δεν διαπραγματεύεται με κανέναν τη διάταξη των αμυντικών της δυνάμεων σε επιχειρησιακό επίπεδο».