Κωδικός «στέγη» για την κυβέρνηση: Γιατί δεν εξετάζεται πλαφόν στα ενοίκια - Ποια προγράμματα δρομολογούνται

Όλο και πιο δύσκολη υπόθεση αποδεικνύεται η εξεύρεση φθηνής στέγης, με το πρόβλημα να είναι εντονότερο για τις νεότερες ηλικίες. Στην κυβέρνηση στόχος είναι να τρέξει ένα νέο πλέγμα μέτρων, με το μεγάλο στοίχημα να είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών και η αξιοποίηση των περίπου 700.000 κλειστών ακινήτων.

Η μάχη στο στεγαστικό θα είναι μία από τις κρισιμότερες που καλείται να δώσει η κυβέρνηση και μάλιστα σε μία περίοδο που οι «γαλάζιοι» θέλουν να συσφίξουν τις σχέσεις τους με την μεσαία τάξη. Να σημειωθεί ακόμα πως το θέμα της κατοικίας ενδιαφέρει ιδιαιτέρως την Generation Z, που είναι ένα από τα πιο δύσκολα κοινά που προσπαθεί να προσεγγίσει η κυβέρνηση (καθώς οι 20ρηδες παραδοσιακά δεν διατηρούν στενούς δεσμούς με τα κόμματα).

Ένα νέο πακέτο μέτρων πρόκειται να ανακοινώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και ήδη έχει ξεκινήσει η συζήτηση για να καθοριστεί το μείγμα των παρεμβάσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες στο τραπέζι είναι ένα τροποποιημένο πρόγραμμα «Σπίτι Μου» με στόχο την ενίσχυση κυρίως των νεότερων ηλικιών στην προσπάθεια τους να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία. Υπενθυμίζεται πως ήδη έχουν υλοποιηθεί τα προγράμματα «Σπίτι Μου 1» και «Σπίτι Μου 2».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», το οποίο αναμένεται να καλύψει 20.000 νοικοκυριά. Μάλιστα ενδεικτικό του ενδιαφέροντος είναι πως μέσα στις πρώτες ημέρες από το άνοιγμα της πλατφόρμας είχαν εκδοθεί σχεδόν 16.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας.

Υπενθυμίζεται ότι πρόκειται για ένα πρόγραμμα επιχορήγησης νοικοκυριών χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων για την ανακαίνιση και την ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών (κλειστών και ανοικτών). Το ποσοστό επιχορήγησης εξαρτάται από τη σύνθεση του ωφελούμενου νοικοκυριού, ενώ δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 36.000 ευρώ (επιπλέον καλύπτονται έως 2.500 ευρώ για μηχανικούς, άδειες, ελέγχους ολοκλήρωσης κ.α.).

Παράλληλα από την κυβέρνηση εστιάζουν ιδιαίτερα στο νέο μετρό της κοινωνικής αντιπαροχής, που μεταξύ άλλων αξιοποιεί αδρανή δημόσια ακίνητα και τα μετατρέπει σε νέες κατοικίες με κοινωνικό σκοπό. Το μέτρο θα ξεκινήσει από περιοχές όπως η Παιανία, η Λάρισα, η Καλαμάτα και ο Πύργος και σταδιακά θα επεκτείνεται. Ο στόχος είναι τριπλός: να αυξηθεί το συνολικό απόθεμα κατοικιών, να ενισχυθεί η κοινωνική στέγαση και να ενεργοποιηθεί δημόσια περιουσία που μέχρι σήμερα παρέμενε ανενεργή.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Να σημειωθεί εδώ πως το ποσοστό της ιδιοκατοίκησης με βάση τα στοιχεία της Eurostat από περίπου 77% το 2010 έχει υποχωρήσει σε 69,4%. Βέβαια υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις με τα υψηλότερα ποσοστά να καταγράφονται στην περιφέρεια, ενώ δεν ισχύει το ίδιο για μεγάλα αστικά κέντρα (για παράδειγμα στον δήμο Αθηναίων το ποσοστό ιδιοκατοίκησης είναι 53%). «Καμπανάκι» χτυπά και από το γεγονός ότι με βάση πρόσφατες έρευνες το 28,9% του πληθυσμού στην Ελλάδα δαπανά πλέον πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του αποκλειστικά για έξοδα στέγασης.

Δεν εξετάζεται πλαφόν στα ενοίκια

Δεν εξετάζει η κυβέρνηση το να προχωρήσει σε οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων. Το επιχείρημα που προβάλλεται είναι πως η διεθνής εμπειρία από χώρες που υιοθέτησαν παρεμβάσεις αυτού του τύπου είναι σύνθετη και τα αποτελέσματα συχνά αμφιλεγόμενα. Σύμφωνα με πηγές από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας σε αρκετές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παρενέργειες, όπως η μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση, η αναστολή επενδύσεων στην κατοικία και η επιδείνωση της ποιότητας του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.

Παράλληλα σημειώνεται πως το μέσο δηλωμένο μίσθωμα παραμένει σε επίπεδα που δεν αντανακλούν πλήρως την πραγματική εικόνα της αγοράς, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του φαινομένου της υποδήλωσης μισθωμάτων. Υπό αυτές τις συνθήκες, αυτό που τονίζεται από τις ίδιες πηγές είναι πως η επιβολή διοικητικών περιορισμών θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την αδήλωτη οικονομία αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης.

Ποια άλλα μέτρα είναι στο τραπέζι

Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το σχέδιο της νέας Εθνικής Στρατηγικής για την Στεγαστική Πολιτική 2026 - 2035. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνει προτάσεις για εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ στην ανέγερση νέων κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση, ειδικό καθεστώς Golden Visa για επενδύσεις σε κατοικίες μακροχρόνιας μίσθωσης και φορολογικές ελαφρύνσεις στις τράπεζες για χορήγηση χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων σε νέους και νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος.