Αποφυλάκιση Κασιδιάρη: Μπορεί να δημιουργήσει κόμμα ή να κατέβει ως υποψήφιος;

Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη από τις φυλακές Δομοκού, μετά την πλήρη έκτιση της ποινής του, έχει πυροδοτήσει έντονο δημόσιο διάλογο σχετικά με το αν του δίνεται η δυνατότητα να επιστρέψει στην ενεργό πολιτική σκηνή και να διεκδικήσει την είσοδό του στη Βουλή.

Κατά την έξοδό του, συγκεντρώθηκαν υποστηρικτές του φωνάζοντας συνθήματα, ενώ η συνήγορος υπεράσπισής του, Βάσω Πανταζή, υπογράμμισε ότι αποτελεί μοναδική περίπτωση κρατουμένου που αποφυλακίζεται αφού εξέτισε ολόκληρη την ποινή του χωρίς να υφίσταται αμετάκλητη καταδίκη, προαναγγέλλοντας παράλληλα συνέντευξη Τύπου για τις επόμενες κινήσεις του.

Το νομικό πλαίσιο, ωστόσο, παραμένει αυστηρό και βασίζεται στην τροποποίηση της εκλογικής νομοθεσίας που θεσπίστηκε το 2023. Ωστόσο τότε, το 2023, στήριξε τους «Σπαρτιάτες» και γι’ αυτό στη συνέχεια ο Αρειος Πάγος έκρινε ότι ήταν αυτός που ασκούσε την πραγματική ηγεσία του κόμματος και στη συνέχεια, το 2025 το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την εκλογή των βουλευτών των «Σπαρτιατών».

Ο νόμος προβλέπει τον αποκλεισμό κομμάτων ή σχηματισμών των οποίων η πραγματική ηγεσία συνδέεται με πρόσωπα καταδικασμένα για αδικήματα όπως η διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης -κατηγορία για την οποία ο Κασιδιάρης έχει καταδικαστεί πρωτόδικα σε κάθειρξη 13 ετών.

Σύμφωνα με τη νομική ερμηνεία, το κώλυμα υπολογίζεται με βάση τη διάρκεια της ποινής που επέβαλε το δικαστήριο και όχι τον χρόνο πραγματικής έκτισης, γεγονός που τοποθετεί τον αποκλεισμό του έως τον Οκτώβριο του 2033, με τελικό κριτή τον Άρειο Πάγο.

«Δεν το ξέρω αν θα μπορέσει να πολιτευτεί»

Οι αντιδράσεις από τον πολιτικό κόσμο είναι χαρακτηριστικές. Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, δήλωσε πως «Δεν το ξέρω αν θα μπορέσει να πολιτευτεί. Αυτό θα το κρίνουν τελικά οι δικαστές, αφενός, αυτοί οι οποίοι πρόκειται στο μέλλον να αναγνωρίσουν ένα κόμμα ή οτιδήποτε άλλο χρειάζεται για να κατέβει ο Κασιδιάρης υποψήφιος», προσθέτοντας ότι το ζήτημα θα κριθεί «με βάση και τους ισχύοντες νόμους» και επισημαίνοντας μια γενικότερη «στροφή προς τη βία, στροφή προς την ακροδεξιά».

Από την πλευρά του, ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, Παναγιώτης Δουδωνής, πήρε ξεκάθαρη θέση από το βήμα της Βουλής, τονίζοντας ότι ο νόμος δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: «Ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να έχει καμία πολιτική δραστηριότητα. Ο Νόμος είναι σαφής». Υπογράμμισε δε ότι «η Δημοκρατία δεν εκδικείται αλλά δεν ξεχνά και προνοεί», ενώ προειδοποίησε πως όσοι πιστεύουν ότι υπάρχει μια «“Xαζούλα Δημοκρατία” που μπορεί να κοροϊδεύουν με αλητείες και τεχνάσματα “πλανώνται πλάνη οικτρά”».

Τι λένε οι συνταγματολόγοι

Στο ίδιο μήκος κύματος, οι συνταγματολόγοι φωτίζουν τις διαφορετικές πτυχές του ζητήματος. Ο Νίκος Αλιβιζάτος επεσήμανε ότι τα 14 χρόνια αφορούν την ποινή που επέβαλε το δικαστήριο και όχι τα χρόνια έκτισης, καταλήγοντας πως «Τα 14 χρόνια της ποινής είναι τα χρόνια που επέβαλε το δικαστήριο και όχι τα χρόνια της εκτίσεως της ποινής. Άρα δεν μπορεί να κατέβει».

Παράλληλα, ο Σπύρος Βλαχόπουλος ανέλυσε τα τρία ενδεχόμενα: την κάθοδο ως ανεξάρτητου, η οποία θεωρείται πρακτικά αδύνατη λόγω του ορίου του 3%, την ίδρυση κόμματος με υποκρυπτόμενη ηγεσία -που απαγορεύεται ρητά- και τη συμμετοχή σε συνδυασμό, σημειώνοντας πως ο Άρειος Πάγος διατηρεί το δικαίωμα να απορρίψει σχηματισμούς αν κρίνει ότι αυτοί δεν υπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Θέση αναφορικά με το αν θα μπορέσει ή όχι ο Ηλίας Κασιδιάρης να είναι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές πήρε και ο συνταγματολόγος Σπύρος Βλαχόπουλος μιλώντας στο ΕΡΤnews.

«Η κείμενη νομοθεσία προβλέπει πως μπορεί να κατέλθει ως ανεξάρτητος υποψήφιος δεν υπάρχει κάποιο νομοθετικό κόλλημα. Οχι σε κόμμα, μόνος τους σε οποιαδήποτε εκλογική περιφέρεια. Αυτό όμως είναι ατελέσφορο υπό την έννοια ότι προκειμένου να εκλεγεί κάποιος βουλευτής θα πρέπει να έχει συγκεντρώσει, και αυτό ισχύει και για τους ανεξάρτητους, το 3% των εγκύρων ψηφοδελτίων πανελλαδικά, κάτι το οποίο είναι αδύνατο.

Η νομοθεσία προσθέτει επίσης ότι δεν μπορεί να ανακηρυχθεί συνδυασμός όπου δεδηλωμένη ή υποκρυπτόμενη ηγεσία είναι κάποιος που έχει καταδικαστεί σε κάποια ποινικά αδικήματα, στα οποία περιλαμβάνεται και η διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης στο οποίο καταδικάστηκε σε κάθειρξη 13 ετών ο Ηλίας Κασιδιάρης. Αρα λοιπόν εάν κριθεί από τον Αρειο Πάγο ότι ο κομματικός σχηματισμός ο οποίος έχει ως υποκρυπτόμενη ηγεσία τον Ηλία Κασιδιάρη δεν θα ανακηρυχθεί από το Α1 τμήμα του Αρείου Πάγου.

Τι γίνεται στην περίπτωση που κατέρχεται ως υποψήφιος βουλευτής

Τέλος, υπάρχει και το τρίτο σενάριο, η περίπτωση στην οποία ο Κασιδιάρης κατέρχεται ως υποψήφιος βουλευτής σε κάποιο συνδυασμό. Στην περίπτωση αυτή, τυπικά δεν υπάρχει πρόβλημα, η νομοθεσία όμως λέει ότι μπορεί να μην ανακηρυχθούν κομματικοί σχηματισμοί αν η δράση και η λειτουργία τους δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος - γεγονός που μπορεί να συμβεί στις περιπτώσεις εκείνες που υποψήφιος βουλευτής έχει καταδικαστεί για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.

Συνεπώς, στην περίπτωση αυτή είναι εφικτό να κατατεθεί ένας συνδυασμός που είναι υποψήφιος βουλευτής, αλλά και έτσι ακόμη μπορεί αυτός ο συνδυασμός να μην ανακηρυχθεί από τον Αρειο Πάγο, εφόσον κρίνει πως ο σχηματισμός αυτός δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι με ποιον τρόπο θα το κρίνει ο Αρειος Πάγος. Στην περίπτωση τις υποκρυπτόμενης ηγεσίας, αν θεωρηθεί ότι παρότι δεν εμφανίζεται, είναι υποκρυπτόμενη ηγεσία τότε στην περίπτωση αυτή μπορεί να απαγορευτεί.