Τσίπρας στο Άγιο Όρος: Η επιστροφή που ξύπνησε παλιές εικόνες

Ο Αλέξης Τσίπρας πήγε στο Άγιο Όρος ως ιδιώτης, αλλά η επίσκεψη δεν... έμεινε ιδιωτική παρά για λίγες ώρες. Ο ίδιος ήταν εκείνος που έστειλε προς τα έξω τις πρώτες εικόνες από τη Σιμωνόπετρα, συνοδεύοντάς τες με αναφορές στην ιστορία, στους πολιτιστικούς θησαυρούς του Άθω και στο «βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης».

Για οποιονδήποτε άλλο πρώην πρωθυπουργό η φράση ίσως περνούσε χωρίς ιδιαίτερο θόρυβο. Στην περίπτωση του Τσίπρα, όμως, κουβαλά μαζί της μια ολόκληρη πολιτική διαδρομή, που περιλαμβάνει τον δηλωμένο άθεο αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ, τον πολιτικό όρκο του 2015, τις δύσκολες σχέσεις με τμήμα του εκκλησιαστικού κόσμου, την ψυχρότητα του 2017 και, βέβαια, τη σημερινή προσπάθεια να ξανασυστηθεί σε ένα ακροατήριο πολύ ευρύτερο από εκείνο της ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Η πρώτη μεγάλη εικόνα είχε δοθεί δώδεκα χρόνια πριν. Αύγουστος του 2014. Ο ΣΥΡΙΖΑ πλησίαζε στην εξουσία και ο Τσίπρας είχε αρχίσει να αφήνει πίσω του την εποχή του πολιτικού που μιλούσε σχεδόν αποκλειστικά στο δικό του ακροατήριο.

Η επίσκεψη στο Άγιο Όρος ήταν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια εκείνης της μετάβασης. Πήγε στις Καρυές, επισκέφθηκε μονές, συνομίλησε με ηγουμένους και μοναχούς, έγινε δεκτός από την Ιερά Κοινότητα. Στο Πρωτάτο ζήτησε να παραμείνει μόνος για λίγη ώρα στον χώρο όπου βρίσκεται το «Άξιον Εστί».

Είχε δοθεί, όμως, μεγάλη προσοχή σε κάποιες λεπτομέρειες. Στις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν τότε δεν εμφανιζόταν να προσκυνά εικόνες ή ιερά κειμήλια. Η δηλωμένη αθεΐα του παρέμενε μέρος της ταυτότητάς του και κανείς δεν ήθελε να δημιουργηθεί η εντύπωση μιας ξαφνικής μεταμόρφωσης. Πέντε μήνες αργότερα θα γινόταν πρωθυπουργός.

Η πόρτα που έκλεισε το 2017

Η σχέση με την Αθωνική Πολιτεία δεν έμεινε για πολύ στην εικόνα του 2014. Τον Σεπτέμβριο του 2017, όταν σχεδιαζόταν νέα επίσκεψη του Τσίπρα με την ιδιότητα πλέον του πρωθυπουργού, η Ιερά Κοινότητα είχε αποφασίσει να μην οργανώσει την επίσημη υποδοχή που προβλέπεται από το αγιορείτικο τυπικό. Το μήνυμα είχε τη δική του βαρύτητα, καθώς μπορούσε να μεταβεί, αλλά ως ιδιώτης προσκυνητής. Η επίσκεψη εκείνη τελικά δεν πραγματοποιήθηκε.

Χρειάστηκαν χρόνια για να αλλάξει ξανά το κλίμα. Το 2023, όταν εκπρόσωποι της Ιεράς Κοινότητας βρέθηκαν στην Αθήνα για τη μεταφορά του «Άξιον Εστί», υπήρξαν δημόσιες ευχαριστίες προς τον Τσίπρα για έργα που είχαν γίνει στο Άγιο Όρος επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και πρόσκληση να επιστρέψει. Η παλιά ένταση είχε υποχωρήσει και οι γέφυρες είχαν αποκατασταθεί.

Η επιστροφή ήρθε τελικά τώρα. Από τη Σιμωνόπετρα ο πρώην πρωθυπουργός συνέχισε στο κελί του παπα-Τύχωνα, πνευματικού πατέρα του Αγίου Παϊσίου, πέρασε από τις Καρυές και βρέθηκε στη Μονή Βατοπαιδίου, όπου συναντήθηκε με τον γέροντα Εφραίμ. Μαζί του ήταν και πρόσωπα με παλιούς δεσμούς με τον Άθω, όπως ο πρώην πολιτικός διοικητής Κωστής Δήμτσας.

Στην αποστολή συμμετείχε και ο πατήρ Δημήτριος Λινός, σύζυγος της Αθηνάς Λινού, γεγονός που ήταν αρκετό για να ανοίξει έναν ακόμη λογαριασμό στο εσωτερικό της παλιάς πολιτικής οικογένειας του Τσίπρα. Ο Παύλος Πολάκης επέλεξε να χτυπήσει ακριβώς εκεί, σχολιάζοντας ότι το θέμα δεν είναι τόσο «πού πας», όσο «ποιος σε συνοδεύει». Η αντίδραση Πολάκη έχει, βέβαια, βαρύ παρελθόν.

Το Ινστιτούτο Prolepsis είχε ιδρυθεί το 1990 από την Αθηνά και τον Δημήτριο Λινό και βρέθηκε το καλοκαίρι του 2024 στο επίκεντρο μιας σκληρής εσωκομματικής σύγκρουσης, όταν ο Πολάκης έθεσε δημόσια ζητήματα για τις χρηματοδοτήσεις και την οικονομική του διαχείριση. Η Αθηνά Λινού παρέδωσε στον ΣΥΡΙΖΑ εκατοντάδες σελίδες οικονομικών στοιχείων, όμως ο τότε πρόεδρος του κόμματος Στέφανος Κασσελάκης δήλωσε ότι οι εξηγήσεις δεν έλυσαν τις απορίες και ζήτησε την παραίτησή της.

Τελικά τέθηκε εκτός Κοινοβουλευτικής Ομάδας τον Αύγουστο του 2024, ενώ η ίδια απέρριψε τις καταγγελίες και αργότερα προσέφυγε δικαστικά κατά του Πολάκη. Γι’ αυτό και η παρουσία του Δημητρίου Λινού στο πλευρό του Τσίπρα στο Άγιο Όρος ήταν σχεδόν βέβαιο ότι θα ξανάνοιγε έναν λογαριασμό που ποτέ δεν έχει πραγματικά κλείσει.

Το rebranding και οι συμβολισμοί

Από το Μέγαρο Μαξίμου ήρθε γρήγορα η λέξη «rebranding». Η κυβερνητική κριτική ήταν αναμενόμενη, ίσως και εύκολη. Παρ’ όλα αυτά ακούμπησε σε ένα υπαρκτό ερώτημα. Ο Τσίπρας βρίσκεται ξανά σε φάση έντονης δημόσιας παρουσίας και κάθε κίνησή του εξετάζεται πλέον για το μήνυμα που στέλνει πέρα από το στενό ακροατήριο που τον ακολούθησε τα προηγούμενα χρόνια.

Πιθανότατα η επίσκεψη στον Άθω σχεδιάστηκε σε κάποιο επικοινωνιακό γραφείο. Υπάρχουν όμως οι εικόνες, οι λέξεις και, κυρίως, το παρελθόν. Το 2014 ο Τσίπρας πρόσεχε ακόμη και το αν θα φανεί να προσκυνά. Το 2026 είναι ο ίδιος που επιλέγει να γράψει δημόσια για το «βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης».

Δώδεκα χρόνια πολιτικής διαδρομής μπορούν να αλλάξουν πολλά. Μπορούν να αλλάξουν πεποιθήσεις, τρόπους, ακόμη και προσωπικές ανάγκες. Μπορούν, όμως, να διδάξουν και κάτι πολύ πιο πεζό, ότι στην πολιτική ο συμβολισμός δεν είναι ποτέ εντελώς αθώος. Ο Τσίπρας γνωρίζει πλέον πολύ καλά τη δύναμή του.