ΕΕ: Το Ευρωκοινοβούλιο ανοίγει τον δρόμο για χαλάρωση της απαγόρευσης στα αυτοκίνητα με κινητήρες καύσης

Σημαντική στροφή στην ευρωπαϊκή πολιτική για τα νέα αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης σηματοδοτεί η θέση που υιοθέτησε η αρμόδια Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τασσόμενη υπέρ της αποδυνάμωσης του λεγόμενου «τέλους» των συμβατικών κινητήρων από το 2035.

Η εξέλιξη ακολουθεί τη συνεννόηση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, η οποία άνοιξε τον δρόμο για αλλαγή στάσης και στο Συμβούλιο των υπουργών. Ωστόσο, οι αλλαγές δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο θα πρέπει να καταλήξουν σε κοινή θέση πριν οριστικοποιηθεί το νέο πλαίσιο.

Τι αλλάζει στον στόχο για το 2035

Με βάση τη θέση της επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου, οι κατασκευαστές αυτοκινήτων δεν θα υποχρεούνται πλέον να μειώσουν κατά 100% τις εκπομπές CO2 των νέων στόλων τους έως το 2035, σε σύγκριση με το 2021. Αντί γι’ αυτό, ο στόχος προτείνεται να διαμορφωθεί στο 95% κατά μέσο όρο για το σύνολο του στόλου νέων αυτοκινήτων.

Προβλέπεται μάλιστα ακόμη χαμηλότερη απαίτηση, στο 87,5%, για εταιρείες που χρησιμοποιούν «πράσινο» χάλυβα ευρωπαϊκής παραγωγής. Η ρύθμιση αυτή συνδέεται με την προσπάθεια στήριξης της ευρωπαϊκής βιομηχανικής αλυσίδας, αλλά και με την πολιτική ισορροπία που διαμορφώθηκε ανάμεσα στις μεγάλες πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η θέση αυτή κινείται στην ίδια γενική κατεύθυνση με τη γαλλογερμανική συμφωνία, αλλά δεν ταυτίζεται πλήρως μαζί της. Μερτς και Μακρόν έχουν ταχθεί υπέρ μείωσης του στόχου για τις εκπομπές CO2 στο 90% χωρίς πρόσθετες προϋποθέσεις. Η θέση τους πρέπει επίσης να επιβεβαιωθεί από το Συμβούλιο, κάτι που αναμένεται τον Δεκέμβριο, με το ενδεχόμενο τροποποιήσεων να παραμένει ανοιχτό.

Νέα κατηγορία για «κλιματικά φιλικά καύσιμα»

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της πρότασης είναι η δημιουργία νέας κατηγορίας οχημάτων, τα οποία θα μπορούν να τροφοδοτούνται αποκλειστικά με «κλιματικά φιλικά καύσιμα». Η πρόβλεψη αυτή ανοίγει χώρο για λύσεις πέρα από την αμιγώς ηλεκτρική κίνηση, αν και το τελικό πλαίσιο θα εξαρτηθεί από τη διαπραγμάτευση με το Συμβούλιο.

Παράλληλα, οι κατασκευαστές θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την επίτευξη των ενδιάμεσων στόχων. Αντί να αξιολογούνται κάθε χρόνο χωριστά, θα μπορούν να υπολογίζουν τις επιδόσεις τους κατά μέσο όρο για την περίοδο 2029-2031. Αυτό έχει σημασία επειδή το 2030 οι στόχοι γίνονται αυστηρότεροι: η απαιτούμενη μείωση των εκπομπών αυξάνεται από 15% σε 55%.

Με αυτόν τον τρόπο, μια εταιρεία που υπερκαλύπτει τον στόχο το 2029 θα μπορεί να απορροφήσει πιο ομαλά τη μετάβαση προς το αυστηρότερο όριο του 2030.

Πολιτική συμφωνία και αντιδράσεις

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η νέα πλειοψηφία σχηματίστηκε μετά τη συνεννόηση ανάμεσα σε Φιλελεύθερους, Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες. Οι Σοσιαλδημοκράτες είχαν προηγουμένως ταχθεί κατά της χαλάρωσης των ορίων εκπομπών για τους στόλους, όμως η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής μέσω των προβλέψεων για προϊόντα «Made in EU» και η αναγνώριση του πράσινου χάλυβα συνέβαλαν στην αλλαγή στάσης.

Ο ευρωβουλευτής του CDU Γενς Γκίζεκε χαρακτήρισε την απόφαση «ισχυρό μήνυμα» για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία και για τις εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας που συνδέονται με το μέλλον της. Υποστήριξε επίσης ότι η στήριξη του κλιματικά φιλικού χάλυβα ευρωπαϊκής παραγωγής ενισχύει τις εγχώριες αλυσίδες αξίας.

Αντίθετα, οι Πράσινοι άσκησαν κριτική. Ο ευρωβουλευτής Μίχαελ Μπλος δήλωσε ότι η καθυστέρηση και η αναβολή δεν έχουν αποδώσει μέχρι σήμερα και δεν αποτελούν καλή στρατηγική για το μέλλον. Κατά τον ίδιο, το μέλλον του αυτοκινήτου είναι ηλεκτρικό και το ερώτημα είναι αν τα αυτοκίνητα θα προέρχονται από την Ευρώπη ή την Κίνα.

Τι προβλέπεται για εταιρικούς στόλους, μικρά ηλεκτρικά και plug-in υβριδικά

Με τη συμφωνία των πολιτικών ομάδων απομακρύνονται και οι υποχρεωτικές ποσοστώσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων για εταιρικούς στόλους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει τον Δεκέμβριο του 2026, παράλληλα με την πρωτοβουλία για τη χαλάρωση του πλαισίου, ο μέσος όρος των οχημάτων μηδενικών εκπομπών στους εταιρικούς στόλους να φτάσει το 80% στην ΕΕ το 2035, ενώ για τη Γερμανία το ποσοστό θα ήταν 95%. Μερτς και Μακρόν είχαν αντιταχθεί σε αυστηρές υποχρεωτικές προβλέψεις και το Ευρωκοινοβούλιο ακολουθεί αυτή τη γραμμή.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προβλέπει επίσης μπόνους για κατασκευαστές που παράγουν μικρά ηλεκτρικά αυτοκίνητα στην ΕΕ. Αν τα οχήματα αυτά διατίθενται μέσω κρατικά επιδοτούμενων προγραμμάτων leasing σε πολίτες με χαμηλό εισόδημα, θα υπάρχει πρόσθετη ενίσχυση στον υπολογισμό. Δύο τέτοια μικρά ηλεκτρικά θα μετρούν όσο τρία συνηθισμένα ηλεκτρικά για τον μέσο όρο του στόλου.

Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες που πωλούν πολλά μικρά ηλεκτρικά αυτού του τύπου θα μπορούν, στον συνολικό υπολογισμό, να διαθέτουν και περισσότερα αυτοκίνητα με κινητήρες καύσης.

Για τα plug-in υβριδικά που παράγονται στην ΕΕ, προβλέπεται να συνεχίσουν να υπολογίζονται στα όρια εκπομπών όπως ισχύει σήμερα έως το τέλος του 2030. Η σχεδιαζόμενη νέα ταξινόμηση δεν θα εφαρμοστεί σε αυτά, παρότι είχε τεθεί ζήτημα ότι στην πράξη κινούνται με ηλεκτροκινητήρα λιγότερο απ’ όσο θεωρείται στους υπολογισμούς.

Η πολιτική κατεύθυνση δείχνει πλέον σαφώς προς χαλάρωση της αρχικής απαγόρευσης, όμως η τελική μορφή των αλλαγών θα κριθεί στις διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Μέχρι τότε, το πλαίσιο για το 2035 παραμένει σε μεταβατικό πολιτικό στάδιο.