Από την Dua Lipa στη Σάρα Τζέσικα Πάρκερ, οι σταρ αλλάζουν την αγορά του βιβλίου

Στο φετινό London Literature Festival, η Dua Lipa ανέλαβε τον ρόλο της επιμελήτριας, μεταφέροντας στο Southbank Centre το ενδιαφέρον της για τη λογοτεχνία. Το πρόγραμμα του Σαββατοκύριακου 24 και 25 Οκτωβρίου περιλάμβανε συζητήσεις της με τη Ζέιντι Σμιθ για το «White Teeth» και με την Πάτι Σμιθ για το «Bread of Angels». Παράλληλα, σε συνεργασία με τη λέσχη βιβλίου που έχει δημιουργήσει, το Service95 Book Club, διοργανώθηκαν δωρεάν δράσεις και μια ημερίδα για όσους κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη συγγραφή.

Η συμμετοχή της στο φεστιβάλ είναι ενδεικτική του ολοένα πιο ενεργού ρόλου των celebrities στην προώθηση του βιβλίου. Πέρα από τις φωτογραφίες με τα αγαπημένα τους μυθιστορήματα, αρκετοί δημιουργούν λέσχες, προσκαλούν συγγραφείς και οργανώνουν συναντήσεις με αναγνώστες. Αξιοποιούν έτσι τη δημοτικότητά τους για να δώσουν στο κοινό τους αφορμές να γνωρίσει έναν συγγραφέα, να αναζητήσει ένα βιβλίο και να συμμετάσχει στη συζήτηση γύρω από αυτό.

Οι πρωτοβουλίες αυτές διαφέρουν ως προς τον τρόπο με τον οποίο στηρίζουν το βιβλίο. Η Dua Lipa συζητά με συγγραφείς από διαφορετικές χώρες, ενώ η Ρις Γουίδερσπουν συνδυάζει τη λειτουργία της λέσχης της με την παραγωγή κινηματογραφικών και τηλεοπτικών μεταφορών λογοτεχνικών έργων. Η Κάια Γκέρμπερ προβάλλει τίτλους πέρα από τις καθιερωμένες λίστες ευπώλητων και η Ντόλι Πάρτον έχει δημιουργήσει ένα διεθνές πρόγραμμα δωρεάν διανομής παιδικών βιβλίων. Από τις προτάσεις για το επόμενο διάβασμα έως την εξασφάλιση βιβλίων για μικρά παιδιά, καθεμία χρησιμοποιεί την επιρροή της για να φέρει περισσότερους ανθρώπους κοντά στη λογοτεχνία.

Η βιβλιοθήκη της Dua Lipa

Τον Ιούνιο του 2026, με αφορμή τα τρία χρόνια λειτουργίας του Service95 Book Club, η Dua Lipa δημοσίευσε έναν σύντομο απολογισμό. Στο διάστημα αυτό είχαν παρουσιαστεί 34 βιβλία συγγραφέων από 16 χώρες και έξι ηπείρους, ενώ ο λογαριασμός της λέσχης στο Instagram είχε ξεπεράσει τους 500.000 ακολούθους. Η αρχή είχε γίνει με το «Shuggie Bain» του Ντάγκλας Στιούαρτ, με τον οποίο η τραγουδίστρια συνομίλησε στο Hay Festival το 2023. 

Κάθε μήνα, η παρουσίαση του βιβλίου που επιλέγει, συνοδεύεται από συνέντευξη με τον συγγραφέα και πρόσθετο υλικό για το έργο του. Τον Οκτώβριο του 2026, η επιλογή ήταν το «Η Κλάρα και ο ήλιος» του Καζούο Ισιγκούρο, το οποίο κυκλοφορεί στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Από τον Ιούνιο του 2025, οι συζητήσεις της τραγουδίστριας με συγγραφείς είναι διαθέσιμες και στο Spotify, αποκτώντας πρόσβαση σε ένα ακόμη μεγαλύτερο κοινό.

Η σχέση της με τους θαυμαστές της μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για τη γνωριμία τους με έναν συγγραφέα. Κάποιος που παρακολουθεί μια συνέντευξη για να ακούσει την Dua Lipa ενδέχεται να θελήσει να διαβάσει το βιβλίο για το οποίο μιλά. Και αφού το ολοκληρώσει, μπορεί να επιστρέψει στη συζήτηση, να συγκρίνει τις εντυπώσεις του με τις δικές της ή να διαφωνήσει με την επιλογή της. Έτσι, το ενδιαφέρον για την τραγουδίστρια μπορεί να εξελιχθεί σε ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία.

Η Όπρα άνοιξε τον δρόμο

Πολύ πριν από το Instagram, η Όπρα Γουίνφρεϊ είχε δείξει πόση απήχηση μπορεί να έχει η πρόταση ενός βιβλίου από ένα πρόσωπο που το κοινό εμπιστεύεται. Η λέσχη της ξεκίνησε το 1996, μέσα από την τηλεοπτική της εκπομπή, και φέτος συμπλήρωσε τρεις δεκαετίες. Για την επέτειο, τον Σεπτέμβριο, οργανώθηκε σειρά αναρτήσεων με παλαιότερες επιλογές της, ενώ για το ειδικό επεισόδιο του podcast ανακοινώθηκε η συμμετοχή συγγραφέων όπως η Μπάρμπαρα Κινγκσόλβερ, ο Όσεαν Βουόνγκ και η Ελίζαμπεθ Στράουτ.

Αυτή η συνέπεια στον χρόνο βοηθά να χτιστεί μια σχέση εμπιστοσύνης με τους αναγνώστες. Όσοι ανακάλυψαν μέσα από τη λέσχη ένα βιβλίο που αγάπησαν έχουν έναν λόγο να προσέξουν και την επόμενη πρόταση. Η Όπρα αξιοποίησε την τηλεοπτική της απήχηση για να μοιραστεί τις επιλογές της με εκατομμύρια ανθρώπους. Οι νεότερες λέσχες ακολουθούν το παράδειγμά της, χρησιμοποιώντας βίντεο, ενημερωτικά δελτία και κοινωνικά δίκτυα για να διατηρούν την επαφή με το κοινό τους και να συνεχίζουν τη συζήτηση για τα βιβλία.

Από τη λέσχη στη συγγραφή και στην οθόνη

Η Ρις Γουίδερσπουν δίνει στο Reese’s Book Club προτεραιότητα σε βιβλία που τοποθετούν τις γυναίκες στο επίκεντρο, αναδεικνύοντας τη ζωή και τις επιλογές τους. Η στήριξή της επεκτείνεται και σε όσους αναζητούν την πρώτη τους εκδοτική ευκαιρία. Το πρόγραμμα LitUp απευθύνεται σε γυναίκες και non-binary άτομα που δεν έχουν ακόμη εκδώσει βιβλίο ούτε εκπροσωπούνται από κάποιον εκδότη ή μάνατζερ. Προσφέρει διαμονή με καλυμμένα έξοδα, ώστε να δουλέψουν το χειρόγραφό τους, τρίμηνη καθοδήγηση από συγγραφέα με ήδη δημοσιευμένο έργο και υποστήριξη στην προώθηση του βιβλίου όταν κυκλοφορήσει. 

Παράλληλα, η λέσχη επιδιώκει να φέρει τα μέλη της κοντά και εκτός διαδικτύου. Πριν από λίγο καιρό, το Fast Company παρουσίασε το Storyfest, μια σειρά δωρεάν εκδηλώσεων του Reese’s Book Club σε συνεργασία με το Apple Books και το Apple TV. Το πρόγραμμα συνδύαζε συζητήσεις με συγγραφείς και προβολές κινηματογραφικών ή τηλεοπτικών μεταφορών βιβλίων. Οι εκδηλώσεις αυτές προσφέρουν στους αναγνώστες την ευκαιρία να συναντηθούν, ενώ παράλληλα προβάλλουν τόσο τα λογοτεχνικά έργα όσο και τις παραγωγές που βασίζονται σε αυτά. 

Τη σχέση του βιβλίου με την οθόνη έχουν αξιοποιήσει και η Έμα Ρόμπερτς με την Κάρα Πράις. Το 2017, ίδρυσαν τη λέσχη Belletrist και δύο χρόνια αργότερα επέκτειναν τη δραστηριότητά τους, δημιουργώντας την Belletrist Productions. Η εταιρεία έχει αναλάβει την παραγωγή σειρών όπως τα «First Kill» (Netflix) και «Tell Me Lies» (Disney+), προσθέτοντας στην προώθηση βιβλίων και τη μεταφορά ιστοριών στην τηλεόραση.

Η συνύπαρξη αυτών των δραστηριοτήτων θέτει και ένα ερώτημα για τον ρόλο των celebrities στον εκδοτικό χώρο. Σε ποιον βαθμό μια πρόταση εκφράζει την προσωπική προτίμηση του προσώπου που την κάνει και κατά πόσο συνδέεται με σχέδια για την κινηματογραφική ή τηλεοπτική αξιοποίηση του βιβλίου; Η αγάπη για τη λογοτεχνία μπορεί να συμβαδίζει με το επαγγελματικό ενδιαφέρον. Όταν οι σχετικές συνεργασίες γνωστοποιούνται, το κοινό έχει σαφέστερη εικόνα τόσο για την πρόταση όσο και για τη σχέση εκείνου που την υπογράφει με το έργο.

Η Σάρα Τζέσικα Πάρκερ στον ρόλο της εκδότριας

Η Σάρα Τζέσικα Πάρκερ συμμετέχει ενεργά στον εκδοτικό χώρο, επιλέγοντας βιβλία και στηρίζοντας τους συγγραφείς τους. Μέσα από το SJP Lit, το εκδοτικό σήμα που δημιούργησε σε συνεργασία με τον ανεξάρτητο οίκο Zando, προβάλλει έργα της διεθνούς λογοτεχνίας και συγγραφείς που αξίζει να γνωρίσει ένα ευρύτερο κοινό. Η συνεργασία ανακοινώθηκε το 2022 και η πρώτη έκδοση, το «A Quitter’s Paradise» της Ελίσα Τσανγκ, κυκλοφόρησε το 2023. Όπως διευκρινιζόταν στην αρχική ανακοίνωση, η ίδια θα συμμετείχε σε όλα τα στάδια της έκδοσης, από την επιλογή του έργου και τον σχεδιασμό του εξωφύλλου έως την κυκλοφορία του βιβλίου. 

Στις πρόσφατες εκδόσεις του SJP Lit περιλαμβάνονται δύο μυθιστορήματα της Νάο-Κόλα Γιαμαζάκι, τα «Beautiful Distance» και «Don’t Laugh at Other People’s Sex Lives», που κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ το φθινόπωρο του 2026. Τα βιβλία μεταφράστηκαν από τα ιαπωνικά από τις Σάρλοτ Γκοφ και Πόλι Μπάρτον, αντίστοιχα, και συνοδεύονται από προλόγους της Κέιτι Κιταμούρα. Οι πρόλογοι δημοσιεύτηκαν και στο ενημερωτικό δελτίο, προσφέροντας μια εισαγωγή στα δύο έργα και στη δουλειά των μεταφραστριών. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η εκδοτική της δραστηριότητα συστήνει στο αμερικανικό κοινό συγγραφείς από άλλες χώρες. 

Είχε προηγηθεί η θητεία της ως επικεφαλής του SJP for Hogarth, όπου εκδόθηκαν, μεταξύ άλλων, το «A Place for Us» της Φάτιμα Φαρχίν Μίρζα και το «Golden Child» της Κλερ Άνταμ. Το 2025 συμμετείχε στην κριτική επιτροπή του Booker, ενώ έχει υποστηρίξει το έργο των βιβλιοθηκών μέσα από τη συνεργασία της με την American Library Association και τον οργανισμό United for Libraries. Από την επιλογή ενός χειρογράφου έως την προώθηση της έκδοσής του, η Πάρκερ συνδυάζει πλέον την ιδιότητα της αναγνώστριας με εκείνη της εκδότριας, αξιοποιώντας παράλληλα τη δημοτικότητά της για να στρέψει την προσοχή στα βιβλία που ξεχωρίζει.

Χώρος και για λιγότερο γνωστούς συγγραφείς

Η Κάια Γκέρμπερ και η Αλίσα Ρίντερ έθεσαν εξαρχής έναν πιο συγκεκριμένο στόχο για το Library Science, που ξεκίνησε επίσημα τον Μάρτιο του 2024. Να προβάλλουν βιβλία που βρίσκονται έξω από τις συνηθισμένες λίστες ευπώλητων και να στηρίξουν πρωτοεμφανιζόμενους ή λιγότερο προβεβλημένους συγγραφείς. Η επιλογή τους περιλαμβάνει μυθοπλασία, μεταφράσεις, δοκίμια, θέατρο και ποίηση. 

Η πρωτοβουλία έχει αποκτήσει και έντυπη μορφή. Το πρώτο τεύχος του Library Science συγκεντρώνει διηγήματα, δοκίμια, ποιήματα και άλλο υλικό, με τις δύο ιδρύτριες στην επιμέλεια. Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίασή του, η περιορισμένη έκδοση προορίζεται να στηρίξει ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία στις ΗΠΑ. Η επιλογή έχει ενδιαφέρον για έναν ακόμη λόγο. Μια κοινότητα που αναπτύχθηκε στο διαδίκτυο στρέφεται στο χαρτί και στους χώρους όπου οι αναγνώστες μπορούν να συναντήσουν βιβλία πέρα από όσα τους εμφανίζει η οθόνη τους.

Ένα βιβλίο στην πόρτα κάθε παιδιού

Η περίπτωση της Ντόλι Πάρτον αφορά μια διαφορετική ανάγκη. Το Imagination Library ιδρύθηκε το 1995 προς τιμήν του πατέρα της, που δεν ήξερε να διαβάζει και να γράφει. Το πρόγραμμα στέλνει δωρεάν, κάθε μήνα, βιβλία κατάλληλα για την ηλικία των εγγεγραμμένων παιδιών, από τη γέννησή τους έως τα πέντε χρόνια, στις περιοχές όπου λειτουργεί. Η χρηματοδότηση στηρίζεται στη συνεργασία με τοπικούς εταίρους. 

Σύμφωνα με ανακοίνωση της 29ης Ιουνίου 2026, είχαν διανεμηθεί περισσότερα από 325 εκατομμύρια βιβλία σε ΗΠΑ, Καναδά, Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία και Ιρλανδία, με τον μηνιαίο αριθμό να ξεπερνά τα 3,5 εκατομμύρια. Τον Σεπτέμβριο ανακοινώθηκε χρηματοδότηση 5 εκατομμυρίων λιρών από το Postcode Lottery για επέκταση στο Λονδίνο, η οποία καθιστά περισσότερα από 150.000 παιδιά επιλέξιμα για το πρόγραμμα.  Σε αυτή την περίπτωση, το αποτέλεσμα αποκτά μια πολύ πρακτική μορφή. Ένα βιβλίο φτάνει σε ένα σπίτι και μπορεί να διαβαστεί ξανά και ξανά από ένα παιδί με τον γονιό του. Η επανάληψη, η διαθεσιμότητα και η απουσία κόστους για την οικογένεια είναι μέρος της ίδιας προσπάθειας.

Τι μένει μετά την ανάρτηση

Οι προτάσεις των celebrities μπορούν να δώσουν σημαντική ώθηση στις πωλήσεις ενός βιβλίου, ακόμη και χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση. Το 2023, οι τίτλοι που είχαν επιλεγεί από το Reese’s Book Club πούλησαν συνολικά 2,3 εκατομμύρια έντυπα αντίτυπα, σύμφωνα με στοιχεία της Circana BookScan που παρουσίασαν οι New York Times. Οι πωλήσεις τους ξεπέρασαν εκείνες των επιλογών της Όπρα Γουίνφρεϊ και της λέσχης Read With Jenna. Το μέγεθος είναι ενδεικτικό της εμπορικής απήχησης των βιβλίων που προτείνει η Γουίδερσπουν. Στην επιτυχία τους συμβάλλουν, βέβαια, και άλλοι παράγοντες, από τις κριτικές και την εκδοτική προώθηση έως τις συστάσεις μεταξύ αναγνωστών και τις μεταφορές στην οθόνη. 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «The Most Fun We Ever Had» της Κλερ Λομπάρντο. Το μυθιστόρημα είχε κυκλοφορήσει το 2019 και επέστρεψε στην επικαιρότητα όταν η Γουίδερσπουν το επέλεξε για τη λέσχη της, τον Απρίλιο του 2024. Σύμφωνα με στοιχεία της Doubleday, μέσα στις δύο πρώτες εβδομάδες μετά την ανακοίνωση πουλήθηκαν 27.000 αντίτυπα. Σχεδόν πέντε χρόνια μετά την έκδοσή του, το βιβλίο βρήκε νέους αναγνώστες. Τέτοιες περιπτώσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία για συγγραφείς και εκδότες, καθώς δείχνουν ότι μια σύσταση μπορεί να ανανεώσει το ενδιαφέρον για ένα έργο πολύ μετά την ολοκλήρωση της αρχικής του προώθησης. 

Στην περίπτωση της Dua Lipa, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν διαφορετική ανταπόκριση ανάλογα με το βιβλίο. Το BookNet Canada εξέτασε το 2024 τρεις επιλογές του Service95, παρακολουθώντας τις πωλήσεις έντυπων αντιτύπων και τη ζήτηση στις δημόσιες βιβλιοθήκες του Καναδά. Στο «The Guest» της Έμα Κλάιν, η άνοδος των πωλήσεων συνέπεσε με τα Χριστούγεννα, ενώ μετά τις γιορτές οι πωλήσεις επέστρεψαν στα προηγούμενα επίπεδα. Στο «A Thousand Splendid Suns» του Χαλίντ Χοσεϊνί, την αρχική αύξηση ακολούθησαν αυξομειώσεις. Πιο σαφείς ενδείξεις ενίσχυσης της ζήτησης καταγράφηκαν στο «Say Nothing» του Πάτρικ Ράντεν Κιφ, με αύξηση των πωλήσεων δύο εβδομάδες μετά την ανακοίνωση και περισσότερες κρατήσεις και δανεισμούς στις βιβλιοθήκες. Οι συντάκτες της έρευνας εκτιμούσαν ότι οι επιλογές της τραγουδίστριας πιθανόν επηρεάζουν τη ζήτηση ορισμένων τίτλων, αποφεύγοντας να αποδώσουν κάθε αύξηση αποκλειστικά στη δική της παρέμβαση. 

Παραμένει, επομένως, ένα βασικό ερώτημα. Οι λέσχες αυτές φέρνουν περισσότερους ανθρώπους στα βιβλιοπωλεία ή επηρεάζουν κυρίως τις επιλογές όσων ήδη αγοράζουν βιβλία; Ο οικονομολόγος Κρεγκ Γκάρθγουεϊτ εξέτασε την επίδραση των προτάσεων της Όπρα σε μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2014 στο American Economic Journal: Applied Economics. Διαπίστωσε μεγάλη αύξηση στις πωλήσεις των επιλεγμένων βιβλίων, η οποία ωφελούσε και άλλα έργα των ίδιων συγγραφέων. Η επιτυχία αυτή, ωστόσο, δεν συνοδευόταν από αντίστοιχη αύξηση των συνολικών πωλήσεων. Τα ευρήματα έδειχναν κυρίως ότι οι αγοραστές στρέφονταν προς τα βιβλία που πρότεινε η παρουσιάστρια, εις βάρος άλλων τίτλων. Αν και η μελέτη αφορά την εποχή της τηλεοπτικής της λέσχης, αναδεικνύει μια διάκριση που έχει σημασία και σήμερα. Η επιτυχία ενός βιβλίου δεν συνεπάγεται απαραίτητα ανάπτυξη ολόκληρης της αγοράς. 

Για έναν συγγραφέα, η υποστήριξη ενός διάσημου προσώπου μπορεί να φέρει περισσότερες πωλήσεις και να στρέψει την προσοχή στο σύνολο της δουλειάς του. Η ευρύτερη προσφορά αυτών των πρωτοβουλιών θα φανεί στο κατά πόσο το ενδιαφέρον συνεχίζεται και μετά το συγκεκριμένο βιβλίο. Αν, δηλαδή, εκείνος που εμπιστεύτηκε την πρόταση της Dua Lipa ή της Γουίδερσπουν επιστρέψει στο βιβλιοπωλείο, αναζητήσει έναν άλλο συγγραφέα και αρχίσει να διαβάζει συχνότερα. Η διάσημη σύσταση μπορεί να είναι η αφορμή. Το επόμενο βιβλίο είναι μια επιλογή που μένει στον ίδιο.