5ο Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου: Η Αθήνα γίνεται σημείο συνάντησης με την παλαιστινιακή τέχνη

Από τις 15 έως τις 31 Οκτωβρίου 2026, το Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου της Αθήνας, που διοργανώνεται από τον Dounias, επιστρέφει για πέμπτη χρονιά, με κεντρικό σύνθημα «Τίποτα δεν προέρχεται από το κενό». Με επίκεντρο τη μνήμη, την ιστορία, τον εκτοπισμό και την αίσθηση του ανήκειν, η φετινή διοργάνωση φέρνει στην Αθήνα σημαντικούς Παλαιστίνιους και διεθνείς κινηματογραφιστές, συγγραφείς, καλλιτέχνες και περφόρμερ.

Για δύο εβδομάδες, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει κινηματογραφικές προβολές, αφιερώματα, συζητήσεις, παρουσιάσεις αρχειακού υλικού, ποιητικές αναγνώσεις και ζωντανές μουσικές εκδηλώσεις. Οι δράσεις θα φιλοξενηθούν στον κινηματογράφο Τριανόν, στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ).

Η φράση «Τίποτα δεν προέρχεται από το κενό» αποτελεί τον κεντρικό άξονα της φετινής διοργάνωσης, θέτοντας ερωτήματα για όσα κληροδοτούνται από γενιά σε γενιά, για τις ιστορίες που επιβιώνουν στον χρόνο και για εκείνες που κινδυνεύουν να χαθούν. Μέσα από την εικόνα, το αρχείο και την προσωπική μαρτυρία, το φεστιβάλ εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η μνήμη διαμορφώνει τη συλλογική ταυτότητα και συνδέει το παρελθόν με το παρόν.

Τα ειδικά αφιερώματα

Κεντρική θέση στο πρόγραμμα του 2026 έχει η ρετροσπεκτίβα στο έργο του Elia Suleiman, μιας από τις πλέον αναγνωρίσιμες και ιδιαίτερες φωνές του παλαιστινιακού και διεθνούς κινηματογράφου. Ο σκηνοθέτης θα βρεθεί στην Αθήνα ως προσκεκλημένος του φεστιβάλ, δίνοντας στο κοινό τη δυνατότητα να γνωρίσει από κοντά το έργο και την κινηματογραφική του προσέγγιση.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθούν οι ταινίες «It Must Be Heaven», «The Time That Remains», «Divine Intervention» και «Chronicle of a Disappearance». Μέσα από τις προβολές και τη συζήτηση με τον ίδιο τον δημιουργό, θα αναδειχθούν η σχέση του με την Παλαιστίνη, η σύνδεση της ιστορίας με την αυτοβιογραφία, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο το παράλογο και οι λεπτομέρειες της καθημερινότητας αποκτούν κινηματογραφική διάσταση στο έργο του.

Παράλληλα, το φεστιβάλ τιμά τον σκηνοθέτη Mohammad Bakri, μέσα από ένα αφιέρωμα στη ζωή, το έργο και την καλλιτεχνική παρακαταθήκη του. Οι προβολές, οι αναγνώσεις και οι σχετικές εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν παρουσία μελών της οικογένειάς του, μεταξύ των οποίων οι Saleh, Yafa και Siham Bakri. Το αφιέρωμα διοργανώνεται σε συνεργασία με το Αττικό Σχολείο Αρχαίου Δράματος και τον πολυχώρο Baumstrasse.

Οι δύο αυτές ενότητες εντάσσονται στη συνολικότερη προσπάθεια του φεστιβάλ να αναδείξει τον παλαιστινιακό κινηματογράφο ως ένα πολυφωνικό και διαρκώς εξελισσόμενο καλλιτεχνικό πεδίο, στο οποίο συνυπάρχουν η πολιτική, η οικογενειακή μνήμη, το χιούμορ, η φαντασία και η εμπειρία του εκτοπισμού.

«Archives of Belonging»: Ιστορίες που αντιστέκονται στη λήθη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενότητα «Archives of Belonging», η οποία περιλαμβάνει τις ταινίες «Partition» της Diana Allan και «A Stone’s Throw» της Razan AlSalah. Τα δύο έργα εξερευνούν τη σχέση ανάμεσα στον τόπο, τη μνήμη και την κοινότητα, θέτοντας το ερώτημα τι απομένει όταν οι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.

Μέσα από αρχειακό υλικό, προσωπικές ιστορίες και εικόνες τοπίων που έχουν σημαδευτεί από τον εκτοπισμό, οι ταινίες εξετάζουν ποιος καθορίζει τι διασώζεται στη συλλογική μνήμη και ποιες φωνές παραμένουν στο περιθώριο της επίσημης ιστορίας. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη δυνατότητα του κινηματογράφου να επαναφέρει στο προσκήνιο αφηγήσεις που εξακολουθούν να επηρεάζουν το παρόν.

Στην ίδια θεματική ενότητα εντάσσεται το «You Come From Far Away» της Amal Ramsis, μια οικογενειακή ιστορία που συνδέει τον Ισπανικό Εμφύλιο, τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τη Νάκμπα και τον Εμφύλιο Πόλεμο του Λιβάνου. Μετά την προβολή, η σκηνοθέτιδα θα συμμετάσχει σε συζήτηση με την κόρη της πρωταγωνίστριας, μεταφέροντας τον προβληματισμό γύρω από τη μνήμη και την κληρονομιά των προηγούμενων γενεών σε μια προσωπική συνάντηση.

Σημαντική στιγμή του προγράμματος αποτελεί επίσης η προβολή της ταινίας «A Sunken Tale of Losses Delayed» των Larissa Sansour και Soren Lind, η οποία προσεγγίζει την αποικιοκρατική λαφυραγωγία μέσα από μια πειρατική παλαιστινιακή αφήγηση.

Την προβολή θα ακολουθήσει η εκδήλωση «Pirates, Museums & Other Colonial Fictions», με τη συμμετοχή του Amer Shomali, καλλιτέχνη, κινηματογραφιστή και διευθυντή του Παλαιστινιακού Μουσείου στη Μπιρζίτ/Ραμάλα.

Συζητήσεις για την Παλαιστίνη πέρα από την κινηματογραφική οθόνη

Το φεστιβάλ επεκτείνεται και στον χώρο της λογοτεχνίας και της δημόσιας συζήτησης μέσα από την ενότητα «Thinking Palestine Otherwise», η οποία πραγματοποιείται σε συνεργασία με τις εκδόσεις San Casciano και φιλοξενεί τον συγγραφέα, ποιητή και δημοσιογράφο Mohammed El-Kurd.

Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στη γλώσσα, την πολιτική αντιπροσώπευση και τις διαφορετικές αναπαραστάσεις της Παλαιστίνης, ενώ θα ακολουθήσει ερωταπαντήσεις με το κοινό.

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται ακόμη το ντοκιμαντέρ «UNRWA, 75 Years of a Temporary History». Μετά την προβολή, η σκηνοθέτιδα Lyana Saleh θα συνομιλήσει με τους θεατές για τα ζητήματα που πραγματεύεται η ταινία. Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Eteron - Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεργασιών με πολιτιστικούς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων το WIFT GR.

Η φετινή διοργάνωση ολοκληρώνεται με την περφόρμανς «In the Beginning Were the Apricots», τη δεύτερη συνεργασία της Παλαιστίνιας ποιήτριας Carol Sansour με τους μουσικούς Μιχάλη και Παντελή Καλογεράκη.

Με αφορμή την επικείμενη κυκλοφορία νέου δίσκου, η περφόρμανς μεταφέρει την ποίηση της Sansour στην ελληνική γλώσσα, σε μετάφραση της Νατάσας Σιδέρη, με τη συνοδεία πρωτότυπης μουσικής και φωνητικών. Η συνάντηση της αραβικής ποίησης με την ελληνική μουσική αποτελεί μία ακόμη απόπειρα του φεστιβάλ να δημιουργήσει γέφυρες ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτισμικές εμπειρίες.

Carol Sansour: «Το παλαιστινιακό σινεμά είναι εξαιρετικά πολυποίκιλο»

Η διευθύντρια του φεστιβάλ, Carol Sansour, εξηγεί ότι η ιδέα «Τίποτα δεν προέρχεται από το κενό» αποτέλεσε το σημείο εκκίνησης για τη φετινή διοργάνωση, καθώς η Παλαιστίνη διαθέτει ένα μεγάλο απόθεμα ιστοριών, εικόνων και φωνών, τις οποίες ο κινηματογράφος μπορεί να συνδέσει χωρίς να τις περιορίζει σε μία ενιαία αφήγηση.

Όπως σημειώνει, το αρχείο δεν είναι ποτέ ουδέτερο, καθώς οι επιλογές για το τι διατηρείται, τι χάνεται και ποιος έχει το δικαίωμα να αφηγείται την ιστορία αποτελούν μέρος της ίδιας της ιστορίας.

Η ίδια υπογραμμίζει ότι το φεστιβάλ δεν στρέφεται αποκλειστικά στο παρελθόν, αλλά εξετάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι ιστορίες βιώνονται στο παρόν: από την επιστροφή ενός δημιουργού στην οικογενειακή του ιστορία μέχρι την κριτική ενός καλλιτέχνη απέναντι σε ένα μουσείο ή τη συνάντηση διαφορετικών γλωσσών μέσα από την ποίηση.

«Το παλαιστινιακό σινεμά είναι εξαιρετικά πολυποίκιλο. Μπορεί να είναι άκρως προσωπικό και συνάμα πολιτικό, ποιητικό και αστείο, πειραματικό και βαθιά ριζωμένο στην ιστορία. Στόχος μας είναι το αθηναϊκό κοινό να γνωρίσει αυτή την ποικιλία και να βιώσει το παλαιστινιακό σινεμά ως τον ζωντανό πολιτισμό που είναι», αναφέρει.

Κλείνοντας, η Carol Sansour τονίζει ότι στο επίκεντρο της διοργάνωσης βρίσκονται οι συναντήσεις που γεννιούνται μέσα από την τέχνη: οι συζητήσεις μετά τις προβολές, οι αναμνήσεις που μεταφέρουν οι θεατές και οι δεσμοί που δημιουργούνται ανάμεσα στους καλλιτέχνες, τις κοινότητες και το κοινό.

Οι προσκεκλημένοι και το πρόγραμμα του 2026

Στους προσκεκλημένους του 5ου Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου της Αθήνας συγκαταλέγονται οι Elia Suleiman, Saleh Bakri, Yafa Bakri, Lyana Saleh, Mohammed El-Kurd, Amal Ramsis και Amer Shomali, καθώς και οι μουσικοί Μιχάλης και Παντελής Καλογεράκης.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, επίσης, την ενότητα ταινιών μικρού μήκους «Palescope short-film programme», η οποία θα ολοκληρωθεί με την απονομή Βραβείου Κοινού.

Όλες οι ταινίες θα προβληθούν με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους.

Το φεστιβάλ θα πραγματοποιηθεί από τις 15 έως τις 31 Οκτωβρίου 2026, στον κινηματογράφο Τριανόν, στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και στο ΕΜΣΤ.

Η προπώληση των εισιτηρίων πραγματοποιείται μέσω των επίσημων καναλιών της διοργάνωσης.