Στο σπίτι απογόνων Ολλανδού ηγέτη των SS βρέθηκε πίνακας ζωγραφικής που κλάπηκε από τους ναζί

Ένας πίνακας ζωγραφικής που είχαν κλέψει οι Ναζί από έναν Εβραίο συλλέκτη έργων τέχνης κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρέθηκε στο σπίτι απογόνων ενός διαβόητου Ολλανδού συνεργάτη των SS, σύμφωνα με έναν ντετέκτιβ τέχνης.

Το έργο Portrait of a Young Girl (μτφ Πορτρέτο ενός Νεαρού Κοριτσιού) του Ολλανδού καλλιτέχνη Τουν Κέλντερ, πιστεύεται ότι κρεμόταν για δεκαετίες στο σπίτι της οικογένειας του Χέντρικ Σέιφαρντ, δήλωσε ο Άρθουρ Μπραντ.

Σύμφωνα με το BBC, ο πίνακας ανήκε στον Εβραίο έμπορο τέχνης Ζακ Γκούντστικερ, ο οποίος πέθανε ενώ προσπαθούσε να διαφύγει από τη ναζιστική εισβολή στην Ολλανδία το 1940, αφήνοντας πίσω του μια συλλογή με περισσότερους από 1.000 πίνακες. Η υπόθεση έγινε γνωστή στον Μπραντ από έναν άνδρα που του αποκάλυψε ότι είναι απόγονος του Σέιφαρντ και ότι αισθανόταν «αηδία» μαθαίνοντας πως η οικογένειά του κρατούσε το έργο τόσα χρόνια.

Πώς έφτασε στην κατοχή του Σέιφαρντ

Ο Σέιφαρντ ήταν Ολλανδός στρατηγός που διοικούσε μονάδα εθελοντών των Waffen-SS στο ανατολικό μέτωπο πριν δολοφονηθεί από αντιστασιακούς το 1943. Λίγο μετά την ανακάλυψη της συγγένειάς του με τον ναζιστή συνεργάτη, ο άνδρας ρώτησε τη γιαγιά του για την ιστορία του πίνακα. Εκείνη φέρεται να του είπε ότι είχε αγοραστεί κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ότι ήταν «λεηλατημένο εβραϊκό έργο τέχνης, κλεμμένο από τον Γκούντστικερ. Δεν μπορεί να πουληθεί. Μην το πεις σε κανέναν».

Η οικογένεια, που άλλαξε το επώνυμό της στο τέλος του πολέμου, παραδέχτηκε ότι είχε στην κατοχή της τον πίνακα αλλά αρνήθηκε ότι γνώριζε την πραγματική του προέλευση, σύμφωνα με δήλωση στα ολλανδικά μέσα ενημέρωσης. Αφού έμαθε την ιστορία του πίνακα, το μέλος της οικογένειας επικοινώνησε με τον Μπραντ μέσω μεσάζοντα, πιστεύοντας ότι ο μόνος τρόπος να επιστραφεί ήταν να δημοσιοποιηθεί η υπόθεση. Ο ίδιος δήλωσε στην ολλανδική εφημερίδα De Telegraaf: «Νιώθω ντροπή. Ο πίνακας πρέπει να επιστραφεί στους κληρονόμους του Γκούντστικερ». Σε δήλωσή της στην ίδια εφημερίδα, η γιαγιά του ανέφερε: «Τον παρέλαβα από τη μητέρα μου. Τώρα που με αντιμετωπίζετε έτσι, καταλαβαίνω ότι οι κληρονόμοι του Γκούντστικερ θέλουν πίσω τον πίνακα. Δεν το γνώριζα αυτό».

Πώς ανακαλύφθηκε το έργο

Αφού ενημερώθηκε για την ύπαρξη του έργου, ο Μπραντ ξεκίνησε δική του έρευνα. Ανακάλυψε ότι ο πίνακας είχε μια ετικέτα στο πίσω μέρος και τον αριθμό 92 χαραγμένο στην κορνίζα του. Στη συνέχεια έψαξε στα αρχεία μιας δημοπρασίας του 1940, όπου είχε πουληθεί μεγάλο μέρος της λεηλατημένης συλλογής του Γκούντστικερ, και βρήκε μια καταχώριση με τον αριθμό 92 και τίτλο Portrait of a Young Girl του Τουν Κέλντερ. Ο Μπραντ πιστεύει ότι ο πίνακας λεηλατήθηκε από τον Χέρμαν Γκέρινγκ, μία από τις ισχυρότερες μορφές του ναζιστικού κόμματος, όταν ο Γκούντστικερ διέφυγε στη Βρετανία το 1940. Στη συνέχεια, σύμφωνα με τον Μπραντ, πουλήθηκε στον Σέιφαρντ σε δημοπρασία και αργότερα πέρασε στον απόγονό του.

Μετά την έναρξη της έρευνάς του, ο Μπραντ επικοινώνησε με τους δικηγόρους των κληρονόμων του Γκούντστικερ, οι οποίοι επιβεβαίωσαν ότι ο συλλέκτης κατείχε παλαιότερα έξι πίνακες του Τουν Κέλντερ. Πρόσθεσε επίσης ότι οι δικηγόροι επιβεβαίωσαν πως οι πίνακες αυτοί είχαν συμπεριληφθεί στη δημοπρασία του 1940, όπου πιστεύει ότι πουλήθηκε και το Portrait of a Young Girl.

Οι ομοιότητες με παλαιότερη υπόθεση

Ο Μπραντ δήλωσε στο BBC ότι η ανακάλυψη ήταν «συγκλονιστική», χαρακτηρίζοντάς την «την πιο παράξενη υπόθεση ολόκληρης της καριέρας μου». «Έχω ανακτήσει στο παρελθόν έργα τέχνης που λεηλατήθηκαν από τους Ναζί κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων έργων στο Λούβρο, στη Βασιλική Συλλογή της Ολλανδίας και σε πολλά μουσεία», είπε. «Αλλά η ανακάλυψη ενός πίνακα από τη διάσημη συλλογή Γκούντστικερ στην κατοχή των κληρονόμων ενός διαβόητου και γνωστού Ολλανδού στρατηγού των Waffen-SS ξεπερνά πραγματικά τα πάντα». Πρόσθεσε ακόμη: «Για δεκαετίες, η οικογένεια - που φυσικά δεν φέρει προσωπική ευθύνη για τα εγκλήματα του Σέιφαρντ - είχε την ευκαιρία να κάνει το σωστό και να επιστρέψει αυτόν τον πίνακα. Επέλεξαν να μην το κάνουν».

Η ανακάλυψη αυτή θυμίζει μια παλαιότερη υπόθεση, όταν ένας πίνακας Ιταλού δασκάλου που είχε κλαπεί από τη συλλογή Γκούντστικερ από τους Ναζί εμφανίστηκε στην ιστοσελίδα μεσιτικού γραφείου που πουλούσε σπίτι στην Αργεντινή. Μια φωτογραφία έδειχνε το πορτρέτο μιας κυρίας του Τζουζέπε Γκισλάντι να κρέμεται πάνω από έναν καναπέ μέσα σε ακίνητο κοντά στο Μπουένος Άιρες, το οποίο ανήκε παλαιότερα σε υψηλόβαθμο Ναζί αξιωματούχο που μετακόμισε στη Νότια Αμερική μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ανακάλυψη οδήγησε σε αστυνομική έφοδο στο ακίνητο, αλλά ο πίνακας φαίνεται πως είχε ήδη απομακρυνθεί όταν έφτασαν οι Αρχές.