Νέα εποχή για την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής: Όπερα, techno, βυζαντινή μουσική και χορός στο ίδιο πρόγραμμα

Η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής εγκαινιάζει την καλλιτεχνική περίοδο 2026/27 με την «Εναλλακτική Εποχή», ένα φιλόδοξο πρόγραμμα που σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου δημιουργίας. Ο σχεδιασμός του αναπτύσσεται μέσα από θεματικά φεστιβάλ και νέους προγραμματικούς άξονες, ενώ συμπίπτει με τη συμπλήρωση δέκα ετών λειτουργίας της Εναλλακτικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Η επέτειος αυτή λειτουργεί ταυτόχρονα ως αφορμή για έναν απολογισμό της μέχρι σήμερα πορείας και ως αφετηρία για μια νέα, εξωστρεφή φάση καλλιτεχνικής εξέλιξης.

Κεντρικός άξονας της νέας περιόδου είναι ο ήχος, ο οποίος αντιμετωπίζεται ως κοινός τόπος συνάντησης της μουσικής, του θεάτρου, του χορού, των εικαστικών τεχνών και της σύγχρονης τεχνολογίας. Με έξι νέες παραγωγές μουσικού θεάτρου, ένα διευρυμένο συναυλιακό πρόγραμμα, δράσεις χορού και ηλεκτρονικής μουσικής, αλλά και συμμετοχικές και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες, η Εναλλακτική Σκηνή διευρύνει περαιτέρω τον χαρακτήρα της ως χώρου πειραματισμού, καλλιτεχνικής έρευνας και ουσιαστικής επικοινωνίας με το κοινό.

Η νέα εποχή της Εναλλακτικής Σκηνής

Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΕΛΣ, Γιώργος Κουμεντάκης, χαρακτηρίζει την περίοδο 2026/27 ως την αφετηρία μιας νέας εποχής για την Εναλλακτική Σκηνή, με την «Εναλλακτική Εποχή» να εγκαινιάζει έναν διαφορετικό τρόπο σχεδιασμού και παρουσίασης του καλλιτεχνικού προγράμματος. Για πρώτη φορά, ο προγραμματισμός οργανώνεται γύρω από θεματικά φεστιβάλ, το καθένα με τη δική του καλλιτεχνική φυσιογνωμία, τους δημιουργούς και το κοινό του, έχοντας ως κοινό παρονομαστή τον ήχο. Όπως επισημαίνει, ο ήχος λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος που ενώνει το μουσικό θέατρο, τον χορό, τις εικαστικές τέχνες, την ηλεκτρονική δημιουργία, αλλά και την παλαιά και βυζαντινή μουσική, ανοίγοντας νέους διαλόγους ανάμεσα σε διαφορετικές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης.

Παράλληλα, η Εναλλακτική Σκηνή διευρύνει τον ρόλο της, αλλάζοντας διαρκώς από θεατρική και συναυλιακή σκηνή σε χώρο εγκαταστάσεων, εργαστηρίων, συμμετοχικών δράσεων και ανοιχτών συναντήσεων γύρω από τη μουσική και τον χορό. Στόχος, όπως αναφέρει, είναι «να ακούσουμε διαφορετικά, να συναντηθούμε διαφορετικά, να φανταστούμε νέες σχέσεις ανάμεσα στον ήχο, την ανθρώπινη φωνή, την τεχνολογία και τη σκηνική δημιουργία στον 21ο αιώνα». Ο Γιώργος Κουμεντάκης αναφέρεται επίσης στη συνεργασία με τον συνθέτη ακουστικής και ηλεκτρονικής μουσικής Γιάννη Αγγελάκη, η οποία συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση του νέου προγράμματος. 

Οι νέες παραγωγές

Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνουν έξι νέες παραγωγές μουσικού θεάτρου [«Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι» του Γιώργου Κουμεντάκη (2, 3, 4, 9, 10, 11/8 2026), «H προσφορά» των aktapha ensemble και Θέμελη Γλυνάτση (16, 17/1 2027), «Το να μιλάς γι’ αυτό είναι σαν να το προδίδεις» των Nova Melancholia (23, 24, 26, 27/1 2027), «Paradise Lost – Μορφαί δαιμονίων» του Νίκου Γαλενιανού (5, 6, 7, 11, 12, 13/2 2027), «Κάθοδος» των Κωνσταντίνο Μπαρά και Φάνη Σακελλαρίου (27, 28/3 2027) και «Αντίχριστος» του Γιάννη Αγγελάκη (9, 10, 11, 16, 17, 18/4 2027)], όλες αποτέλεσμα νέων αναθέσεων, οι οποίες διερευνούν τη σχέση ανάμεσα στον ήχο, τη φωνή, το σώμα και την τεχνολογία. Μέσα από ποικίλες αισθητικές προσεγγίσεις και υβριδικές σκηνικές φόρμες, οι παραγωγές αυτές αναδεικνύουν τον δυναμισμό της σύγχρονης ελληνικής δημιουργίας και διευρύνουν τα εκφραστικά όρια του μουσικού θεάτρου. Στις αναβιώσεις θα δούμε το επιτυχημένο «Viva la mamma!» του Γκαετάνο Ντονιτσέττι και το «Ο Καραγκιόζης Ριγολέττος» των Αλέξανδρου Μελισσηνού και Δημήτρη Δημόπουλο.

Παράλληλα, ο νέος προγραμματισμός της Εναλλακτικής Σκηνής αναπτύσσεται μέσα από μια σειρά θεματικών φεστιβάλ που απλώνονται σε ολόκληρη την καλλιτεχνική περίοδο 2026/27, συνθέτοντας ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα μουσικής, χορού και εικαστικών τεχνών. Η αυλαία ανοίγει τον Οκτώβριο με τις Ημέρες Σύγχρονης Μουσικής, σε καλλιτεχνική επιμέλεια του συνθέτη Γιάννη Αγγελάκη, έναν εκτενή κύκλο 18 συναυλιών αφιερωμένων στη σύγχρονη δημιουργία. Νέες αναθέσεις έργων, πρεμιέρες και αφιερώματα σε σημαντικούς δημιουργούς του 20ού και του 21ου αιώνα συνθέτουν ένα πρόγραμμα που αναδεικνύει τις πιο σύγχρονες τάσεις της μουσικής έκφρασης.

Την ίδια περίοδο, ακολουθούν οι Ημέρες Βυζαντινής Μουσικής, υπό τον τίτλο «Γένη και γενιές της ψαλτικής τέχνης σήμερα», σε καλλιτεχνική επιμέλεια του ερμηνευτή και θεολόγου Ζαχαρία Καρούνη, με τέσσερις συναυλίες που αναδεικνύουν τόσο τη διαχρονική αξία της βυζαντινής παράδοσης όσο και τις σύγχρονες προσεγγίσεις της. Ιστορικές χορωδίες, διακεκριμένοι πρωτοψάλτες και νεότεροι ερμηνευτές συναντιούνται σε ένα πρόγραμμα που φωτίζει τη ζωντανή συνέχεια αυτής της μουσικής κληρονομιάς.

Τον Νοέμβριο, οι Ημέρες Παλαιάς Μουσικής φέρνουν στο προσκήνιο το ευρωπαϊκό μουσικό ρεπερτόριο από τον Μεσαίωνα και τις επόμενες ιστορικές περιόδους. Μέσα από εννέα συναυλίες, το φεστιβάλ προσεγγίζει την παλαιά μουσική με ιστορικά τεκμηριωμένες ερμηνείες αλλά και σύγχρονες αναγνώσεις, αναδεικνύοντας τη διαρκή επικαιρότητά της. Το πρόγραμμα αναπτύσσεται σε δύο θεματικούς κύκλους. Ο Α΄ Κύκλος, «Η εποχή των επαναστάσεων», σε καλλιτεχνική επιμέλεια του πολύπλευρου και ιδιαίτερα δραστήριου καλλιτέχνη Δήμου Γκουνταρούλη, είναι αφιερωμένος στον Λούντβιχ βαν Μπετόβεν και τον δημιουργικό του περίγυρο, ενώ ο Β΄ Κύκλος, «Ενεργά παρελθόντα», σε καλλιτεχνική επιμέλεια του διακεκριμένου αρχιμουσικού Μάρκελλου Χρυσικόπουλου, συγκροτείται με αφετηρία την πεποίθηση ότι η παλαιά μουσική δεν αποτελεί ιστορικό απολίθωμα, αλλά ενεργό πεδίο ακρόασης και επανερμηνείας που εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να παράγει νέα νοήματα.

Η νέα χρονιά συνεχίζεται τον Φεβρουάριο του 2027 με τις Ημέρες Ηλεκτρονικής Μουσικής. Ένα νέο δεκαήμερο αφιερωμένο στο πολυσχιδές τοπίο της ηλεκτρονικής μουσικής προσκαλεί το κοινό σε μια εμπειρία είσοδο σε ένα νέο ηχητικό σύμπαν. Μέσα από ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα που την καλλιτεχνική επιμέλεια κατέχει ο Βάιος Μαχμουντές και εκτείνεται από τη σύγχρονη ηλεκτρονική σύνθεση και τη sound art έως τα A/V live, τις περφόρμανς και τα DJ sets, η Εναλλακτική Σκηνή μεταμορφώνεται σε έναν ζωντανό, υβριδικό χώρο ήχου, φωτός και κίνησης.

Η παραδοσιακή διάταξη σκηνής και πλατείας ανατρέπεται, μετατρέποντας τον χώρο σε ένα ανοιχτό περιβάλλον όπου το κοινό γίνεται οργανικό μέρος της εμπειρίας. Σημαντικοί δημιουργοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό, νέες αναθέσεις, πρώτες πανελλήνιες παρουσιάσεις και μοναδικές καλλιτεχνικές συμπράξεις συνθέτουν ένα πρόγραμμα που διατρέχει τις πιο συναρπαστικές εκφράσεις της ηλεκτρονικής μουσικής –από την ambient και την πειραματική δημιουργία έως τις σύγχρονες club σκηνές, τις βρετανικές ρέιβ καταβολές και τη βερολινέζικη τέκνο– αναδεικνύοντάς την ως μια από τις πιο ζωντανές και διαρκώς εξελισσόμενες μορφές της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Τον Μάρτιο τη σκυτάλη παίρνουν οι Ημέρες Εικαστικών, ένα δεκαπενθήμερο αφιερωμένο στις σύγχρονες εικαστικές πρακτικές. Μέσα από εγκαταστάσεις, performances και διαθεματικά έργα, ο σκηνικός χώρος μετατρέπεται σε ένα ζωντανό πεδίο συνάντησης των εικαστικών με τις παραστατικές τέχνες. Κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο, οι Ημέρες Κοινότητας και Δημιουργίας εστιάζουν στη συμμετοχή και τη συλλογική καλλιτεχνική εμπειρία. Παραστάσεις μουσικού θεάτρου και χορού, συναυλίες, εργαστήρια και εκπαιδευτικές δράσεις ενισχύουν τη σύνδεση της Εναλλακτικής Σκηνής με διαφορετικές κοινότητες, προωθώντας νέες μορφές συνεργασίας και συνδημιουργίας.

Η καλλιτεχνική περίοδος ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2027 με τις Ημέρες Σύγχρονου Χορού, έναν μήνα αφιερωμένο στη σύγχρονη χορογραφική δημιουργία. Νέες παραγωγές και έργα ανερχόμενων χορογράφων χαρτογραφούν τις σύγχρονες τάσεις του χορού, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη νέα γενιά δημιουργών και στις νέες καλλιτεχνικές αναζητήσεις.

Το Φεστιβάλ Φιλίππων ταξιδεύει στην Εθνική Λυρική Σκηνή

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής συνεχίζει τη συνεργασία της με το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Καβάλας, η οποία αναδεικνύει τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και ενισχύει τη σύνδεση της περιφέρειας με το αθηναϊκό κοινό. Πέντε παραγωγές του φετινού 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων [«Χάινριχ φον Κλάιστ, Ο σεισμός στη Χιλή», «Μεσοτοιχίες ή Μικρή Προσευχή στις 3κ46 π.μ», «Οι Αντιγόνες», «Φαέθων» και «Φαέθων»], αφιερωμένου στην έννοια της μεταμόρφωσης, ταξιδεύουν στην Εναλλακτική Σκηνή, φέρνοντας το κοινό σε άμεση επαφή με πρωτότυπες αναθέσεις του θεσμού, που διοργανώνεται από το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, οι οποίες, για πρώτη φορά, υπερβαίνουν τα στενά όρια του θεάτρου και συνομιλούν με τη μουσική, την όπερα, το θέατρο σκιών και τις εικαστικές εγκαταστάσεις.