Μπλακ άουτ στα αεροδρόμια και στην ενημέρωση - Το χρονικό του χάους και ο αιφνιδιασμός των αρχών

Σχεδόν δώδεκα ώρες πέρασαν μέχρι να αποκατασταθεί το πρόβλημα που καθήλωσε τα αεροπλάνα σε όλα τα ελληνικά αεροδρόμια από το πρωί της Κυριακής.

Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) ανακοίνωσε περίπου στις 8 το βράδυ ότι «το τεχνικό ζήτημα που παρουσιάστηκε ταυτόχρονα σε πολλαπλές συχνότητες υπό τη μορφή «θορύβου», προερχόμενου, κατά τις αρχικές ενδείξεις, από τηλεπικοινωνιακές υποδομές, και επηρέασε τις επικοινωνίες εντός του FIR Αθηνών, έχει πλέον αποκατασταθεί πλήρως».

Το μπλακ άουτ στις επικοινωνίες, όταν κατέρρευσαν σχεδόν ταυτόχρονα όλες οι συχνότητες που χρησιμοποιεί το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ), καθώς και κρίσιμες συχνότητες της Προσέγγισης Αθηνών προκάλεσε καθόλη τη διάρκεια της ημέρας εκτεταμένη παράλυση στη λειτουργία των ελληνικών αεροδρομίων. Το αλαλούμ επεκτάθηκε και στην ενημέρωση με τις πληροφορίες να διαχέονται με σημαντική καθυστέρηση και με το ...σταγονόμετρο και την ΥΠΑ να μην έχει καταλήξει μέχρι αυτή τη στιγμή στα βαθύτερα αίτια του προβλήματος.

Αν και αρχικά έκανε λόγο για τεχνικό πρόβλημα, το απόγευμα αναφέρθηκε σε μαζική παρεμβολή στις συχνότητες του FIR Αθηνών, χωρίς ωστόσο να σημειώνει τι ή ποιός μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτές τις παρεμβολές, ενώ με την τελευταία της ανακοίνωση το βράδυ της Κυριακής φαίνεται να υποβαθμίζει σε ένα βαθμό το ζήτημα αναφερόμενη σε «θόρυβο» προερχόμενο από τηλεπικοινωνιακές υποδομές, χωρίς να επαναλαμβάνει πιθανές παρεμβολές.

Η Ελλάδα έγινε «τρύπα» στον χάρτη της εναέριας κυκλοφορίας

Το πρωτοφανές «κλείσιμο» του εναέριου χώρου μετέτρεψε την Ελλάδα σε μία «τρύπα» στον χάρτη της εναέριας κυκλοφορίας, διασύροντάς τη διεθνώς αφού προκάλεσε ντόμινο καθυστερήσεων και ακυρώσεων πτήσεων και σε αεροδρόμια του εξωτερικού με το μέγεθος του προβλήματος να προκαλεί απίστευτη ταλαιπωρία σε ταξιδιώτες, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα και την αποσάθρωση των συστημάτων αεροναυτιλίας και την έλλειψη εφεδρειών, για την οποία εδώ και χρόνια προειδοποιούν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας.

Αν και το πρόβλημα διαπιστώθηκε αρχικά περίπου στις 9 το πρωί, η εικόνα παρέμενε για ώρες συγκεχυμένη αναφορικά με την αιτία που προκάλεσε τη συνολική κατάρρευση του συστήματος.

Τον αιφνιδιασμό των ελληνικών αρχών αποκάλυψε και η τεράστια καθυστέρηση στην ενημέρωση από την ΥΠΑ, η οποία ήταν απολύτως δυσανάλογη του μεγέθους του προβλήματος εξαιτίας του οποίου είχε παραλύσει η αεροπορική κυκλοφορία. Η πρώτη ενημέρωση ήρθε περίπου τρεις ώρες αργότερα, στις 12 το μεσημέρι και ανέφερε πρόβλημα σε κάποιες συχνότητες που εξυπηρετούν τις ανάγκες του FIR Αθηνών προσθέτοντας ότι εξυπηρετείται μόνο μέρος των υπερπτήσεων και ότι το θέμα τελεί υπό διερεύνηση «μαζί με αρμόδιους εξωτερικούς φορείς».

Η ανακοίνωση αναφερόταν σε τεχνική αστοχία, με τον ΟΤΕ, πάντως, να διαψεύδει δύο φορές εχθές ότι έχει διαπιστωθεί κάποιο πρόβλημα στα ραδιοκυκλώματα που ο ίδιος υποστηρίζει για την ΥΠΑ. Σε «τεχνικό θέμα, το μέγεθος του οποίου αντιμετωπίζεται για πρώτη φορά», αναφερόταν και η δεύτερη ανακοίνωση της Υπηρεσίας η οποία εκδόθηκε περίπου δύο ώρες αργότερα, ενώ σε τρίτη ανακοίνωσή της η ΥΠΑ μιλούσε για «μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες που εξυπηρετούν το F.I.R. Αθηνών», αλλά και σε ταυτόχρονη «πτώση των γραμμών HELLAS COM καθώς και των τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας. Ο “θόρυβος” που παρατηρήθηκε στις συχνότητες είχε τη μορφή συνεχούς, ακούσιας εκπομπής», ανέφερε η ανακοίνωση.

Σύμφωνα με την ΥΠΑ, οι ηλεκτρονικοί της Υπηρεσίας, σε συντονισμό με τους τεχνικούς του ΟΤΕ, κατέβαλαν άμεσες προσπάθειες για τον εντοπισμό και την αποκατάσταση του προβλήματος. «Πρόκειται για πρωτοφανές περιστατικό ως προς τη μαζικότητα, τη γεωγραφική του έκταση και τη χρονική του επιμονή», σημείωνε η ΥΠΑ.

Η ανακοίνωση που δεν κυκλοφόρησε επίσημα

Η εν λόγω ανακοίνωση αν και επιβεβαιώθηκε από πηγές της ΥΠΑ ως δική της, ουδέποτε διακινήθηκε από την ίδια ή το υπουργείο, όπως είχε συμβεί με τις προηγούμενες. Αντίθετα διέρρευσε μόνο σε συγκεκριμένες ενημερωτικές ιστοσελίδες χωρίς ποτέ να αποσταλεί επίσημα στα ΜΜΕ.

Μολονότι η ΥΠΑ έκανε λόγο για προσπάθειες εντοπισμού και αποκατάστασης του προβλήματος σε συντονισμό με τους τεχνικούς του ΟΤΕ, ο ΟΤΕ με δεύτερη ανακοίνωσή του ξεκαθάριζε για ακόμα μια φορά ότι τα συστήματα που παρέχει δεν είχαν εμφανίσει κανένα πρόβλημα: «Σε συνέχεια ολοκλήρωσης όλων των ελέγχων, ο ΟΤΕ επιβεβαιώνει ότι τα κυκλώματα διασύνδεσης που παρέχει στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, είναι πλήρως λειτουργικά. Ο ΟΤΕ δεν σχετίζεται με κανένα άλλο σύστημα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας», υπογράμμιζε με νόημα.

Στο μεταξύ η ΥΠΑ αν και σημείωνε πως έχει απογειωθεί εκτάκτως αεροσκάφος της με τη συμμετοχή ηλεκτρονικών της Υπηρεσίας και ειδικού τεχνικού της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), «για τη στοχευμένη διερεύνηση των παρεμβολών από αέρος», στην ανακοίνωσή της δεν αναφέρθηκε σε όρους δολιοφθοράς ή κυβερνοεπίθεσης. Αλλωστε πληροφορίες του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης διέψευδαν εξαρχής ότι υπήρχαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης.

Την απογείωση του ειδικά εξοπλισμένου αεροσκάφους της ΥΠΑ επιβεβαίωσε σε δήλωση που έκανε για την αποκατάσταση του προβλήματος και ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, χωρίς ωστόσο να προβεί σε καμία πιο συγκεκριμένη αναφορά ούτε σε «μαζική παρεμβολή» στις ραδιοσυχνότητες, ούτε και σε «στοχευμένη διερεύνηση παρεμβολών από αέρος», όπως είχε αναφέρει η ΥΠΑ νωρίτερα.

Η Υπηρεσία ανακοίνωσε την αποκατάσταση του προβλήματος στις 8 το βράδυ με την ταλαιπωρία, πάντως, για τους επιβάτες να συνεχίζεται και τις επόμενες ώρες ή/και ημέρες προκειμένου να εκτελεστούν και να επαναπρογραμματιστούν όλες οι πτήσεις.

Η ανακοίνωση της ΥΠΑ για την αποκατάσταση

Σύμφωνα με την ΥΠΑ, «το τεχνικό ζήτημα που παρουσιάστηκε ταυτόχρονα σε πολλαπλές συχνότητες υπό τη μορφή «θορύβου», προερχόμενου, κατά τις αρχικές ενδείξεις, από τηλεπικοινωνιακές υποδομές», και επηρέασε τις επικοινωνίες εντός του FIR Αθηνών, έχει πλέον αποκατασταθεί πλήρως.

Οπως επισημαινεται σε σχετική ανακοίνωση, οι συχνότητες και τα συστήματα τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας επανήλθαν σε πλήρη λειτουργία από τις 17:00 τοπική ώρα, και ανεστάλη η σχετική αγγελία ΝΟΤΑΜ. Η  χωρητικότητα του εναερίου χώρου και η ροή της εναέριας κυκλοφορίας επανήλθε στα κανονικά επίπεδα από τις 17:45. Σε όλα τα στάδια της διαχείρισης του συμβάντος διασφαλίστηκε πλήρως η ασφάλεια των πτήσεων, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, τονίζει η ΥΠΑ, η οποία, πάντως, ακόμα αναζητά τις γενεσιουργές αιτίες του προβλήματος.

«Οι γενεσιουργιές αιτίες του τεχνικού προβλήματος, το οποίο δεν έχει καταγραφεί στο παρελθόν με αυτή την έκταση και μορφή, τελούν υπό ενδελεχή διερεύνηση από τους Ηλεκτρονικούς Μηχανικούς της ΥΠΑ, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Παράλληλα, συνεχίζονται οι έλεγχοι σε όλους τους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς, ενώ πραγματοποιείται πτήση ελέγχου του φάσματος συχνοτήτων με αεροσκάφος της ΥΠΑ, με τη συνδρομή της ΕΕΤΤ».

Η ΥΠΑ προσθέτει ότι συνεργάζεται στενά με τον ΟΤΕ για την πλήρη τεκμηρίωση του περιστατικού και τη λήψη μέτρων πρόληψης.