Εν ώρα ανάγκης… να ’χεις τύχη: Όταν η κακοκαιρία βρίσκει το κράτος απροετοίμαστο και τους εθελοντές στους δρόμους

Οι εικόνες καταστροφής κάθε φορά που μια κακοκαιρία σαρώνει την Ελλάδα δεν μας σοκάρουν πια. Μας εξαντλούν. Κι αν κάτι αποδεικνύεται πάντα, είναι πως χωρίς τους εθελοντές και την κοινωνική αλληλεγγύη, τα πράγματα θα ήταν κάθε φορά πολύ χειρότερα.

Χθες (21/1), για ακόμη μία φορά, η Αττική «πιάστηκε» απροετοίμαστη. Κι αυτό παρά τις διαβεβαιώσεις των αρμόδιων. Νωρίς το απόγευμα, ο περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς, δήλωνε πως «η Περιφέρεια βρίσκεται σε απόλυτη φάση ετοιμότητας».

Λίγες ώρες αργότερα, στους δρόμους, η εικόνα ήταν διαφορετική.

Εκεί που κάποιοι έβλεπαν ετοιμότητα, οι εθελοντές έβλεπαν την πραγματικότητα. Ανάμεσά τους και η ομάδα της Humanity Greece, που βρέθηκε σε περιοχές όπως η Καισαριανή και η Άνω Γλυφάδα -όπου μια γυναίκα έχασε τη ζωή της.

«Αυτό που αντικρίσαμε ήταν εικόνες γνωστές αλλά κάθε φορά εξίσου ανησυχητικές», λέει στο ethnos.gr η πρόεδρος της οργάνωσης, Γεωργία Παράσχου. «Δρόμοι με συσσωρευμένα νερά, καθιζήσεις, προβλήματα σε ρέματα, πτώσεις δέντρων, ανεπαρκείς υποδομές απορροής, πολίτες εγκλωβισμένοι και ευάλωτοι συνάνθρωποί μας -κυρίως άστεγοι- χωρίς καμία εναλλακτική ασφαλούς καταφυγίου».

Οι ανάγκες ήταν στοιχειώδεις: ασφαλής μεταφορά, στεγνά ρούχα, βασικά είδη επιβίωσης, ανθρώπινη παρουσία. Όλα εκείνα που, σε ένα οργανωμένο κράτος, θα έπρεπε να καλύπτονται από τους αρμόδιους μηχανισμούς.

Αντ’ αυτού, καλύφθηκαν -για ακόμη μία φορά- από εθελοντές και εθελόντριες. Από τη Humanity Greece, από άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, από ομάδες εθελοντών της Πολιτικής Προστασίας που βρέθηκαν επί ποδός με αντλίες, εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό για απεγκλωβισμούς και άντληση υδάτων.

Γιατί, όπως σημειώνει η Γεωργία Παράσχου, το πρόβλημα παραμένει δομικό: «Βρισκόμαστε συνεχώς αντιμέτωποι με αντίστοιχες καιρικές συνθήκες, τα ίδια προβλήματα και δυστυχώς τις ίδιες συνέπειες γεγονός που δείχνει ότι εξακολουθεί το Κράτος να λειτουργεί περισσότερο αντιδραστικά παρά προληπτικά χωρίς οργανωμένο προληπτικό πλάνο με σοβαρά έργα υποδομών παρά τις εξαγγελίες πως όλα αυτά τα χρόνια υλοποιούνται τεράστια αντιπλημμυρικά έργα στην Αττική».

«Στις περισσότερες περιοχές το νερό απλώς δεν έχει πού να πάει. Λύσεις υπάρχουν, αλλά απαιτούν πολιτική βούληση, επιστημονική τεκμηρίωση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό -όχι αποσπασματικές κινήσεις μετά από κάθε κακοκαιρία».

Ο εθελοντισμός δεν είναι υποκατάστατο του κράτους

Αυτό που περιγράφει η Γεωργία Παράσχου δεν είναι απλώς μια καταγραφή. Είναι η συμπύκνωση ενός προβλήματος που όχι μόνο επαναλαμβάνεται, αλλά και συνεχώς μεγαλώνει.

«Οι εθελοντές καλούνται κάθε φορά να καλύψουν βασικές ανάγκες», σημειώνει, «σε ένα κράτος που λειτουργεί περισσότερο αντιδραστικά παρά προληπτικά, απέναντι σε φαινόμενα που δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται έκτακτα, αλλά επαναλαμβανόμενα και προβλέψιμα».

Και αυτή ακριβώς η επανάληψη είναι που καθιστά το ζήτημα και πολιτικό. Γιατί όταν το κράτος λειτουργεί μόνο εκ των υστέρων, η ευθύνη μεταφέρεται διαρκώς στους ίδιους ανθρώπους: τους εθελοντές.

Από την άλλη πλευρά -και αυτό έχει τη δική του σημασία-, όπως επισημαίνει η ίδια, η κινητοποίηση αυτή αποτυπώνει και κάτι βαθιά θετικό: μια κοινωνία με ισχυρά αντανακλαστικά αλληλεγγύης. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι σύμφωνα με έρευνα της Humanity Greece σε συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ένας στους τέσσερις πολίτες στην Ελλάδα δραστηριοποιείται σήμερα εθελοντικά, ενώ έξι στους 10 έχουν προσφέρει εθελοντική εργασία τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους.

Τα νούμερα μιλούν από μόνα τους. Αλλά δεν μπορούν -και δεν πρέπει- να λειτουργούν ως άλλοθι για την απουσία κρατικού σχεδιασμού.