Χίος: Η δύσκολη επόμενη μέρα για τους επιζώντες - Τα κλειστά κέντρα κράτησης και ο αγώνας δρόμου για άσυλο

Πέντε ημέρες μετά το πολύνεκρο ναυάγιο στη Χίο με τους 15 νεκρούς μετανάστες, τον άγνωστο αριθμό αγνοούμενων και τους 25 τραυματίες, το μούδιασμα, ο πόνος, η οργή και τα ερωτήματα παραμένουν τόσο στην τοπική κοινωνία του νησιού όσο και εκτός αυτής. Ο προβληματισμός για την επόμενη ημέρα τόσο στο νησί, όσο και όσους επέζησαν από το φρικτό ναυάγιο, αλλά και για το μεταναστευτικό ζήτημα που σφίγγεται από την ακροδεξιά ρητορεία είναι μεγάλος. Με την Ελλάδα να έχει καταδικαστεί ήδη μέσα σε τρία χρόνια τέσσερις φορές για περιστατικά με βάρκες μεταναστών αλλά και τον τρόπο που έδρασε η δικαιοσύνη.

«Η επόμενη ημέρα είναι δύσκολη, είμαστε ακόμα σοκαρισμένοι, λυπημένοι αλλά και οργισμένοι γιατί δεν πρέπει να γίνονται τέτοια πράγματα στη θάλασσα που βλέπουμε κάθε μέρα» λέει στο ethnos.gr ο Αλέξανδρος Παναγιωτάκης, κάτοικος Χίου, και μέλος του κοινωνικού χώρου «Αντίβαρο» στη Χίο. Όπως μας τονίζει «η άθλια πολιτική να μην περνάνε οι πρόσφυγες οδηγεί εκτός από αυτό το τραγικό ναυάγιο σε κοινωνικά προβλήματα».

Μας εξηγεί ότι το νησί είναι προβληματισμένο. «Πολλοί από τους λιμενικούς είναι από το νησί και έχει ανοίξει μια κουβέντα τι ακριβώς έκαναν. Κανείς δεν πιστεύει ότι βγαίνουν να σκοτώσουν, αλλά αν οι εντολές που παίρνουν είναι αποτροπή με κάθε μέσο συμβαίνουν αυτά τα αποτελέσματα».

«Για κάποιο κόσμο αυτό που μένει είναι να απαντηθεί γιατί συνέβη αυτό που συνέβη με τραγικά αποτελέσματα. Προσπαθούμε να καταλάβουμε πώς βρέθηκε ένα σκάφος του λιμενικού να «καβαλάει» το προσφυγικό σκάφος οδηγώντας στην απώλεια τόσων ανθρώπων» μας λέει.

Το τι συνέβη όμως εκείνο το βράδυ, της Τρίτης 3 Φεβρουαρίου δεν αναρωτιούνται όμως μόνο κάποιοι κάτοικοι της Χίου. Ο Μίνως Μουζουράκης, δικηγόρος της μη κερδοσκοπικής εταιρείας, Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), μας υπογραμμίζει ότι «είναι απολύτως επιτακτικό το περιστατικό να διερευνηθεί αποτελεσματικά».

Εξηγεί ότι «η έρευνα πρέπει να είναι ανεξάρτητη από Εισαγγελία που δεν εμπλέκεται η αρχή του Κράτους και να εξεταστούν όλα τα αποδεικτικά, τόσο τα ψηφιακά όσο και οι αυτοψίες και οι μαρτυρίες όλων των επιζώντων και να υπάρξει μια απόδοση δικαιοσύνης στους ανθρώπους αυτούς».

Εκτεθειμένοι και μετά το ναυάγιο

Η επόμενη ημέρα για όσους επέζησαν, πολλοί βαριά τραυματισμένοι, ανάμεσά τους πολλά παιδιά, είναι επίσης δύσκολη καθώς ακόμα δεν έχουν γίνει ούτε οι απόλυτες απαραίτητες τυπικές διαδικασίες για «να μην είναι έκθετοι αυτοί οι άνθρωποι και στις οποίες προσπαθούμε να τους συνδράμουμε» προσθέτει ο κ. Μουζουράκης

Όσοι επέζησαν παραμένουν χωρίς χαρτιά, καθώς δεν έχει γίνει ακόμα η καταγραφή τους, έκθετοι ουσιαστικά καθώς το νέο δόγμα της κυβέρνησης λέει ότι η έλλειψη χαρτιών ισούται με ποινικό αδίκημα και φυλακή. Αλλά ακόμα και μετά την καταγραφή και ταυτοποίηση τους οι επιζώντες έχουν μακρύ και επικίνδυνο δρόμο μέχρι να πάρουν άσυλο. Η διαδικασία ποικίλει σε χρόνο όπως θα μας πει ο κ. Μουζουράκης ανάλογα με τη χώρα καταγωγής, αλλά και τις δυνατότητες της υποστελεχωμένης Υπηρεσίας Ασύλου. «Ενώ το ποσοστό αναγνώρισης των Αφγανών πολιτών είναι 99,8% δηλαδή η συντριπτική πλειοψηφία παίρνουν άσυλο γιατί αναγνωρίζονται σαν πρόσφυγες το πρόβλημα είναι ότι η διαδικασία και πόσο γρήγορα θα γίνουν είναι από τις δυνατότητες της Υπηρεσίας Ασύλου» προσθέτει. «Για παράδειγμα δεν έχουν τους σχετικούς διερμηνείς και λειτουργούν μόνο με έκτακτη παροχή διερμηνείας».

«Στο παράδειγμα του πολύνεκρου ναυαγίου στην Πύλο, ενώ οι συνεντεύξεις έγιναν γρήγορα οι αποφάσεις των αιτημάτων βγήκαν σε διαφορετικούς χρόνους, άλλες βγήκαν μετά από μήνα και άλλες μετά από ένα χρόνο» επισημαίνει ο κ. Μουζουράκης.

Τι θα γίνει οι γονείς και τα παιδιά που βαριά τραυματισμένα τώρα θα χρειαστούν μετά περίθαλψη και αποκατάσταση πόσο μάλλον ψυχική στήριξη; Δυστυχώς θα αφεθούν στην τύχη τους στα κλειστά κέντρα κράτησης, καθώς ακόμα και η ελάχιστη βοήθεια που δίνονταν μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων έχει πλέον κοπεί.

«Κανονικά η περίθαλψη πρέπει να παρέχεται πλήρως στους ανθρώπους που ζητούν άσυλο. Μόλις ολοκληρωθεί η καταγραφή, οι άνθρωποι δεν είναι σε κράτηση, μπορεί να μετακινούνται εντός και εκτός, αλλά το πρόβλημα είναι ότι οι δομές αυτές είναι σε μεγάλη απόσταση από τον αστικό ιστό, η Μαλακάσα για παράδειγμα που είναι μία από τις πλησιέστερες είναι 50χλμ από την Αθήνα, δεν είναι δίπλα. Δεν παρέχεται δωρεάν μετακίνηση από το κράτος προς τις πόλεις, οπότε αν έχει ένα ιατρικό ραντεβού δεν του παρέχεται υπηρεσία από το κράτος ενώ υπάρχει σχετικό πρόγραμμα από την ΕΕ το οποίο δεν λειτουργεί. Επίσης μέχρι θα κριθούν τα αιτήματά τους οι άνθρωποι δικαιούνται μηνιαίο βοήθημα για να καλύπτουν τα έξοδα τους, το βοήθημα αυτό είναι γύρω στα 75 ευρώ το μήνα, μιλάμε για ένα πολύ μικρό ποσό, το οποίο όμως δυστυχώς δεν δίνεται καθόλου από το Μάρτιο του 2025, έχει σταματήσει. Αυτό σημαίνει ότι αν έχουμε έναν ανθρωπο με θέματα υγείας που πρέπει να πηγαίνει εκτός καμπ θα πρέπει αυτό το άτομο χωρίς να έχει βοήθεια από το κράτος να καλύπτει τα έξοδα μετακίνησής του, τα οποία μπορεί να είναι υψηλά» μας εξηγεί ο κ. Μουζουράκης.

«Ήταν σφαγή, σαν να είχες 10- 12 τροχαία μαζεμένα»

Ο Γιάννης Κουτσοδόντης, μέλος του ΔΣ του Σωματείου εργαζομένων του νοσοκομείου Χίου, βρέθηκε εκεί τη νύχτα του ναυαγίου. Αυτό που αντίκρυσε ήταν μας λέει «σφαγή, ήταν σαν να είχες 10- 12 τροχαία μαζεμένα, παντού αίμα, φωνές, φασαρία, τα παιδάκια και οι ενήλικες παγωμένοι από τη θάλασσα. Ένας χαμός γινόταν. Μπήκε κόσμος μέσα από μόνος του και βοήθησε, δεν χρειάστηκε να πάρουμε καν τηλέφωνο, δερματολόγος, οφθαλμίατρος ιδιώτες ήρθαν να βοηθήσουν. Υπήρξε καλή οργάνωση».

«Ξαφνικά σε ένα επαρχιακό νοσοκομείο με 2 άτομα προσωπικό συν όσου εφημέρευαν βρέθηκαν 25 άτομα, εκ των οποίων 11 παιδάκια, σε πολύ βαριά κατάσταση, με κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις» μας λέει.

«Μετά ήρθαν οι νεκροί, οι οποίοι ήταν πολύ βαριά χτυπημένοι, όπως μου είπαν χαρακτηριστικά μου: οι σάκοι έσταζαν αίμα».

4 καταδίκες σε τρία χρόνια

Πάντως το φρικτό περιστατικό, σύμφωνα με τον κ. Μουζουράκη, δεν είναι μεμονωμένο. «Η χώρα καταδικάζεται σε τακτική βάση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του ανθρώπου για τέτοια περιστατικά. Μόνο την τελευταία τριετία είχαμε τέσσερις καταδίκες για ναυάγια ή επιχειρήσεις του Λιμενικού με αλόγιστη χρήσης βίας, και εκεί κρίθηκε ότι το Λιμενικό δεν τήρησε το δικαίωμα στη ζωή και ότι η Ελληνική Δικαιοσύνη δεν είναι αποτελεσματική».

«Δεν προέκυψαν επαρκείς ενδείξεις ενοχής» λένε οι συνήγοροι του φερόμενου διακινητή

Ερωτήματα, πάντως υπάρχουν και για τον φερόμενο διακινητή, τον 31χρονο Μαροκινό, ο οποίος κρίθηκε προφυλακιστέος με τους συνηγόρους του, Δημήτριος Χούλης και Αλέξανδρος Γεωργούλης, να τονίζουν ότι δεν υπάρχει επαρκείς ενδείξεις ενώ κανένας μάρτυρας δεν έχει αναγνωρίσει τον 31χρονο ως διακινητή.

Όπως αναφέρουν στην ανακοίνωσή τους «με ομόφωνη απόφαση εισαγγελέα και ανακρίτριας αποφασίστηκε η προσωρινή κράτηση του κατηγορουμένου μέχρι και το δικαστήριο. Παρόλα αυτά σε καμία περίπτωση δεν προέκυψαν επαρκείς ενδείξεις ενοχής του κατηγορουμένου καθώς κανείς μάρτυρας από όσους κατέθεσαν στην κα. Ανακρίτρια δεν έχει αναγνωρίσει τον κατηγορούμενο ως τον οδηγό της λέμβου.

Στο πλαίσιο της ανάκρισης υπεβλήθησαν το αίτημα συμπληρωματικής εξέτασης του εναπομείναντος μάρτυρα που είχε καταθέσει στο προανακριτικό στάδιο ενώπιον των προανακριτικών αρχών, το αίτημα της κατ’ αντιπαράσταση εξέτασης του κατηγορουμένου με τους λιμενικούς, το αίτημα αναπαράστασης της σύγκρουσης, αίτημα ανάσυρσης της λέμβου,  αίτημα διενέργειας πραγματογνωμοσύνης από ειδικό νηογνώμονα – ναυπηγό μηχανικό και το αίτημα άρσης του τηλεφωνικού απορρήτου των κινητών τηλεφώνων των λιμενικών, την προσκόμιση των επικοινωνιών μέσω του συστήματος ραδιοεπικοινωνίας (vhf) του ΕΣΚΕΔ και οποιασδήποτε τυχόν συνομιλίας αλλά και την εξέταση των καταγραφικών καμερών.

Ήδη το συμπληρωματικό ανακριτικό υλικό έχει διαβιβαστεί αρμοδίως στο Λιμεναρχείο Χίου από την κα Ανακρίτρια για διενέργεια ΕΔΕ.

Εκτιμούμε ότι όλα τα παραπάνω αιτήματα θα συνδράμουν στη διαλεύκανση της υπόθεσης, γεγονός που επιθυμούμε άπαντες.

Έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στην ελληνική Δικαιοσύνη και εκτιμούμε το έργο της Ανακριτικής Αρχής, που μέχρι τώρα έχει φωτίσει πολλές πλευρές της υπόθεσης, ευελπιστώντας σε μια δίκαιη και απρόσκοπτη από πολιτικές πιέσεις διαδικασία».