ΕΛΤΑ: Στις καθυστερήσεις και τα επιπλέον λουκέτα «πνίγεται» το σχέδιο μετασχηματισμού

Με τη σκληρή πραγματικότητα των τεράστιων καθυστερήσεων στην επίδοση δεμάτων που συχνά ξεπερνούν και τον 1,5 μήνα, της απώλειας του στόχου ακόμα και για την απλή αλληλογραφία, της συσσώρευσης αντικειμένων στα κέντρα διαλογής που λειτουργούν με μειωμένο προσωπικό και του επερχόμενου λουκέτου σε πλήθος ταχυδρομείων σε ολόκληρη τη χώρα φαίνεται ότι συγκρούεται το φιλόδοξο σχέδιο μετασχηματισμού που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση για τα ΕΛΤΑ.

Η εικόνα που περιγράφουν εργαζόμενοι, πελάτες των ΕΛΤΑ, έως και οι εκδότες του Περιφερειακού Τύπου, ορισμένοι εκ των οποίων είδαν τα τέσσερα εβδομαδιαία φύλλα των εφημερίδων τους να φτάνουν στους παραλήπτες τους όλα μαζί πακέτο τον ...Ιανουάριο απέχει αισθητά από την επίσημη θέση περί «δομημένης, κοινωνικά ευαίσθητης και σταδιακής μεταρρύθμισης». Η κατάσταση καταδεικνύει με τον πλέον εμφατικό τρόπο ότι η εταιρεία επιχειρεί να αλλάξει μοντέλο λειτουργίας, παλεύοντας ταυτόχρονα με ολοένα αυξανόμενα προβλήματα, ελλείψεις προσωπικού και απώλεια αξιοπιστίας που κοστίζει ακόμα και την απώλεια μεγάλων πελατών στα ΕΛΤΑ.

Σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, το 90% των επιστολικών αντικειμένων θα πρέπει να επιδίδεται εντός τριών εργάσιμων ημερών και το 98% εντός πέντε. Τα διαθέσιμα στοιχεία του 2024, όμως, αποτυπώνουν σημαντική υστέρηση: μόλις περίπου το 35% των αποστολών παραδόθηκε εντός τριών ημερών και περίπου το 69% εντός πέντε.

Στην πράξη, οι καθυστερήσεις σε συγκεκριμένες περιοχές και κατηγορίες αντικειμένων φέρονται να φτάνουν ακόμη και τον έναν ή δύο μήνες. Στο κέντρο διαλογής της Λένορμαν, έχει σωρευτεί τεράστιος όγκος αδιανέμητων δεμάτων, ενώ η ήδη δύσκολη κατάσταση επιβαρύνθηκε περαιτέρω όταν μεγάλο πρακτορείο της ΕΛΤΑ Courier στους Αμπελοκήπους ανέστειλε τη λειτουργία του, μεταφέροντας επιπλέον όγκο στο ήδη πιεσμένο σύστημα.

Παράλληλα, στο Κρυονέρι - βασικό κόμβο διαλογής - το προσωπικό σύμφωνα με τους εργαζομένους μειώθηκε το τελευταίο διάστημα περίπου στο μισό. Οπως μεταδίδουν οι ίδιοι, από τον περασμένο Οκτώβριο οπότε και η απόφαση για το κλείσιμο 204 καταστημάτων είχε προκαλέσει σάλο αντιδράσεων κάνοντας την κυβέρνηση να αναδιπλωθεί προσωρινά, έχουν λήξει οι συβάσεις πολλών εργαζομένων χωρίς να ανανεωθούν, ενώ αρκετά από τα ιδιωτικά πρακτορεία που έχουν αναλάβει σημαντικό μέρος του έργου συχνά αδυνατούν να αντεπεξέλθουν. Την ίδια στιγμή και δεκάδες πράκτορες σε όλη την Ελλάδα απειλούν με λουκέτο διαμαρτυρόμενοι για τον νέο κανονισμό προμηθειών που επέβαλε το περασμένο φθινόπωρο η εταιρεία.

Αλλωστε μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι σχεδόν τα μισά από τα 1.238 παράπονα που δέχτηκε και διαχειρίστηκε η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) το 2024 για τον κλάδο των ταχυδρομικών υπηρεσιών αφορούσαν τους χρόνους επίδοσης. Η πλειονότητα των καταγγελιών αφορούσε καθυστερήσεις στην παράδοση ταχυδρομικών αντικειμένων, οι οποίες αντιστοιχούσαν στο 47% του συνόλου. Ακολουθούσαν «άλλα θέματα» σε ποσοστό 37%, όπως η αδυναμία επικοινωνίας με τον πάροχο ή η μη επαρκής ενημέρωση των χρηστών. Στην υπόλοιπη κατανομή περιλαμβάνονταν περιπτώσεις απώλειας ή καταστροφής αντικειμένων, ζητήματα χρεώσεων καθώς και αμφισβήτηση της απάντησης που έδωσε ο πάροχος στον καταναλωτή.

Μόλις πρόσφατα η ΕΕΤΤ αυστηροποίησε και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο το οποίο προβλέπει συγκεκριμένα δικαιώματα αποζημίωσης υπέρ του χρήστη. Σε περίπτωση καθυστέρησης επίδοσης άνω των τριών εργάσιμων ημερών, εφόσον η ευθύνη βαρύνει την ταχυδρομική επιχείρηση, ο χρήστης δικαιούται αποζημίωση ίση με δύο ταχυδρομικά τέλη. Αν η καθυστέρηση υπερβεί τις τρεις εργάσιμες ημέρες και το αντικείμενο παραδοθεί εντός των επόμενων δώδεκα ημερών, η αποζημίωση προσαυξάνεται με επιστροφή μέρους του ταχυδρομικού τέλους για κάθε επιπλέον ημέρα καθυστέρησης. Σε περίπτωση που το ταχυδρομικό αντικείμενο επιστραφεί στον αποστολέα με άγνωστη αιτία μη επίδοσης, επιστρέφεται το σύνολο των ταχυδρομικών εξόδων. Παράλληλα, εάν μια αποστολή παραδοθεί σε σημείο παραλαβής διαφορετικό από το συμφωνημένο, χωρίς τη συναίνεση του χρήστη, καταβάλλεται αποζημίωση ίση με δύο ταχυδρομικά τέλη.

Υποστελέχωση και γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού

Το πρόβλημα ωστόσο δεν περιορίζεται μόνο στη διαλογή καθώς και στη διανομή, η εικόνα είναι εξίσου πιεστική. Σήμερα στην Αττική υπηρετούν περίπου 160 μόνιμοι διανομείς αορίστου χρόνου και περίπου 50 ενοικιαζόμενοι/εργολαβικοί, ενώ πανελλαδικά, ο αριθμός των μόνιμων και ενοικιαζόμενων διανομέων υπολογίζεται γύρω στους 300.

Οι τελευταίες μαζικές προσλήψεις ταχυδρόμων έγιναν το 2002 και το 2004. Έκτοτε, οι προσλήψεις μόνιμου προσωπικού ήταν περιορισμένες, ενώ η μέση ηλικία των διανομέων ξεπερνά πλέον τα 55 έτη με αποτέλεσμα αρκετοί να έχουν μετακινηθεί σε άλλες θέσεις αντιμετωπίζοντας προβλήματα υγείας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ορισμένες περιοχές της Αττικής, ένας ταχυδρόμος καλείται να εξυπηρετήσει έως και 20.000 κατοίκους. Οι τομείς διανομής, που παλαιότερα ήταν τρεις σε μεγάλες περιοχές, έχουν γίνει πλέον τέσσερις, διευρύνοντας τις αποστάσεις και μειώνοντας έτι περαιτέρω τη συχνότητα επίδοσης.

Ως αποτέλεσμα η συρρίκνωση προσωπικού, σε συνδυασμό με τις αυξημένες απαιτήσεις (δέματα e-commerce, αντικαταβολές, ειδικές υπηρεσίες), δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που πλήττει την αξιοπιστία του ταχυδρομείου.

Το 40% της Αθήνας σε πράκτορες

Οπως επισημαίνουν οι ταχυδρόμοι, περίπου το 40% της γεωγραφικής έκτασης της Αθήνας έχει ήδη ενταχθεί σε καθεστώς πρακτόρευσης για οικονομικότερη και αποτελεσματικότερη διαχείριση, η οποία όμως φαίνεται ότι δεν ήρθε. Περιοχές όπως ο Βύρωνας, η Καισαριανή, οι Αμπελόκηποι, το Γουδή, το Γκύζη, ο Κολωνός, η Κυψέλη, τα Πατήσια, το Γαλάτσι, το Ίλιον, η Πετρούπολη, οι Άγιοι Ανάργυροι, το Περιστέρι, η Νέα Σμύρνη, τα Πετράλωνα και το Θησείο εξυπηρετούνται πλέον από ιδιώτες συνεργάτες των ΕΛΤΑ.

Η διοίκηση υποστηρίζει ότι το μοντέλο πρακτόρευσης μειώνει το κόστος και αυξάνει την ευελιξία. Ωστόσο οι εργαζόμενοι σημειώνουν ότι πολλοί πράκτορες προέρχονται από τον χώρο των ταχυμεταφορών και δεν διαθέτουν εμπειρία στην επιστολική διανομή, η οποία απαιτεί διαφορετική οργάνωση και ταχύτερη διαχείριση χρόνου με αποτέλεσμα η ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας να πέφτει διαρκώς.

Προσθέτουν ότι σε περιπτώσεις όπου αξιοποιήθηκαν έμπειροι πρώην ταχυδρομικοί, τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα. Όπου όμως η ανάθεση έγινε με καθαρά οικονομικά κριτήρια, καταγράφονται αυξημένα παράπονα πολιτών για μη έγκαιρη επίδοση ή ελλιπή ενημέρωση.

Παράλληλα, μέρος της χειροκίνητης διαλογής ανατέθηκε σε ιδιωτική εταιρεία. Σύμφωνα με εργαζόμενους, η συνεργασία δεν απέδωσε τα αναμενόμενα, με αποτέλεσμα αντικείμενα να επιστρέφουν στο παλαιό Κέντρο Διαλογής Αττικής για εκ νέου επεξεργασία.

Από 1.031 σημεία σε 985 και έπεται συνέχεια

Βάσει των επίσημων στοιχείων, στις 31 Οκτωβρίου 2025 το δίκτυο αριθμούσε 1.031 σημεία εξυπηρέτησης: 475 ιδιόκτητα καταστήματα, 401 πρακτορεία και 155 πρακτορεία courier. Από 1ης Ιανουαρίου 2026, μετά την αναστολή λειτουργίας 46 καταστημάτων, το δίκτυο διαμορφώθηκε σε 985 σημεία.

Το επιχειρησιακό πλάνο προβλέπει μεταφορά έργου από περίπου 150 ιδιολειτουργούμενα καταστήματα σε πρακτορεία ή σε κοντινά σημεία. Παράλληλα, επεκτείνεται το μοντέλο shop-in-shop σε περισσότερα από 500 σημεία, εντός υφιστάμενων καταστημάτων λιανικής.

Οπως έχει ήδη ανακοινωθεί, στις 20 Φεβρουαρίου θα κατεβάσουν ρολά άλλα 11 ταχυδρομικά καταστήματα σε Αλιβέρι, Λεχαινά Ηλείας, Αλεξάνδρεια Ημαθίας, Αρχάνες Ηρακλείου, Παραμυθιά Θεσπρωτίας, Κουφάλια Θεσσαλονίκης, Σοφάδες Καρδίτσας, Νεάπολη Λακωνίας, Σκάλα Λακωνίας, Αλμυρό Μαγνησίας και Στυλίδα φθιώτιδας.

Ορισμένα εξ αυτών μάλιστα, όπως του Αλμυρού και της Νεάπολης δεν υπήρχαν στην αρχική λίστα των 204 καταστημάτων προς κλείσιμο. Και μπορεί η κυβέρνηση να διαμηνύει ότι αυτή τη φορά τα λουκέτα ακολουθούν τη διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες, αλλά το πλήθος των ερωτήσεων που σωρεύεται εκ νέου στη Βουλή από βουλευτές της περιφέρειας αποκαλύπτει μια διαφορετική εικόνα.

Αναφορικά με το κλείσιμο του καταστήματος του Αλμυρού σε ερώτηση επισημαίνεται ότι στο κατάστημα του Βόλου υπηρετούν μόλις 6 ταχυδρόμοι για να καλύψουν το σύνολο του πολεοδομικού συγκροτήματος, γεγονός που σημαίνει ότι ένας ταχυδρόμος καλείται να εξυπηρετήσει περίπου 20.000 πολίτες, γεγονός που μαρτυρά περισσότερο κατάρρευση υπηρεσιών παρά αναδιάρθρωση.

Αντίστοιχα για το κατάστημα ΕΛΤΑ Νεάπολης αναφέρεται ότι εξυπηρετεί το σύνολο της Δημοτικής Ενότητας Βοιών του Δήμου Μονεμβασίας, με πληθυσμό περίπου 7.500 κατοίκων, σε περιοχή με έντονα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, χωρίς τακτική συγκοινωνιακή σύνδεση με το πλησιέστερο κατάστημα των Μολάων να απέχει περίπου 50 χιλιόμετρα.

Εφημερίδες ενός μήνα πακεταρισμένες σε μια αποστολή

Οι καθυστερήσεις πανελλαδικά έχουν χτυπήσει κόκκινο με αποτέλεσμα τις έντονες διαμαρτυρίες και της Ένωσης Ιδιοκτητών Επαρχιακού Τύπου, η οποία καταγγέλλει συστηματικές καθυστερήσεις στη διανομή εφημερίδων, παρά την κρατική επιδότηση ύψους περίπου 2 εκατ. ευρώ ετησίως στα ΕΛΤΑ για τη στήριξη της κυκλοφορίας στην περιφέρεια.

Εκδότες αναφέρουν ότι συνδρομητές τους λαμβάνουν τέσσερα φύλλα μαζί ή με καθυστέρηση μίας εβδομάδας, ενώ άλλοι δεν λαμβάνουν καθόλου συγκεκριμένα τεύχη με το πρόβλημα που είχε αρχίσει να παρατηρείται προ τριετίας πλέον να έχει γιγαντωθεί και οι μικρές επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν υπαρξιακό ζήτημα.

«Συνέπεια των παραπάνω είναι να έχουμε υποστεί τεράστια μείωση στον αριθμό των συνδρομητών μας, μια πραγματικότητα που επιφέρει, εκτός της μείωσης των εσόδων μας από συνδρομές, και τη μείωση τους από διαφημίσεις, ενώ καθιστούν την αξία της εφημερίδας μας μόνο ως αρχειακή!», τονίζει η Ενωση σε αναφορά της, η οποία κατατέθηκε στη Βουλή.

Προσθέτει ότι υπάρχουν καθημερινά παράπονα από συνδρομητές, πολλοί εκ των οποίων, μετά από πολλά χρόνια, διακόπτουν τη συνδρομή τους προς τις εφημερίδες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις επιχειρήσεις.