ΥΠΑ: Αναβάθμιση των ραντάρ με 160 εκατ. ευρώ και κλειστή διαδικασία - Τι προβλέπει η σύμβαση

Έχοντας βρεθεί πολλές φορές στο «μάτι του κυκλώνα» για τα απαρχαιωμένα συστήματα αεροναυτιλίας, αλλά και για το «μαύρο» που έπεσε στον ελληνικό ουρανό προ διμήνου και οδήγησε στο κλείσιμο του FIR, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) προχωρά τελικώς στο κρίσιμο έργο της αναβάθμισης του συστήματος εναέριας επιτήρησης, αλλά με κλειστή διαδικασία και χωρίς διαγωνισμό παρά τον υψηλό προϋπολογισμό του.

Η ΥΠΑ, όπως προκύπτει από την ανάρτηση των πρακτικών της συνεδρίασης του Διοικητικού της Συμβουλίου στις 18 Φεβρουαρίου, θα προχωρήσει σε απευθείας ανάθεση σχεδόν 160 εκατομμυρίων ευρώ για την αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Εναέριας Επιτήρησης και του Συστήματος Επεξεργασίας Δεδομένων (DPS) με διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς διαγωνισμό, καλώντας μόνο την εταιρεία Thales LAS France.

Αν και η Υπηρεσία επικαλείται «αδήριτη ανάγκη» για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων, φαίνεται ότι τα προηγούμενα χρόνια μάλλον ...έσπευδε βραδέως παρά τη συνεχιζόμενη αύξηση στην εναέρια κυκλοφορία, δεδομένου ότι η ελληνική αεροναυτιλία εξακολουθεί να λειτουργεί με συστήματα που έχουν αντικαταστήσει προ πολλού όλες οι γειτονικές χώρες.

Όπως έχει καταγγείλει επανειλημμένως η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας (ΕΕΕΚΕ) ο προϋπολογισμός του συγκεκριμένου έργου βρισκόταν σε ένα διαρκές ...ράλι ανόδου έχοντας πλέον σχεδόν διπλασιαστεί χωρίς μάλιστα να έχουν αποσαφηνιστεί οι προδιαγραφές του.

«Η Υ.Π.Α. μέχρι και σήμερα επιδιώκει την σύναψη σύμβασης για το νέο σύστημα ραντάρ (D.P.S.), ο προϋπολογισμός του οποίου έχει φθάσει πλέον στα 160 εκατ. ευρώ (από 76 εκατ. ευρώ που ήταν το 2024 και από 150 εκατ. που ήταν προ ολίγων εβδομάδων), χωρίς η αρμόδια διεύθυνση να έχει παρουσιάσει τεχνικές προδιαγραφές, κάτι που αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία, αφού επιδιώκεται να δαπανηθεί ένα τεράστιο ποσό, χωρίς να καθορίζεται επακριβώς τι σύστημα θα παραδοθεί», ανέφερε στην τελευταία της ανακοίνωση η Ένωση.

Όσοι, πάντως, γνωρίζουν τα τεκταινόμενα στην αεροναυτιλία σημειώνουν ότι η χώρα μας δεν μπορεί να περιμένει άλλο για την αναβάθμιση των συστημάτων της, καθώς για τις ελλείψεις της έχει ήδη επιβαρυνθεί με καταδίκη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με την καθυστέρηση του έργου να μετατρέπεται τελικώς σε επείγουσα ανάγκη, επιβάλλοντας κλειστή διαδικασία με μόνο έναν προσκλεκλημένο.

Υπενθυμίζεται ότι το 2020, η χώρα παραπέμφθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή επειδή ο πάροχος υπηρεσιών εναέριας κυκλοφορίας απέτυχε να παρέχει κρίσιμα δεδομένα ζεύξης στον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό, όπως προβλέπεται από τον Κανονισμό ΕΚ 29/2009. Παρά τις συστάσεις της Επιτροπής, οι αναγκαίες αναβαθμίσεις στα συστήματα MODE S και DPS καθυστέρησαν.

Το 2024, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την απόφαση C-599/22 καταδίκασε την Ελλάδα, επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα παραβίασε συστηματικά τις υποχρεώσεις της στον τομέα της αεροναυτιλίας.

Επιπλέον στις 11 Δεκεμβρίου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε στη χώρα μας αιτιολογημένη γνώμη, που αποτελεί το τελευταίο στάδιο πριν την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επειδή δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα ώστε η ΥΠΑ να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις αναγνώρισης αεροσκαφών μέσω του συστήματος MODE S, όπως προβλέπεται από τον εκτελεστικό κανονισμό της ΕΕ καλώντας την Ελλάδα να συμμορφωθεί εντός δύο μηνών.

Τι περιλαμβάνει η σύμβαση

Η σύμβαση του έργου περιλαμβάνει:

• την αναβάθμιση του συστήματος επεξεργασίας σχεδίων πτήσεως και δεδομένων Επιτήρησης PALLAS 3G στη νέα έκδοση TopSky ATC One.

• την παραμετροποίηση του υφιστάμενου συστήματος PALLAS 3G για τη συμμόρφωση με τον κανονισμό CP1.

• την παραμετροποίηση και υλοποίηση διασύνδεσης του νέου συστήματος TopSky ATC One και του υφιστάμενου PALLAS 3G με τη νέα Προσέγγιση της Τερματικής περιοχής Αθηνών, τον Πύργο Ελέγχου στο ΔΑΑ και τις προσεγγίσεις και τους πύργους των Αερολιμένων Θεσσαλονίκης, Κέρκυρας και Ρόδου.

• Την αναβάθμιση επτά συστημάτων επιτήρησης (RADARs) στην Καμάρα, τον Υμηττό, το Ελληνικό (ATARS), τη Λευκάδα, τα Κύθηρα, το Πήλιο και τη Μερέντα.

Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων με ποσό 8,9 εκατ. ευρώ, αλλά κυρίως από τον τακτικό προϋπολογισμό της ΥΠΑ για τα έτη 2026 – 2033 με συνολικό ποσό ύψους 150,95 εκατ. ευρώ.

Η επιλογή της Thales

Όσον αφορά την επιλογή της εταιρείας Thales από την ΥΠΑ, εμφανίζεται σχεδόν ως μονόδρομος. Γι΄αυτό και η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) άναψε το πράσινο φως στη διαδικασία παρέχοντας τη σύμφωνη γνώμη της. Όπως προκύπτει από τη γνωμοδότηση, που παρείχε η Αρχή στην ΥΠΑ για την επιλογή της κλειστής διαδικασίας χωρίς διαγωνισμό για την προμήθεια, η εταιρεία διαθέτει την αποκλειστική τεχνογνωσία για την αναβάθμιση των υπαρχόντων συστημάτων, ενώ κανένας άλλος φορέας δεν μπορεί να παρέμβει χωρίς να διακινδυνεύεται η διαλειτουργικότητα των συστημάτων και η συμμόρφωση τους. Στην απόφαση σημειώνεται πως η ΥΠΑ διερεύνησε εναλλακτικές λύσεις, ζητώντας μη δεσμευτικές προσφορές από δύο ακόμα μεγάλους κατασκευαστικούς οίκους, αλλά τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οποιαδήποτε εναλλακτική θα προκαλούσε σοβαρά οικονομικά, τεχνικά και επιχειρησιακά προβλήματα, ενώ θα καθυστερούσε επικίνδυνα τις απαραίτητες βελτιώσεις.

Να σημειωθεί ότι η Thales είχε αναλάβει το 1999 την εγκατάσταση και συντήρηση κρίσιμων συστημάτων ραντάρ και επεξεργασίας δεδομένων της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Συγκεκριμένα, το υφιστάμενο δίκτυο radar και το σύστημα (DPS) εγκαταστάθηκε και εξελίχθηκε διαχρονικά σε διαδοχικές φάσεις, βασιζόμενο στα πνευματικά δικαιώματα της κατασκευάστριας εταιρείας Thales LAS France SAS.