Μετρό Θεσσαλονίκης: Πλησιάζει η Καλαμαριά, μακραίνει ο λογαριασμός των αποζημιώσεων

Μπορεί η λειτουργία της βασικής γραμμής του μετρό της Θεσσαλονίκης να πλησιάζει πλέον τον 1,5 χρόνο, ωστόσο ο λογαριασμός για την κατασκευή του εξακολουθεί να μεγαλώνει. Νέα κεφάλαια στο ήδη βαρύ κόστος του πιο πολύπαθου έργου προστίθενται μέσω των αποζημιώσεων που εξακολουθούν να επιδικάζονται από διαιτητικά δικαστήρια. Και ενώ το έργο εισέρχεται στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωση της επέκτασης προς την Καλαμαριά, οι πρόσφατες αποφάσεις του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών επιβεβαιώνουν ότι ο οικονομικός απολογισμός παραμένει ανοιχτός, με το Δημόσιο να καλείται να καλύψει νέες απαιτήσεις που προκύπτουν από πολυετείς εκκρεμότητες και καθυστερήσεις.

Μόλις χθες, εντάχθηκαν στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026 - 2030 δύο διακριτές πράξεις που αφορούν αποζημιώσεις προς την ανάδοχο κοινοπραξία. Η πρώτη αφορά τη βασική γραμμή του μετρό, με την αποζημίωση να προσεγγίζει τα 90,6 εκατ. ευρώ, ενώ η δεύτερη την επέκταση προς Καλαμαριά, με επιπλέον 10,77 εκατ. ευρώ. Συνολικά, δηλαδή, οι νέες εγκρίσεις ξεπερνούν τα 101 εκατ. ευρώ.

Τα ποσά αυτά αφορούν την εκτέλεση διαιτητικών αποφάσεων και συγκεκριμένα τριών για τη βασική γραμμή και δύο για την επέκταση. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη βασική γραμμή με το συγκεκριμένο ποσό φαίνεται να μπαίνει τελεία στις οικονομικές εκκρεμότητες των διαιτησιών, χωρίς ωστόσο να μπορεί να ειπωθεί με ασφάλεια ότι οι αποφάσεις αυτές εξαντλούν και το σύνολο των οικονομικών αξιώσεων που θα προκύψουν για την επέκταση προς την Καλαμαριά, η παράδοση της οποίας έχει ήδη μετακινηθεί χρονικά από τα τέλη του 2025 στο προσεχές καλοκαίρι.

Οι νέες εγκρίσεις έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενες αποφάσεις που είχαν ήδη ανεβάσει σημαντικά το ύψος των αποζημιώσεων του μετρό Θεσσαλονίκης, το οποίο έφτασε τελικά να κοστίσει συνολικά 3 δισεκατομμύρια ευρώ μαζί με την επέκταση.

Σε προγενέστερη φάση, τον Μάιο του 2025 οι εγκρίσεις για τη βασική γραμμή είχαν διαμορφωθεί κοντά στα 100 εκατ. ευρώ, ενώ για την επέκταση προς Καλαμαριά είχαν ήδη εγκριθεί αποζημιώσεις ύψους 53 εκατ. ευρώ, γεγονός που καταδεικνύει ότι το «πάγωμα» των εργασιών και οι αλλαγές στον σχεδιασμό που στιγμάτισαν το έργο γέννησαν πολυετείς καθυστερήσεις, οι οποίες έχουν κοστίσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στο Ελληνικό Δημόσιο.

Το καλοκαίρι η παράδοση της επέκτασης προς Καλαμαριά

Καθυστερήσεις που αποδίδονται στην πολυπλοκότητα του έργου, αλλά και στην πολυδιάσπαση των συμβάσεων που το απαρτίζουν, εμφανίζει ήδη και η επέκταση της βασικής γραμμής προς την Καλαμαριά.

Η επέκταση μήκους περίπου 4,8 χιλιομέτρων, είχε αρχικά ανακοινωθεί ότι θα παραδιδόταν στα τέλη της προηγούμενης χρονιάς με το χρονοδιάγραμμα να παρατείνεται σε πρώτη φάση για λίγους μήνες και πλέον το χρονικό ορόσημο να έχει μετακινηθεί εντός του καλοκαιριού.

Το μεγαλύτερο τεχνικό στοίχημα είναι η ενσωμάτωση της επέκτασης στο ήδη λειτουργούν δίκτυο. Η σύνδεση δεν αφορά μόνο την υποδομή, αλλά ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα χωρίς οδηγό, το οποίο απαιτεί απόλυτη συμβατότητα σε επίπεδο σηματοδότησης, τηλεπικοινωνιών, αυτοματισμών και ηλεκτρονικών συστημάτων.

Επιπλέον, η ύπαρξη έξι διαφορετικών συμβάσεων σε αντίθεση με ό,τι είχε συμβεί στη βασική γραμμή, σημαίνει ότι καθεμία από αυτές που αφορά διαφορετικά τμήματα του έργου πρέπει να «κουμπώσει» με τις άλλες ώστε το σύνολο του έργου να λειτουργήσει ως ένα ενιαίο σύστημα. Η διαδικασία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα απαιτητική με τα προβλήματα να ξεκινούν από την καθυστέρηση της υπογραφής της συμπληρωματικής σύμβασης που θα συγκέντρωνε όλες τις συμβάσεις υπό την ίδια ομπρέλα, ενώ έως και σήμερα δεν έχουν ολοκληρωθεί οι πιστοποιήσεις των διαφορετικών συστημάτων χωριστά. Μόλις ανάψει το πράσινο φως γι΄αυτές, το έργο του μετρό της Θεσσαλονίκης θα πρέπει να πιστοποιηθεί και στο σύνολό του ως ενιαία γραμμή.

Αυτό σημαίνει ότι μετά την ένταξη της Καλαμαριάς, θα πρέπει να ελεγχθεί και να εγκριθεί η λειτουργία ενός δικτύου 18 σταθμών, από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό έως τη Μίκρα.

Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει εκτεταμένες δοκιμές, ενώ σύμφωνα με πηγές κοντά στην υπόθεση, δεν αποκλείεται να απαιτήσει την εκ νέου προσωρινή διακοπή λειτουργίας του μετρό, της συμπρωτεύουσας προκειμένου να ολοκληρωθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι με ασφάλεια.

Δεδομένης της κατάστασης η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών αποφεύγει να δεσμευτεί για συγκεκριμένη ημερομηνία παράδοσης. Ερωτηθείς σχετικά πριν λίγες ημέρες, ο υφυπουργός Υποδομών, Νίκος Ταχιάος επεσήμανε ότι η ολοκλήρωση της επέκτασης προς Καλαμαριά τοποθετείται χρονικά μέσα στο καλοκαίρι, αποφεύγοντας ωστόσο να αναφερθεί σε ακριβή ημερομηνία.

Όπως εξήγησε, η πολυπλοκότητα του έργου, με τις τεχνικές αλληλεπικαλύψεις και τις πολλαπλές συμβάσεις, καθιστά δύσκολη κάθε ασφαλή πρόβλεψη. «Συχνά τα γεγονότα αλλάζουν», σημείωσε. Ο ίδιος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα της λειτουργικής ενσωμάτωσης της επέκτασης, υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχία δεν θα κριθεί μόνο από την κατασκευή, αλλά από τη συνολική διαχείριση και λειτουργία του δικτύου.

Η επέκταση προς Καλαμαριά, με πέντε νέους σταθμούς, αναμένεται να εξυπηρετεί περίπου 85.000 επιβάτες ημερησίως και να συμβάλει στη μείωση της κυκλοφορίας στο κέντρο της πόλης.

Νέες επεκτάσεις στον σχεδιασμό

Εν αναμονή της άφιξης του μετρό στην Καλαμαριά, ο σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα έχει ήδη ξεκινήσει, όπως ανέφερε ο κ. Ταχιάος υπογραμμίζοντας ότι προτεραιότητα αποτελεί η μεγάλη επέκταση προς τη δυτική και βορειοδυτική Θεσσαλονίκη, ένα έργο που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ.

Οι σχετικές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη, με στόχο έναν πιο ορθολογικό σχεδιασμό που θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις ανάγκες των κατοίκων όσο και τη βιωσιμότητα του έργου. Παράλληλα, εξετάζονται και μελλοντικές επεκτάσεις, ακόμη και η δημιουργία δεύτερης γραμμής που θα μπορούσε να εξυπηρετήσει περιοχές όπως η Τούμπα και η Χαριλάου.

Ο υφυπουργός Υποδομών επανέλαβε ότι η επέκταση προς το Αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης δεν βρίσκεται ψηλά στις προτεραιότητες επιμήκυνσης της γραμμής δεδομένου ότι η περιοχή εκτιμάται ότι θα εξυπηρετείται επαρκώς από τον συγκοινωνιακό σχεδιασμό.