Τροχαία: Υψηλή ανασφάλεια στον δρόμο παρά τη μείωση θυμάτων - Τι αναδεικνύει έρευνα του Μετσόβιου

Σημαντική υποχώρηση στους δείκτες των θανατηφόρων τροχαίων καταγράφει η Ελλάδα το 2025, η οποία βάσει των στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είδε μείωση στον αριθμό των θυμάτων κατά 22%, τη δεύτερη μεγαλύτερη μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, οι 517 άνθρωποι που έχασαν πέρυσι τη ζωή τους στην άσφαλτο αναδεικνύουν ότι το πρόβλημα της οδικής ασφάλειας εξακολουθεί να είναι οξύ και πολυπαραγοντικό.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι, αν και λιγότεροι άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, ο αριθμός των τροχαίων παραμένει υψηλός, με περίπου 12.780 περιστατικά μέσα στη χρονιά, ενώ περίπου 4 στα 100 τροχαία συμβάντα εξακολουθούν να είναι θανατηφόρα.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι παραμένουν οι οδηγοί δικύκλων. Παρά το γεγονός ότι τα επιβατικά οχήματα υπερτερούν αριθμητικά (5,7 εκ. έναντι 1,7 εκ.), οι απώλειες μεταξύ αυτοκινήτων και μοτοσυκλετών είναι σχεδόν ισοδύναμες. Τα δίκυκλα εμπλέκονται σε περίπου 4 στα 10 τροχαία, γεγονός που αναδεικνύει την αυξημένη επικινδυνότητα για τους αναβάτες.

Την ίδια στιγμή τα επιμέρους στοιχεία καταδεικνύουν ότι η επικινδυνότητα αυξάνεται γεωμετρικά κυρίως μέσα στις πόλεις και κατά τις νυχτερινές ώρες με την υπερβολική ταχύτητα και την κατανάλωση αλκοόλ να παίζουν καθοριστικό ρόλο. Αντίθετα, τα τροχαία εκτός αστικών κέντρων είναι λιγότερα, αλλά συχνά πιο σοβαρά. Ιδιαίτερα επιβαρυμένοι εμφανίζονται και οι θερινοί μήνες, όταν η κινητικότητα αυξάνεται και οι έλεγχοι δοκιμάζονται στην πράξη.

«Στοίχημα να συνεχιστεί η μείωση»

Κατά την περσινή χρονιά, πάντως, ενισχυμένη ήταν η εικόνα των ελέγχων. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν περίπου 1,8 εκατομμύρια αλκοτέστ, ενώ σταδιακά επεκτείνεται η χρήση ψηφιακών καμερών για την καταγραφή παραβάσεων. Οι πρώτες ενδείξεις αλλαγής συμπεριφοράς είναι εμφανείς, όπως επεσήμανε σε χθεσινή εκδήλωση παρουσία και του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, καθώς περίπου το 45% των πολιτών δηλώνει ότι έχει περιορίσει την κατανάλωση αλκοόλ ή επιλέγει διαφορετικούς τρόπους μετακίνησης, ιδίως σε εξόδους.

Μιλώντας στο πλαίσιο της ίδιας εκδήλωσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε τη μείωση των τροχαίων ως βασική προτεραιότητα, επιμένοντας στη λογική της αυστηρής επιβολής των κανόνων. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη χρήση ψηφιακών καμερών, στη βελτίωση των υποδομών και στην εκπαίδευση των νέων οδηγών, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο κινήτρων για την ανανέωση του στόλου οχημάτων. Όπως ανέφερε, ο στόλος στη χώρα παραμένει γηρασμένος προσθέτοντας πως «αυτό προϊόντος του χρόνου θα διορθώνεται. Θέλουμε πάντα και στα πλαίσια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων να δίνουμε στους πολίτες τη δυνατότητα να αλλάζουν το αυτοκίνητό τους».

Από την πλευρά του, ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης υπογράμμισε ότι «το στοίχημα είναι να συνεχιστεί η μείωση και τους επόμενους μήνες, ειδικά το καλοκαίρι, χωρίς κανέναν εφησυχασμό», επισημαίνοντας ότι απαιτείται διαρκής προσπάθεια από όλους για τη συγκράτηση των τροχαίων.

Τι δείχνει έρευνα του Μετσόβιου

Θα πρέπει, πάντως, να επισημανθεί ότι η συνολική εικόνα των μετακινήσεων είναι πολύ πιο σύνθετη. Σύμφωνα με έρευνα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η οποία διενεργήθηκε το περασμένο καλοκαίρι μετά την ψήφιση του νέου αυστηροποιημένου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ), οι πολίτες αισθάνονται υψηλή ανασφάλεια κατά τις μετακινήσεις τους. Περίπου το 48% στην Αττική αναφέρει ότι δεν αισθάνεται ασφαλές, ενώ μόλις το 20% εκφράζει αίσθημα ασφάλειας. Αντίστοιχα, η αξιολόγηση της αστυνόμευσης ήταν χαμηλή. Μόλις το 15% θεωρούσε επαρκείς τους ελέγχους, ενώ περίπου το 70% δήλωσε ότι δεν είχε υποβληθεί σε έλεγχο τον τελευταίο χρόνο.

Σε ό,τι αφορά τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, το 42% των πολιτών χαρακτήρισε τα πρόστιμα δίκαια, ενώ το 33% υπερβολικά με τα ποσοστά αποδοχής της νέας πραγματικότητας να ποικίλουν ανάλογα με την παράβαση και τους πολίτες να δηλώνουν υπέρ των αυστηρών ποινών για παραβάσεις, όπως η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Επιπλέον, σχεδόν το 20% δήλωνε ότι τα θεωρούσε δύσκολα εφαρμόσιμα, τάση που πιθανότατα έχει αλλάξει πλέον λόγω της εντατικοποίησης των ελέγχων.

Όσον αφορά τη συχνότητα οδήγησης, στο δείγμα 800 πολιτών, το 60% δήλωσε ότι το χρησιμοποιεί καθημερινά, με τη χρήση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς στην Αττική να φτάνει το 26%, έναντι 15% στην υπόλοιπη χώρα. Οι μετακινήσεις σχετίζονται κυρίως με την εργασία, με το 58% να οδηγεί για επαγγελματικούς λόγους, ενώ σχεδόν το 25% των οδηγών περνά πάνω από 10 ώρες εβδομαδιαίως στο τιμόνι.

Σημαντική παράμετρο αποτελεί και η αξιολόγηση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς από τους πολίτες ειδικά υπό το πρίσμα της εναλλακτικής μετακίνησης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 51% των πολιτών στην Αττική και το 46% στην περιφέρεια δηλώνουν δυσαρεστημένοι, ενώ μόλις το 16% εμφανίζεται ικανοποιημένο και ένα 36% διατηρεί ουδέτερη στάση. Η χαμηλή ικανοποίηση λειτουργεί ανασταλτικά στη μείωση της χρήσης του Ι.Χ., διατηρώντας υψηλή την κυκλοφοριακή πίεση. Το πρόβλημα επιτείνεται από τις αρνητικές αξιολογήσεις για την κίνηση και τη στάθμευση, με την πλειονότητα των πολιτών να εκφράζει δυσαρέσκεια.

Στις εναλλακτικές μορφές μετακίνησης, τα ηλεκτρικά πατίνια αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη, καθώς σχεδόν το 50% τα θεωρεί μη ασφαλή. Τα ποδήλατα συγκεντρώνουν υψηλότερη αποδοχή, αλλά εξακολουθούν να συνδέονται με ανησυχίες για την ασφάλεια, κυρίως λόγω ελλιπών υποδομών.