Κτηματολόγιο: Απαντήσεις σε κρίσιμα ζητήματα στον απόηχο της έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου - Το «αγκάθι» των καθυστερήσεων

Σε φάση επιτάχυνσης και ολοκλήρωσης, μετά από σειρά θεσμικών, τεχνικών και οργανωτικών αλλαγών βρίσκεται το έργο του Κτηματολογίου, όπως σημειώνει σε ανακοίνωση που εξέδωσε η διοίκηση του φορέα με αφορμή την ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου που έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου αναφορικά με την ασφάλεια συναλλαγών και τις συνέπειες της πρόωρης περαίωσης πριν ολοκληρωθεί η εξέταση των ενστάσεων, ενώ προειδοποιούσε και για κίνδυνο υφαρπαγής περιουσιών από αδήλωτα ακίνητα και μαζικών δικαστικών διενέξεων.

Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, η οποία εκδόθηκε αρκετές ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, το Κτηματολόγιο δημιουργήθηκε ουσιαστικά από μηδενική βάση, με στόχο την καταγραφή δεκάδων εκατομμυρίων δικαιωμάτων, την ανάπτυξη ενιαίων χαρτογραφικών υποδομών και τη διαχείριση ενός εξαιρετικά σύνθετου ιδιοκτησιακού τοπίου. Ο φορέας αναφέρει πως και η έκθεση καταγράφει ότι «αξιοσημείωτη πρόοδος σημειώθηκε κατά την τελευταία δεκαετία», επιβεβαιώνοντας τη μετάβαση από παρατεταμένη στασιμότητα σε φάση συστηματικής ολοκλήρωσης.

Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει:

• 27.850.000 δικαιώματα (άνω του 71%) έχουν ενταχθεί σε λειτουργούν Κτηματολόγιο
• 10.820.000 δικαιώματα (περίπου 28%) βρίσκονται σε φάση ανάρτησης
• 600.000.000 σελίδες έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί από τα πρώην υποθηκοφυλακεία
• 310.000 εγγραπτέες πράξεις έχουν επεξεργαστεί με τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης
• Πάνω από 1.000.000 ψηφιακές συναλλαγές έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά
• Το 2025 υποβλήθηκαν 560.000 ψηφιακές αιτήσεις και το 2026 έχουν ήδη κατατεθεί 185.000
• Από το 2021 έως σήμερα έχουν αναπτυχθεί 12 νέες ψηφιακές υπηρεσίες

Τα δύο κρίσιμα ερωτήματα

Η ανακοίνωση επιχειρεί να απαντήσει και σε δύο κρίσιμα ερωτήματα που προκύπτουν από την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Το πρώτο αφορά το ζήτημα της ασφάλειας δικαίου με το Ελληνικό Κτηματολόγιο να σημειώνει ότι η απάντηση δίνεται από την ίδια την έκθεση: «Ως εκ των προαναφερόμενων καινοτομιών του Εθνικού Κτηματολογίου, η λειτουργία του συνεπάγεται πολλαπλά οφέλη: ασφάλεια και σαφήνεια των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, μείωση των δικαστικών διενέξεων, μείωση του χρόνου και του κόστους των συναλλαγών επί των ακινήτων, διευκόλυνση του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, καταγραφή της δημόσιας περιουσίας, επομένως, προστασία της από καταπατήσεις και διευκόλυνση της αξιοποίησης αυτής, προσέλκυση επενδύσεων, επιτάχυνση της διαδικασίας απαλλοτρίωσης, προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, μέσω της καταγραφής δασών, υγροτόπων, προστατευόμενων περιοχών και οικοσυστημάτων, και του πολιτιστικού περιβάλλοντος, μέσω της καταγραφής, επί παραδείγματι, των αρχαιολογικών χώρων. Δεν είναι καθόλου άστοχο, συνεπώς, που χαρακτηρίζεται «θεμελιώδες εργαλείο για την ορθολογική οργάνωση και ανάπτυξη της χώρας».

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο συσχέτιζε το ζήτημα της ασφάλειας δικαίου με την ύπαρξη εκκρεμοτήτων και την πρόωρη περαίωση του κτηματολογίου τονίζοντας συγκεκριμένα ότι: ««η υπερβολική επίσπευση μπορεί να υπονομεύσει την ασφάλεια των συναλλαγών, εφόσον παραμένουν εκκρεμείς αμφισβητήσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της αξιοπιστίας του συστήματος».

Η δεύτερη ερώτηση, την οποία επιχειρεί να απαντήσει η διοίκηση του φορέα σχετίζεται με τις καθυστερήσεις. Στην ανακοίνωση γίνεται λόγος για «εντυπωσιακή» ταχύτητα στη διεκπεραίωση πράξεων. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 2024 έκλεισαν 251.000 πράξεις, το 2025 ο ρυθμός διεκπεραίωσης υπερδιπλασιάστηκε και έκλεισαν 650.000 πράξεις, ενώ στο πρώτο τρίμηνο του 2026 έχουν ήδη διεκπεραιωθεί 247.000 πράξεις.

«Συγκεκριμένα στα μεγάλα γραφεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης οι εκκρεμότητες έχουν μειωθεί σήμερα κατά 80% και 90% αντίστοιχα, με το μήνα Μάρτιο 2026 να σημειώνεται ρεκόρ ολοκλήρωσης πράξεων και έκδοσης πιστοποιητικών στις 79.200 στα γραφεία της χώρας».

Σημαντικό ρόλο στη διεκπεραίωση των πράξεων έχει παίξει ο νομικός έλεγχος μέσω της Τεχνικής Νοημοσύνης.

«Παρά τις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν και την ανάγκη περαιτέρω επιτάχυνσης επιμέρους διαδικασιών, η συνολική εικόνα του έργου έχει αλλάξει ουσιαστικά. Για πρώτη φορά, η ολοκλήρωση ενός έργου δεκαετιών διαφαίνεται με σαφήνεια στον ορίζοντα, με μετρήσιμη πρόοδο, εκτεταμένη ψηφιοποίηση και ενίσχυση της λειτουργικότητάς του προς όφελος των πολιτών και της οικονομίας», επισημαίνεται στην ανακοίνωση.