Ανενεργό για 100.000 χρόνια: Τι συμβαίνει και το ηφαίστειο Μεθάνων συσσωρεύει τεράστια ποσότητα μάγματος;

Για περισσότερα από 100.000 χρόνια, το ηφαίστειο που βρίσκεται στα Μέθανα, περίπου 50 χλμ. νοτιοδυτικά της Αθήνας, φαινόταν ανενεργό, χωρίς εκρήξεις λάβας ή σύννεφα τέφρας.

Σύμφωνα, ωστόσο, με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, συσσωρεύει τεράστιες ποσότητες μάγματος βαθιά μέσα στους θαλάμους μάγματος, γεγονός που οδηγεί σε επανεκτίμηση της απειλής που μπορεί να θέτουν «σιωπηλά» ηφαίστεια.

«Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της παρακολούθησης ανενεργών ηφαιστείων, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν πρόσφατες εκρήξεις», αναφέρουν σύμφωνα με τον Independent οι επιστήμονες, οι οποίοι μελέτησαν μικροσκοπικούς κρυστάλλους ζιρκονίου που σχηματίζονται μέσα στα αποθέματα μάγματος στον φλοιό της Γης καθώς αυτά ψύχονται.

Αυτοί οι κρύσταλλοι λειτουργούν σαν φυσικές «χρονοκάψουλες», διατηρώντας πληροφορίες για το πότε και υπό ποιες συνθήκες δημιουργήθηκαν.

«Τα ηφαίστεια μπορούν να αναπνέουν υπόγεια για χιλιετίες»

«Μπορούμε να σκεφτούμε τους κρυστάλλους ζιρκονίου σαν μικροσκοπικούς καταγραφείς πτήσης. Χρονολογώντας περισσότερους από 1.250 από αυτούς σε μια περίοδο 700.000 ετών ηφαιστειακής ιστορίας, ανακατασκευάσαμε με ακρίβεια την εσωτερική ζωή του ηφαιστείου», εξηγεί ο Olivier Bachmann ηφαιστειολόγος από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης στην Ελβετία.

«Αυτό που μάθαμε είναι ότι τα ηφαίστεια μπορούν να “αναπνέουν” υπόγεια για χιλιετίες χωρίς ποτέ να εκδηλώνονται στην επιφάνεια», πρόσθεσε.

Η ανάλυση αποκάλυψε ότι μάγμα παραγόταν σχεδόν συνεχώς κάτω από τα Μέθανα, παρά το γεγονός ότι το ηφαίστειο είχε μια εξαιρετικά μακρά περίοδο ηρεμίας που ξεπερνούσε τα 100.000 χρόνια.

«Για τις αρχές διαχείρισης ηφαιστειακών κινδύνων, για παράδειγμα στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, τη Νότια και Βόρεια Αμερική, την Ιαπωνία κ.λπ., αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επανεκτιμηθεί το επίπεδο απειλής ηφαιστείων που παραμένουν ήσυχα για δεκάδες χιλιάδες χρόνια αλλά παρουσιάζουν περιοδικά σημάδια μαγματικής δραστηριότητας», λέει ο δρ. Bachmann.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου των 100.000 ετών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ανάπτυξη ζιρκονίου κορυφωνόταν κάτω από το ηφαίστειο, δείχνοντας σαφή ένδειξη έντονης μαγματικής δραστηριότητας.

Το μάγμα που τροφοδοτεί τον ανώτερο θάλαμο των Μεθάνων βρέθηκε ότι είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε νερό, πολύ περισσότερο απ’ όσο αναμενόταν.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι ο μανδύας κάτω από τα Μέθανα επηρεάζεται έντονα από ιζήματα του ωκεάνιου πυθμένα και μεγάλες ποσότητες νερού.

Αυτή η διαδικασία, όπως αναφέρουν, «ενυδατώνει» τον μανδύα, προκαλεί κρυστάλλωση και καθιστά την παραγωγή μάγματος πιο αποδοτική.

Μπορούν τέτοια ηφαίστεια να γίνουν επικίνδυνα

Η ταχεία κρυστάλλωση μάγματος πλούσιου σε νερό μπορεί να οδηγεί σε λιγότερες εκρήξεις, σημειώνουν οι ερευνητές, αλλά τονίζουν ότι χρειάζεται να μελετηθούν περισσότερες παρόμοιες περιπτώσεις.

«Πιστεύουμε ότι πολλά ηφαίστεια σε ζώνες καταβύθισης ενδέχεται να τροφοδοτούνται περιοδικά από ιδιαίτερα “υγρό” πρωτογενές μάγμα, κάτι που η επιστημονική κοινότητα δεν έχει ακόμη αναγνωρίσει πλήρως», δήλωσε ο Razvan-Gabriel Popa, ένας ακόμη συγγραφέας της μελέτης.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι μια παρατεταμένη περίοδος ηφαιστειακής σιωπής δεν σημαίνει ότι ένα ηφαίστειο είναι σβηστό.

Αντίθετα, μπορεί να υποδηλώνει τη συσσώρευση ενός μεγάλου και ενδεχομένως πιο επικίνδυνου συστήματος μάγματος, με «σημαντικές επιπτώσεις» για την εκτίμηση του ηφαιστειακού κινδύνου, όπως τονίζουν οι επιστήμονες.

Τέτοια φαινομενικά ανενεργά ηφαίστεια μπορούν να παραμένουν ήσυχα για χιλιετίες, ενώ ταυτόχρονα αποθηκεύουν ενέργεια και ενδέχεται να εξελιχθούν σε ιδιαίτερα επικίνδυνα συστήματα.