ΗΣΑΠ: Ο πρώτος ανακατασκευασμένος συρμός - Από τις... ράγες της καθυστέρησης, στο αμαξοστάσιο των Σεπολίων

Με σχεδόν 22 μήνες καθυστέρηση από τον αρχικό στόχο για την παράδοση του πρώτου συρμού και πάνω από έξι μήνες μετά τη συμβατική προθεσμία για την ολοκλήρωση του συνόλου του έργου, παρουσιάστηκε την Τρίτη (12/5) ο πρώτος ανακατασκευασμένος εκ των 14 παλαιότερων συρμών της Γραμμής 1 (ηλεκτρικός).

Ο αναβαθμισμένος συρμός παραλαβής του 1985, που σε τίποτα δε θυμίζει την προγενέστερη μορφή του καθώς απ' αυτήν διατηρήθηκε μόνον ο σκελετός, θα περάσει δύο μήνες δυναμικών δοκιμών προκειμένου να μπει σε κυκλοφορία έχοντας κερδίσει άλλα 25 χρόνια ζωής.

Αυτό θα δώσει και το έναυσμα στη ΣΤΑΣΥ ώστε να ανάψει το πράσινο φως για τη σταδιακή παράδοση και των υπολοίπων 13 με ρυθμό ενός ανά μήνα και νέο στόχο να έχει παραληφθεί το σύνολό τους έως το τέλος Μαΐου του 2027, δηλαδή σχεδόν δύο χρόνια μετά το αρχικό χρονοδιάγραμμα, αιτία για την οποία η ΣΤΑΣΥ επέβαλε συνολικά πρόστιμα ύψους 3,5 εκ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 5% της σύμβασης.

Επόμενος σταθμός είναι η ανακατασκευή ακόμα 10 συρμών της Γραμμής 1, οι οποίοι κυκλοφορούν στο δίκτυο από τα μέσα της δεκαετίας του ΄90, ενώ λύση αναζητείται για τους ακόμα νεότερους συρμούς 11ης παραλαβής, οι οποίοι αν και κυκλοφόρησαν μόνο το διάστημα μεταξύ 2004 - 2012, παραμένουν παροπλισμένοι εξαιτίας της αστοχίας συγκεκριμένου ανταλλακτικού.

Στον σχεδιασμό της ΣΤΑΣΥ για τον πρώην ηλεκτρικό περιλαμβάνεται και η ανακατασκευή της υποδομής στο τμήμα Φάληρο - Πειραιάς, για τον οποίο έχουν προϋπολογιστεί 22 εκατομμύρια ευρώ, καθώς ο αρχικός προγραμματισμός για υπογειοποίηση φαίνεται να εγκαταλείπεται. Παρά το γεγονός ότι αυτό δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα, και ο κ. Κυρανάκης μίλησε χθες (12/5) για ένα ακριβό έργο, για το οποίο δεν έχει εξασφαλιστεί ακόμα χρηματοδότηση.

Από το πόσο γρήγορα θα παραληφθεί το σύνολο των συρμών, πάντως, εξαρτάται και η επέκταση της 24ωρης λειτουργίας τα βράδια του Σαββάτου και στη Γραμμή 1. Ο ίδιος ο αν. υπουργός παραδέχθηκε ότι οι παλιοί συρμοί «δεν άφηναν περιθώριο» για αύξηση χιλιομέτρων και συχνοτήτων, αφήνοντας να εννοηθεί ότι κάτι τέτοιο θα έρθει με την αύξηση του αριθμού των λειτουργικών συρμών.

Το λιγότερο σε τρία χρόνια κλιματισμός στους παλαιούς συρμούς του μετρό

Με υπομονή θα πρέπει να οπλιστούν και φέτος οι επιβάτες και των γραμμών 2 και 3 του μετρό, καθώς παρόλο που θερμοκρασιακά το καλοκαίρι ξεκίνησε χθες, οι 24 παλαιότεροι συρμοί του μετρό που εντάχθηκαν στον στόλο το 2000, θα κυκλοφορήσουν για άλλη μια χρονιά χωρίς σύστημα δροσισμού.

Το έργο της εγκατάστασης κλιματισμού μπορεί να έχει ενταχθεί στον προγραμματισμό της ΣΤΑΣΥ εδώ και χρόνια, ωστόσο ο σχετικός διαγωνισμός δεν έχει βγει ακόμα στον αέρα, κάτι που αναμένεται να γίνει τον Ιούνιο. Αλλά και από τη στιγμή που θα δημοπρατηθεί, θα χρειαστούν τρία χρόνια προκειμένου να ολοκληρωθεί σε συνδυασμό με το ολικό «λίφτινγκ» των συρμών, ενώ και πάλι εκτός έργου θα μείνουν τα μισά τρένα αυτής της γενιάς.

Να σημειωθεί ότι στον στόλο της ΣΤΑΣΥ περιλαμβάνονται συνολικά 28 συρμοί αυτής της σειράς, οι λεγόμενοι και γαλλικοί που εξυπηρετούν τις γραμμές 2 και 3 και εκ της κατασκευής τους δεν είχαν air condition. Από αυτούς λειτουργικοί είναι οι 24 εκ των οποίων οι 4 έχουν δοθεί ως «δανεικοί» στη Γραμμή 1 προκειμένου να εκτελέσει το πρόγραμμά της ελλείψει νέων συρμών. Από το σύνολο των 24, προς ανακαίνιση θα οδηγηθούν μόνον 12 με τους υπόλοιπους 12 να μένουν εκτός έργου συνεχίζοντας την κυκλοφορία τους χωρίς κλιματισμό.

Νέοι συρμοί: Ακόμα αναζητούνται οι προδιαγραφές με το βλέμμα στα... Coradia του Προαστιακού

Όσο για την πολλάκις εξαγγελθείσα προμήθεια καινούριων συρμών για τις γραμμές 2 και 3, επί του παρόντος έχει αποφασιστεί το μείγμα της αγοράς που θα περιλαμβάνει 12 συμβατικούς συρμούς και 7 διρευματικούς, οι οποίοι διαθέτουν παντογράφο ώστε να συνδέουν το Αεροδρόμιο κινούμενοι και στο υπέργειο δίκτυο μετά τον σταθμό «Δουκίσσης Πλακεντίας». Η χρηματοδότηση για τους 12 θα προέλθει από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ενώ τα 150 εκ. ευρώ που έχουν προϋπολογιστεί για τους διρευματικούς είναι εξασφαλισμένα από το ΕΣΠΑ.

Αν και η ΣΤΑΣΥ έχει έτοιμα τα τεύχη του διαγωνισμού, άγνωστο παραμένει ακόμα το πότε αυτός θα προκηρυχθεί, καθώς εδώ και χρόνια «σέρνεται» το ζήτημα των προδιαγραφών διαλειτουργικότητας με τον γρίφο μεταξύ Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και ΟΣΕ να μην έχει λυθεί ακόμα.

Όπως φαίνεται, πάντως, η ανάσα στη σύνδεση του αεροδρομίου θα δοθεί δια ...αντανακλάσεως και μέσω της βελτίωσης των δρομολογίων του Προαστιακού Σιδηροδρόμου με τους καινούργιους συρμούς Coradia Stream που θα προμηθευτεί η Hellenic Train στο πλαίσιο της προσφάτως υπογραφείσας σύμβασης με το Ελληνικό Δημόσιο και θα αρχίσουν να εντάσσονται στο δίκτυο από το 2027 καλύπτοντας σε ένα βαθμό το πολυετές κενό προμηθειών σε τροχαίο υλικό της ΣΤΑΣΥ.

Κατά συνέπεια η αποσυμφόρηση της Γραμμής 3 δεν είναι άμεσα ορατή με τους επιβάτες να αναγκάζονται να στριμωχτούν σε γεμάτους συρμούς και το φετινό καλοκαίρι δεδομένου ότι η επιβατική κίνηση βαίνει αυξανόμενη. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της ΣΤΑΣΥ, Θανάσης Κοτταράς, οι επικυρώσεις το πρώτο 4μηνο του 2026 σημείωσαν αύξηση 6,6%, ενώ ειδικά τον Μάρτιο η αύξηση άγγιξε το 12,3%, ως αποτέλεσμα και του ράλι αυξήσεων στα καύσιμα.

Οι αλλαγές στους 14 συρμούς

Υπενθυμίζεται ότι η σύμβαση ανακατασκευής των παλαιότερων συρμών της Γραμμής 1 είχε υπογραφεί τον Δεκέμβριο του 2022 και η ολοκλήρωση του έργου αναμενόταν μέχρι τον Οκτώβριο του 2025. Σήμερα στη διαδικασία στατικών και λειτουργικών δοκιμών βρίσκεται μόνο ένας συρμός, ενώ άλλοι τρεις παραμένουν στον Βόλο και ένας τέταρτος ετοιμάζεται να μεταφερθεί μέσα στον Μάιο.

Οι καθυστερήσεις αποδίδονται αφενός στα προβλήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας από την πανδημία και ακολούθως από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ σημαντικό ρόλο έπαιξε και η αδυναμία να βρει η ισπανική ανάδοχος εταιρεία CAF τον βηματισμό της με το εργοστάσιο στο Βόλο το πρώτο διάστημα. Σύμφωνα με τον διευθυντή συντήρησης της ΣΤΑΣΥ, Χρήστο Μαμαλουκάκη, οι συρμοί αυτής της γενιάς αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα στη συντήρηση εξαιτίας της αδυναμίας εξεύρεσης ανταλλακτικών καθώς αυτά δεν παράγονται πλέον.

Άλλωστε οι συρμοί της Γραμμής 1 έχουν προ πολλών ετών φτάσει στα όριά τους, όπως καλύτερα από όλους γνωρίζουν οι επιβάτες που εξυπηρετούνται μετ' εμποδίων απ' αυτήν. Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα ο ηλεκτρικός λειτουργεί με μόλις 18 συρμούς, όταν οι ανάγκες του δικτύου απαιτούν πολύ περισσότερους.

Η χθεσινή πρώτη εμφάνιση του ανακατασκευασμένου συρμού έγινε παρουσία του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη, ο οποίος δεσμεύτηκε ότι έως το τέλος του 2026 ο μέσος χρόνος αναμονής στις αποβάθρες του ηλεκτρικού θα έχει μειωθεί από τα 8,5 λεπτά πέρυσι σε 5 «μετά από είκοσι χρόνια».

Αν και ο πρώτος συρμός είναι πράσινος, για τους υπόλοιπους 13 επελέγη το μπλε χρώμα με τη Γραμμή 1 να έχει γενικά προχωρήσει στον χρωματισμό των τρένων της καθώς και στους υπόλοιπους συρμούς έχουν τοποθετηθεί έγχρωμες αντιγκραφίτι μεμβράνες.

Οι ανακατασκευασμένοι συρμοί θα έχουν μπροστά τους άλλα 25 χρόνια ζωής, καθώς έχουν γίνει εκτεταμένες εργασίες. Αφαιρέθηκε πλήρως ο ηλεκτρομηχανολογικός εξοπλισμός και αντικαταστάθηκε στο σύνολό του, ενώ στο εσωτερικό τοποθετήθηκε νέος φωτισμός LED για εξοικονόμηση ενέργειας, κάμερες επιτήρησης, οθόνες ενημέρωσης και διαφημίσεων, ανακαινισμένη καμπίνα οδηγού με κλιματισμό, νέα καθίσματα και νέες ηλεκτρονικές πινακίδες προορισμού. Επιπροσθέτως αφαιρέθηκαν τέσσερα καθίσματα ώστε να δημιουργηθούν χώροι για ΑμεΑ και καροτσάκια.

Οι νέες οθόνες θα επιτρέπουν επίσης στον ηλεκτροδηγό να παρακολουθεί την επιβατική κίνηση στις αποβάθρες, αντικαθιστώντας το σημερινό απαρχαιωμένο σύστημα με καθρέφτες. Σε ό,τι αφορά το κόστος, η ανακατασκευή κοστίζει περίπου 1 - 1,1 εκατ. ευρώ ανά βαγόνι, όταν ένα ολοκαίνουριο φτάνει έως και τα 1,7 εκατ. ευρώ.

Και... ψεκασμός στις αποβάθρες

Εν αναμονή των νέων συρμών και γνωρίζοντας ότι μπροστά της έχει ένα ακόμα θερμό καλοκαίρι με απαρχαιωμένο τροχαίο υλικό, η διοίκηση της ΣΤΑΣΥ θα δοκιμάσει φέτος και το σύστημα της υδρονέφωσης στις αποβάθρες του ηλεκτρικού. Η εταιρεία έχει ήδη προκηρύξει διαγωνισμό για την εγκατάσταση συστημάτων υδρονέφωσης υψηλής πίεσης σε οκτώ υπαίθριους σταθμούς του ΗΣΑΠ: Σταθμός Νερατζιώτισσα, Σταθμός Νέα Ιωνία, Σταθμός Άνω Πατήσια, Σταθμός Κάτω Πατήσια, Σταθμός Αττική, Σταθμός Πετράλωνα, Σταθμός Καλλιθέα και Σταθμός Μοσχάτο, ενώ τις επόμενες ημέρες το σύστημα θα δοκιμαστεί πιλοτικά στο Μοναστηράκι.

Το σύστημα υπόσχεται μείωση της αισθητής θερμοκρασίας στις αποβάθρες έως και κατά 8 - 9 βαθμούς μέσω εκτόξευσης μικροσταγονιδίων νερού υψηλής πίεσης, τα οποία εξατμίζονται στον αέρα με τα πλεονεκτήματα μάλιστα να μεταφέρονται και εντός των διερχόμενων συρμών κατά το άνοιγμα των θυρών. Η λειτουργία του συστήματος θα είναι αυτοματοποιημένη, με αισθητήρες θερμοκρασίας και υγρασίας, ενώ σε ορισμένους σταθμούς θα συνδυάζεται και με ανεμιστήρες.