Τρία χρόνια μετά τα Τέμπη: Η Ελλάδα ακόμα στις τελευταίες θέσεις του ETCS στην Ευρώπη

Στον πάτο της ευρωπαϊκής κατάταξης όσον αφορά τη χρήση του κρίσιμου πιστοποιημένου συστήματος ασφαλείας που επιτρέπει την αυτόματη πέδηση συρμών (ETCS) εξακολουθεί να βρίσκεται η Ελλάδα μαζί με την Λετονία, την Πορτογαλία και τη Λιθουανία, τρία χρόνια μετά την πολύνεκρη τραγωδία των Τεμπών.

Η ελληνική σιδηροδρομική πραγματικότητα εξακολουθεί να αποτυπώνεται με σκληρό τρόπο και στην Έκθεση του 2026 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ERA). Στα τέλη του 2025 το συγκεκριμένο σύστημα ακόμα δεν εφαρμοζόταν, ενώ ακόμα και σήμερα απόλυτα λειτουργικό είναι μόνο στο τμήμα Θεσσαλονίκη – Ειδομένη δεδομένου ότι τα εν εξελίξει έργα στη Θεσσαλία δεν επιτρέπουν τη χρήση του σε όλον τον κεντρικό άξονα.

Να σημειωθεί ότι ακόμα και στα τμήματα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί πρακτικά είναι ανεφάρμοστο αφού θα πρέπει να συνδέεται και να αποσυνδέεται στην περιοχή της Θεσσαλίας, διαδικασία που διαρκεί από 10 έως 12 λεπτά κάθε φορά, ενώ σε εκκρεμότητα παραμένει και η πιστοποίησή του από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ). Επιπροσθέτως μολονότι το παρατρόχιο σύστημα είναι εγκατεστημένο στο μεγαλύτερο τμήμα του δικτύου, θα πρέπει να σημειωθεί ότι είναι επιπέδου Level 1 όταν τα νέα τρένα που αναμένονται προκειμένου να δρομολογηθούν στις ελληνικές ράγες είναι ήδη εξοπλισμένα με Level 2 με την πλήρη συμβατότητα μεταξύ τους να παραμένει ερωτηματικό.

Σύμφωνα, πάντως, με την έκθεση του ERA, το ETCS (European Train Control System) έχει ακόμα αρκετά χιλιόμετρα να διανύσει συνολικά στην Ευρώπη. Κι αυτό γιατί μπορεί το Λουξεμβούργο να έχει πλήρη κάλυψη 100%, το Βέλγιο 98% και η Ελβετία 96%, ωστόσο στα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη με εκτεταμένο σιδηροδρομικό δίκτυο, η κάλυψη είναι σαφώς μικρότερη με ποσοστό άνω του 35% να εμφανίζεται στη Δανία και τη Σλοβενία συνολική κάλυψη στα τέλη του 2025 περίπου 22.000 χιλιομέτρων σιδηροδρομικών γραμμών στην Ευρώπη.

Στην κορυφή της λίστας τα Τέμπη

Ως προς τα σιδηροδρομικά δυστυχήματα, τη χώρα μας εξακολουθεί να καθορίζει αυτό των Τεμπών με τα 57 θύματα με αποτέλεσμα να εμφανίζεται στην κορυφή της λίστας των ανθρώπινων απωλειών στην τριετία της διερεύνησης.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 2024 σημειώθηκαν 1.507 σημαντικά σιδηροδρομικά ατυχήματα στην ΕΕ, αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερα από τέσσερα ημερησίως, αλλά με πτωτική τάση 4% σε σχέση με το 2023. Οι θάνατοι μειώθηκαν κατά 11%, ενώ οι σοβαροί τραυματισμοί κατά 16%. Το συνολικό εκτιμώμενο κόστος των ατυχημάτων ανήλθε σε περίπου 3,4 δισ. ευρώ, με το 74% να αφορά απώλειες ζωών.

Βάσει των στοιχείων της έκθεσης, την περίοδο 2022 - 2024 καταγράφηκαν στην Ευρώπη έξι μεγάλα δυστυχήματα με πέντε ή περισσότερους νεκρούς, μεταξύ των οποίων και το δυστύχημα των Τεμπών το 2023.

Σε απόλυτους αριθμούς, το 2024 καταγράφηκαν στην ΕΕ 750 θάνατοι από σιδηροδρομικά δυστυχήματα. Από αυτούς, περίπου 67% αφορούσαν άτομα που κινούνταν πάνω ή κοντά στις γραμμές, 29% σε ισόπεδες διαβάσεις και μόνο 3% σε συγκρούσεις ή εκτροχιασμούς συρμών. Αυτό δείχνει ότι η πλειονότητα των θυμάτων δεν συνδέεται με τεχνική αστοχία συρμών αλλά με αδυναμίες υποδομής, προστασίας γραμμών και ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στο ίδιο πλαίσιο, οι αυτοκτονίες στις γραμμές ανήλθαν σε 2.357 περιπτώσεις το 2024, περίπου 76% του συνόλου των θανάτων στο σιδηροδρομικό δίκτυο της ΕΕ καθώς κατά μέσο όρο καταγράφονται επτά αυτοκτονίες ημερησίως στις ευρωπαϊκές ράγες.

Προβληματική είναι η εικόνα και στον τομέα της συντήρησης και της επιχειρησιακής ασφάλειας, με την Έκθεση να καταγράφει ότι στην Ευρώπη σημειώθηκαν 28 θάνατοι εργαζομένων και 46 σοβαροί τραυματισμοί το 2024, χωρίς ουσιαστική πρόοδο στη μείωση του δείκτη.